{"id":8084,"date":"2023-11-05T07:18:01","date_gmt":"2023-11-05T07:18:01","guid":{"rendered":"https:\/\/millinews.az\/xeber\/susa-turk-dunyasinin-m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t-paytaxti\/"},"modified":"2023-11-05T07:18:01","modified_gmt":"2023-11-05T07:18:01","slug":"susa-turk-dunyasinin-m%C9%99d%C9%99niyy%C9%99t-paytaxti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=8084","title":{"rendered":"\u015eu\u015fa &#8211; T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131"},"content":{"rendered":"<div id=\"maincontent\">&#13;<br \/>\n        &#13;<\/p>\n<p><strong>\u201c\u015eu\u015fa t\u0259kc\u0259 \u015fu\u015fal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn yox, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn, V\u0259t\u0259nini, mill\u0259tini sev\u0259n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ziz bir \u015f\u0259h\u0259rdir, \u0259ziz bir torpaqd\u0131r, \u0259ziz bir qalad\u0131r, \u0259ziz bir abid\u0259dir. \u015eu\u015fas\u0131z Qaraba\u011f, Qaraba\u011fs\u0131z is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan yoxdur!\u201d<\/strong>  <\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev<\/strong> &#13;\n    <\/p>\n<p>\u015eu\u015fa T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 say\u0131lmaqla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n-Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin \u0259srar\u0259ngiz, f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259t\u0259 malik, dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. \u015eu\u015fa Qafqaz\u0131n parlaq incisi, Az\u0259rbaycan\u0131n musiqi be\u015fiyi, mu\u011fam-s\u0259n\u0259t oca\u011f\u0131d\u0131r. M\u0259\u015fhur \u015fu\u015fal\u0131 xan\u0259nd\u0259 Cabbar Qarya\u011fd\u0131o\u011flu h\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ox g\u00f6z\u0259l vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r ki, \u201cBizim Qaraba\u011fda u\u015faqlar a\u011flayanda el\u0259 mu\u011fam \u00fcst\u00fcnd\u0259 a\u011flay\u0131rlar\u201d. \u015eu\u015fa eyni zamanda \u00e7ox\u0259srlik ke\u00e7mi\u015fin d\u0259rin izl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n q\u0259dim tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik abid\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan \u0259fsan\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259t diyar\u0131d\u0131r. \u015eu\u015fan\u0131n ba\u015f\u0131 dumandan g\u00f6r\u00fcnm\u0259z olan uca da\u011flar\u0131, buzlu \u0130sa bula\u011f\u0131, v\u0259l\u0259s, a\u011fcaqay\u0131n, g\u00f6yr\u00fc\u015f, pal\u0131d a\u011faclar\u0131n\u0131n s\u0131raland\u0131\u011f\u0131, ya\u015f\u0131l donlu Topxana me\u015f\u0259si, igidl\u0259rin zaman-zaman t\u0259rkind\u0259 q\u0131l\u0131nc \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada tay\u0131-b\u0259rab\u0259ri olmayan Qaraba\u011f\u0131n cins atlar\u0131n\u0131n q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fc t\u0259bi\u0259tin V\u0259t\u0259nimiz\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi misilsiz g\u00f6z\u0259llik ni\u015fan\u0259sidir. Qaraba\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi say\u0131lan, Xank\u0259ndi v\u0259 Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin qon\u015fulu\u011funda yerl\u0259\u015f\u0259n \u015eu\u015fa co\u011frafi bax\u0131mdan \u0259sas\u0259n qayal\u0131 da\u011flarla \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdur. \u018fn y\u00fcks\u0259k zirv\u0259si d\u0259 B\u00f6y\u00fck Kirs da\u011f\u0131d\u0131r (2725 m.). \u015eu\u015fa faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yataqlar\u0131 v\u0259 Tur\u015fsu \u015f\u0259fal\u0131 mineral bula\u011f\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015fhurdur.  H\u0259m\u00e7inin K\u00fcr\u00fcn sa\u011f qolu say\u0131lan Qarqar\u00e7ay\u0131 bu \u015f\u0259h\u0259rin \u0259razisind\u0259n ax\u0131r.  <\/p>\n<p>1752-ci ild\u0259 t\u0259m\u0259li Qaraba\u011f xan\u0131 P\u0259nah\u0259li xan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri bir zamanlar P\u0259nahabad adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eu\u015fa 1756-c\u0131 ild\u0259n 1823-c\u00fc il\u0259d\u0259k Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 olmu\u015fdur. \u015eu\u015fan\u0131n 40 k\u0259ndi vard\u0131r: Da\u015falt\u0131, Mal\u0131b\u0259yli, A\u011fbulaq, Allahqulular, Sar\u0131baba, Zar\u0131sl\u0131, Armudlu, \u015e\u0131rlan, H\u0259s\u0259nabad, Xanal\u0131, Mirz\u0259l\u0259r, S\u0259fixanlar, Bayat, C\u0259mill\u0259r, B\u00f6y\u00fck Qalad\u0259r\u0259si, A\u015fa\u011f\u0131 Qu\u015f\u00e7ular, \u0130manlar, G\u00f6ytala, H\u0259s\u0259nqulular, La\u00e7\u0131nlar, M\u0259mi\u015fl\u0259r, Turabxan, \u015eu\u015fulu, Yuxar\u0131 Qu\u015f\u00e7ular, Salat\u0131nk\u0259nd, Pa\u015falar, \u00c7ayk\u0259nd, Qarabulaq, X\u0259lf\u0259li, \u0130mamqulular, D\u00fckanlar, Onverst, Na\u011f\u0131lar, \u018fmill\u0259r, Xudaverdil\u0259r, N\u0259bil\u0259r, Xanl\u0131qp\u0259y\u0259, Ki\u00e7ik Qalad\u0259r\u0259si, Qaybal\u0131 v\u0259 Zamanp\u0259y\u0259si k\u0259ndl\u0259ri. \u015eu\u015fan\u0131n bir \u00e7ox m\u0259scid, q\u0259sr, t\u00fcrb\u0259, m\u0259dr\u0259s\u0259, hamam v\u0259 karvansaralar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Culfalar, Quyuluq, Seyidli, Merdinli, Hamamqaba\u011f\u0131, Hac\u0131 Yusifli, \u00c7\u00f6l Qala, Qurdlar, D\u0259mir\u00e7il\u0259r, D\u00f6rd \u00c7inar, Mamay\u0131, K\u00f6\u00e7\u0259rli, Xoca M\u0259rcanl\u0131, D\u00f6rdl\u0259r Qurdu, Saatl\u0131, \u00c7uxur m\u0259h\u0259ll\u0259 v\u0259 T\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259 adl\u0131 17 m\u0259h\u0259ll\u0259si d\u0259 m\u00f6vcuddur. \u015eu\u015fada tarixi abid\u0259l\u0259rin, yerli tikilil\u0259rin, m\u0259\u015fhur \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin m\u00fclkl\u0259rinin \u00e7oxu 19-cu \u0259srd\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f memar K\u0259rb\u0259layi S\u0259fixan Qaraba\u011fi t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilmi\u015fdir.   <\/p>\n<p>\u015eu\u015fa bir s\u0131ra g\u00f6rk\u0259mli h\u0259kim, \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131, maarif\u00e7i, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, inc\u0259s\u0259n\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin V\u0259t\u0259nidir. \u015eair Qas\u0131m b\u0259y Zakir, xan\u0259nd\u0259 Hac\u0131 H\u00fcs\u00fc, \u015fair\u0259 Fatma xan\u0131m K\u0259min\u0259, tarz\u0259n Mirz\u0259 Sad\u0131q (Sad\u0131qcan), h\u0259kim K\u0259rim b\u0259y Mehmandarov, dramaturq N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov, maarif\u00e7i Firidun b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli, ictimai xadim \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu, yaz\u0131\u00e7\u0131-dramaturq \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev, yaz\u0131\u00e7\u0131 S\u00fcleyman Sani Axundov, b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli, yaz\u0131\u00e7\u0131 Yusif V\u0259zir \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli, d\u00f6vl\u0259t xadimi N\u0259riman b\u0259y N\u0259rimanb\u0259yli, xan\u0259nd\u0259 Xan \u015eu\u015finski, xal\u00e7a\u00e7\u0131-r\u0259ssam L\u0259tif K\u0259rimov, teatr aktyoru v\u0259 rejissoru \u015e\u0259msi B\u0259d\u0259lb\u0259yli, Mehdi M\u0259mm\u0259dov, heyk\u0259lt\u0259ra\u015f C\u0259lal Qarya\u011fd\u0131, kinorejissor L\u0259tif S\u0259f\u0259rov kimi m\u0259\u015fhur, \u015fu\u015fal\u0131 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olar.   <\/p>\n<p>\u015eu\u015fada ilk musiqi m\u0259kt\u0259bi 19-cu \u0259srin ortalar\u0131nda Xarrat Qulu t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Xarrat Qulubu m\u0259kt\u0259bd\u0259 musiqi f\u0259nnini t\u0259dris etdiyi sur\u0259td\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif musiqi al\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00e7alma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259rdi. \u015eu\u015fan\u0131n adl\u0131-sanl\u0131, tan\u0131nm\u0131\u015f xan\u0259nd\u0259 v\u0259 musiqi\u00e7il\u0259rind\u0259n Hac\u0131 H\u00fcs\u00fc, M\u0259\u015f\u0259di \u0130si, Ke\u00e7\u0259\u00e7io\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d, \u018fbd\u00fclbaqi Z\u00fclalov (B\u00fclb\u00fclcan), Cabbar Qarya\u011fd\u0131o\u011flu v\u0259 Sad\u0131qcan bu m\u0259kt\u0259bin yetirm\u0259l\u0259ridirl\u0259r.  <\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ilk m\u0259tb\u0259\u0259 1830-cu ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, ilk teatr tama\u015falar\u0131 1848-ci ild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirilmi\u015f, ilk kitabxana is\u0259 1897-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259h\u0259rin yerli m\u0259tbu orqan\u0131 say\u0131lan bir m\u00fcdd\u0259t \u201cKolxoz bayra\u011f\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda n\u0259\u015fr olunmu\u015f \u201c\u015eu\u015fa\u201d q\u0259zeti idi. Bu q\u0259zet sonralar f\u0259aliyy\u0259tini Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 davam etdirmi\u015fdir.  <\/p>\n<p>19-cu \u0259srin 2-ci yar\u0131s\u0131nda \u015eu\u015fada \u015feir m\u0259clisl\u0259ri t\u0259\u015fkil olunar, musiqili mu\u011fam gec\u0259l\u0259ri ke\u00e7iril\u0259rdi. Bel\u0259 m\u0259clisl\u0259rin \u0259ks-s\u0259das\u0131 n\u0259inki Qaraba\u011fa, h\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u015eu\u015fada ilk \u0259d\u0259bi-musiqili m\u0259clis \u015fair Hac\u0131 Abbas Agah\u0131n 1864-c\u00fc ild\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131, 1897-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f \u201cM\u0259clisi-\u00fcns\u201d idi. S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259clisd\u0259 Mirz\u0259 R\u0259him F\u0259na, Mirz\u0259 \u018fl\u0259sg\u0259r N\u00f6vr\u0259s, Mirz\u0259 H\u0259s\u0259n Y\u00fczba\u015fov-Qaraba\u011fi kimi \u015fairl\u0259r q\u0259rar tutard\u0131lar. H\u0259tta bu m\u0259clis\u0259 d\u0259v\u0259t olunmu\u015f Qaraba\u011f xan\u0259nd\u0259l\u0259ri \u015fairl\u0259rin q\u0259z\u0259ll\u0259rini mu\u011fam \u00fcst\u00fcnd\u0259 ifa ed\u0259rdil\u0259r. \u015eu\u015fada h\u0259m\u00e7inin 1872-ci ild\u0259 Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n evind\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f \u201cM\u0259clisi-F\u0259ram\u00fc\u015fan\u201d adl\u0131 daha bir \u0259d\u0259bi m\u0259clis f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Fatma xan\u0131m K\u0259min\u0259, H\u0259s\u0259n\u0259li xan Qarada\u011fi, M\u0259\u015f\u0259di \u018fyyub Baki, Abdulla b\u0259y Asi, Xarrat Qulu kimi \u015fair v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnaslarla yana\u015f\u0131 Qaraba\u011f\u0131n bir \u00e7ox mu\u011fam ifa\u00e7\u0131lar\u0131 da bu m\u0259clisin f\u0259al \u00fczvl\u0259rind\u0259n idil\u0259r. \u201cM\u0259clisi-F\u0259ram\u00fc\u015fan\u201d f\u0259aliyy\u0259tini 1910-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdirmi\u015fdir.   <\/p>\n<p>Dahi lider, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259n he\u00e7 zaman \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdir. \u201c\u015eu\u015fa Az\u0259rbaycan\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00f6y\u00fck bir tarixi abid\u0259si, eyni zamanda \u0259g\u0259r bunu \u015feirl\u0259 des\u0259k, incisidir.\u201d &#8211; d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259ri d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u0259xsusdur. Bel\u0259 ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin xeyirxah t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015eu\u015fada bir s\u0131ra tarixi, yerli \u0259h\u0259miyy\u0259tli abid\u0259-kompleksl\u0259rin, binalar\u0131n t\u0259miri, tikintisi v\u0259 b\u0259rpas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar q\u0259bul edilmi\u015f, \u015eu\u015fa d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n turistl\u0259rin c\u0259lb edildiyi kurort \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bunlardan savay\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015eu\u015fada d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli \u015fairi v\u0259 ictimai xadimi Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259zar\u00fcst\u00fc m\u0259qb\u0259r\u0259sinin in\u015fas\u0131, Xan q\u0131z\u0131 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n abid\u0259sinin ucald\u0131lmas\u0131, \u201cPoeziya evi\u201dnin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u015eu\u015fan\u0131n azad v\u0259 fir\u0259van \u00e7a\u011flar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir. \u015eu\u015fan\u0131n tarixi-memarl\u0131q qoru\u011funa \u00e7evril\u0259n q\u0259dim abid\u0259l\u0259rind\u0259n h\u0259m\u00e7inin \u015eu\u015fa qalas\u0131n\u0131, \u015eu\u015fa kurqan\u0131n\u0131, \u015eu\u015fa ma\u011fara d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sini, Bayat v\u0259 \u015eahbulaq qalalar\u0131n\u0131, Qaraba\u011f xan saray\u0131n\u0131, Xan Q\u0131z\u0131 Nat\u0259van\u0131n saray\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k olar.   <\/p>\n<p>1992-ci ilin may\u0131nda \u0259fsuslar olsun ki, \u015eu\u015fa x\u0259yan\u0259tin qurban\u0131 oldu. Tarix\u0259n al\u0131nmaz qala hesab edil\u0259n Qafqaz\u0131n mirvarisi bu q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildi. Dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir ki, erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 vaxt xain, kinli g\u00f6zl\u0259rini Qaraba\u011f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00e7\u0259km\u0259yibl\u0259r. Zaman-zaman iddial\u0131 \u015f\u0259kild\u0259,h\u0259yas\u0131zcas\u0131na bu \u0259srar\u0259ngiz torpaqlara yiy\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 can at\u0131blar. \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 195 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 165 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 150 n\u0259f\u0259r \u0259lil olmu\u015f, 552 u\u015faq is\u0259 valideynl\u0259rini itirmi\u015fdir. \u00dcmumilikd\u0259 22 min\u0259 yax\u0131n insan \u00f6z do\u011fma yurd-yuvas\u0131ndan m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259ni vandallar\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin 600-\u0259 yax\u0131n tarixi abid\u0259sini m\u0259hv etmi\u015fl\u0259r. Bu abid\u0259l\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 P\u0259nah\u0259li xan\u0131n saray\u0131, Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scidi, A\u015fa\u011f\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scidi, Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259si, Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n saray\u0131 yerl\u0259-yeksan edilmi\u015f, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015eu\u015fa Tarix Muzeyi, Az\u0259rbaycan Xal\u00e7a Muzeyi, \u015eu\u015fa Xalq t\u0259tbiqi s\u0259n\u0259ti muzeyi, b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin, xan\u0259nd\u0259 B\u00fclb\u00fcl\u00fcn, r\u0259ssam v\u0259 musiqi\u015f\u00fcnas Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n ev muzeyl\u0259ri da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qalaraq, fondlar\u0131 talanm\u0131\u015fd\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 7 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 25 orta \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bi, 8 m\u0259d\u0259niyy\u0259t evi, 22 klub, 31 kitabxana, 2 kinoteatr, 40 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si, orta ixtisas musiqi m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, texnikumlar m\u0259nfur erm\u0259ni vandalizminin qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi m\u0259nfur \u0259m\u0259ll\u0259riyl\u0259 xainc\u0259sin\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni irsimizi da\u011f\u0131tmaqla \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi simas\u0131na k\u00fclli-miqdarda ziyan vurmu\u015flar. Bu c\u00fcr vandalizm yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259yib.  <\/p>\n<p> 8 noyabr 2020-ci il. T\u0259qvimin \u015fanl\u0131 v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli bir g\u00fcn\u00fc! Qaraba\u011f\u0131m\u0131z\u0131n 30 illik h\u0259sr\u0259tin\u0259 son qoyuldu\u011fu tarix! \u0130ll\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n s\u0259birsizlikl\u0259, intizarla g\u00f6zl\u0259diyi m\u0259qam! 27 sentyabrdan ba\u015flayaraq r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusunun b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si &#8211; milli q\u00fcrurumuzun t\u0259nt\u0259n\u0259si! Ali Ba\u015f Komandan, C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin u\u011furlu siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpa edilm\u0259si! \u0130ll\u0259rl\u0259 ya\u011f\u0131 tapda\u011f\u0131nda viran qalan \u0259srar\u0259ngiz torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fdu\u011fu, Haqq\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259sinin z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 an! Qaraba\u011f\u0131n ba\u015f tac\u0131, qiym\u0259tli s\u0259rv\u0259ti say\u0131lan Xar\u0131 B\u00fclb\u00fcl \u0259tirli \u015eu\u015fam\u0131z\u0131n \u0259sar\u0259td\u0259n qurtulu\u015fu il\u0259 tarixi q\u0259l\u0259b\u0259mizin m\u00f6hr\u00fcn\u00fcn vuruldu\u011fu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m g\u00fcn!  <\/p>\n<p>Q\u0259l\u0259b\u0259mizin m\u00fcz\u0259ff\u0259r m\u00fcjd\u0259\u00e7il\u0259ri-q\u0259hr\u0259man V\u0259t\u0259n o\u011fullar\u0131n\u0131n h\u0259r biri 44 g\u00fcnl\u00fck tarixi haqq sava\u015f\u0131m\u0131zda odlardan-alovlardan ke\u00e7\u0259r\u0259k d\u00fcnya h\u0259rb tarixind\u0259 misilsiz \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259riyl\u0259 \u015fanl\u0131 salnam\u0259 yazd\u0131lar. Z\u0259f\u0259r salnam\u0259si! Qeyr\u0259t, h\u00fcn\u0259r dastan\u0131! Sin\u0259sini ya\u011f\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00f6n\u00fcnd\u0259 sip\u0259r ed\u0259r\u0259k n\u0259l\u0259r\u0259 qatla\u015fmad\u0131 \u0130gid V\u0259t\u0259n o\u011fullar\u0131! \u018fsir yurd yerl\u0259rimizi ba\u015fdan-ba\u015fa a\u011fu\u015funa alm\u0131\u015f \u0259n a\u011f\u0131r, s\u0259rt istehkamlar\u0131 yararaq, uca zirv\u0259l\u0259ri f\u0259th etdil\u0259r. Qan\u0131 axa-axa yaral\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n \u0259sla \u00e7\u0259kinm\u0259dil\u0259r, d\u00f6nm\u0259dil\u0259r. Bu c\u00fcr  q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131, d\u00f6nm\u0259zliyi Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan \u0259sg\u0259ri n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259  bil\u0259rdi. Yenilmi\u015f, xain d\u00fc\u015fm\u0259n d\u0259 da\u011f v\u00fcqarl\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259sg\u0259rini qar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fax, m\u0259\u011frur qam\u0259tl\u0259 g\u00f6rc\u0259k, bundan heyr\u0259tl\u0259n\u0259r\u0259k diz \u00e7\u00f6km\u0259li, geri \u00e7\u0259kilm\u0259li oldu. Ordumuzun z\u0259hmi, qollar\u0131ndak\u0131 polad q\u00fcvv\u0259ti d\u00fc\u015fm\u0259nin belini bel\u0259c\u0259 q\u0131rd\u0131. \u201c\u0130r\u0259li, ir\u0259li, yaln\u0131z ir\u0259li!\u201d \u015f\u00fcar\u0131yla h\u00fcn\u0259ri, r\u0259\u015fad\u0259ti dastana d\u00f6n\u0259n Q\u0259hr\u0259man o\u011fullar h\u0259r k\u0259nd, \u015f\u0259h\u0259rimizi \u00f6z qan\u0131, can\u0131 bahas\u0131na V\u0259t\u0259n\u0259 qaytard\u0131lar. Murovda\u011f y\u00fcks\u0259klikl\u0259rinin, Suqovu\u015fan\u0131n, A\u011fo\u011flan\u0131n, F\u00fczuli, C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ngilan v\u0259 Qubadl\u0131 rayonlar\u0131n\u0131n add\u0131m-add\u0131m z\u0259f\u0259ri \u015eu\u015faya do\u011fru u\u011furlu bir c\u0131\u011f\u0131r a\u00e7d\u0131. G\u00f6z-b\u0259b\u0259yimiz \u015eu\u015faya di\u015fiyl\u0259-d\u0131rna\u011f\u0131yla hakim oldu m\u00fcz\u0259ff\u0259r igidl\u0259rimiz.   <\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, \u015eu\u015fa \u0259m\u0259liyyat\u0131 d\u00fcnya h\u0259rb tarixind\u0259 misli g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015f bir yaddaqalan hadis\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. \u015eu\u015fam\u0131z topsuz-topxanas\u0131z, \u0259n soyuq, \u0259n k\u0259skin, \u0259n iti silahlar g\u00fcc\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edildi. \u018fsir taleyin\u0259 bird\u0259f\u0259lik son qoyuldu. Bir d\u0259 aslan igidl\u0259rimizin h\u0259dd\u0259n ziyad\u0259  ay\u0131q-say\u0131ql\u0131\u011f\u0131,g\u00fcc\u00fc-q\u00fcvv\u0259ti hesab\u0131na. S\u0131ld\u0131r\u0131m qayalardan ipl\u0259 qalxaraq \u015eu\u015faya olduqca a\u011f\u0131r v\u0259 h\u0259lledici d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyat\u0131na g\u00fcl\u0259-g\u00fcl\u0259, k\u0259lmeyi-\u015f\u0259had\u0259tini bel\u0259 s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k yollanan c\u0259sur igidl\u0259rimizin g\u00f6st\u0259rdiyi h\u00fcn\u0259r v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259tini \u0259sla unutmayaca\u011f\u0131q.   <\/p>\n<p>1992-ci ilin 8 may\u0131nda i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015eu\u015fa 2020-ci ilin 8 noyabr\u0131nda azadl\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fdu. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, 8 r\u0259q\u0259mi \u015eu\u015fan\u0131n taleyin\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f h\u0259lledici, m\u00fch\u00fcm bir r\u0259q\u0259m idi. Nec\u0259 z\u0259nn ed\u0259ydik ki, 8 r\u0259q\u0259mi \u015eu\u015fan\u0131n i\u015f\u011fal tarixin\u0259 n\u0259hz v\u0259 u\u011fursuz bir r\u0259q\u0259m kimi yaz\u0131lsa da, g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259min r\u0259q\u0259m z\u0259f\u0259r m\u00fcjd\u0259li bir nidaya, t\u0259nt\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Qalib Komandan \u0130lham \u018fliyevin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 bu \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 xalqa s\u0259sl\u0259ni\u015fi nec\u0259 d\u0259 q\u00fcrurvericidir: \u201cBu tarixi bir g\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na bu m\u00fcjd\u0259ni verm\u0259k m\u0259nim h\u0259yat\u0131mda b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n xo\u015fb\u0259xt g\u00fcnl\u0259rimd\u0259n biridir.  \u018fziz \u015eu\u015fa, s\u0259n azadsan! \u018fziz \u015eu\u015fa, biz qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q! \u018fziz \u015eu\u015fa, biz s\u0259ni dir\u00e7\u0259ld\u0259c\u0259yik! \u015eu\u015fa bizimdir! Qaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r! M\u0259n bu g\u00fcn eyni zamanda Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etdim, onun ruhu qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f \u0259ydim. \u00dcr\u0259yimd\u0259 dedim, xo\u015fb\u0259xt adamam ki, ata v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetirdim. \u015eu\u015fan\u0131 azad etdik! Bu, b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259dir! \u015e\u0259hidl\u0259rimizin, Ulu \u00d6nd\u0259rin ruhu \u015fadd\u0131r bu g\u00fcn. G\u00f6z\u00fcn ayd\u0131n olsun, Az\u0259rbaycan! G\u00f6z\u00fcn\u00fcz ayd\u0131n olsun, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131!\u201d Bu z\u0259f\u0259r nidal\u0131 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m c\u00fcml\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259r\u0259k m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259\u015fdi.   <\/p>\n<p>Bu g\u00fcn P\u0259nah\u0259li xandan miras qalan \u0259z\u0259m\u0259tli \u015eu\u015fa qalas\u0131nda \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z q\u00fcrurla dal\u011falanmaqdad\u0131r. N\u0259 xo\u015f ki, azadl\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fan f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259tli \u015eu\u015fam\u0131z hal-haz\u0131rda \u00f6z\u00fcn\u00fcb\u0259rpa d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. 2021-ci ilin yanvar\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van\u0131n, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin, B\u00fclb\u00fcl\u00fcn g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015f heyk\u0259ll\u0259rini do\u011fma V\u0259t\u0259n\u0259 qovu\u015fdurmas\u0131 tarixi, \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin  Molla P\u0259nah Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259 kompleksinin b\u0259rpas\u0131, dahi \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin heyk\u0259linin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi, Vaqif poeziya g\u00fcnl\u0259rin\u0259 start verilm\u0259si d\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n ictimai h\u0259yat\u0131nda q\u00fcrur do\u011furucu, m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 kimi yadda qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn d\u0259 bu \u0259fsan\u0259vi, q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6vql\u0259 davam etdirilir. M\u0259scidl\u0259r t\u0259mir olunur, suyu qurumu\u015f \u00e7e\u015fm\u0259l\u0259r yenid\u0259n qaynay\u0131r.  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\"\/><span class=\"apple-converted-space\">Onu da qeyd ed\u0259k ki, <\/span> i\u015f\u011faldan \u00f6nc\u0259 \u015eu\u015fada 1989-cu ild\u0259n 1991-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u201cXar\u0131 B\u00fclb\u00fcl\u201d musiqi festival\u0131 ke\u00e7irilirdi. Festival 30 ild\u0259n sonra 2021-ci il may ay\u0131n\u0131n 12-d\u0259 \u015eu\u015fada C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 yenid\u0259n ba\u015f tutdu.<span class=\"apple-converted-space\"\/>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\">2021-ci il may\u0131n 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131n\u0131n elan edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n 2023-c\u00fc ild\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk M\u0259d\u0259niyy\u0259ti T\u0259\u015fkilat\u0131 T\u00dcRKSOY t\u0259r\u0259find\u0259n \u015eu\u015fa-T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 elan edilib. <\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\"\/><span class=\"apple-converted-space\">2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda q\u00fcdr\u0259tli ordumuzun Qaraba\u011fda u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irdiyi  lokal xarakterli antiterror h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fdu. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcz\u0259ff\u0259r, qalib Ali Ba\u015f Komandan\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00fc\u00e7r\u0259ngli, \u015fanl\u0131 bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 Xank\u0259ndid\u0259, Xocal\u0131da, Xocav\u0259ndd\u0259, A\u011fd\u0259r\u0259d\u0259 ucaltd\u0131.<\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\">N\u0259 xo\u015f ki, bu g\u00fcn biz qalib xalq\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si say\u0131lmaqla yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fcb\u0259rpa v\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan m\u00fcq\u0259dd\u0259s Qaraba\u011f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fck sevincini h\u0259dsiz, h\u00fcdudsuz, q\u00fcrur dolu, co\u015fqulu hissl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu s\u0259rh\u0259dsiz sevinci ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 biz\u0259 ya\u015fadan QAL\u0130B XALQIN M\u00dcZ\u018fFF\u018fR L\u0130DER\u0130, Ali Ba\u015f Komandan\u0131m\u0131z \u0130lham \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q hissl\u0259rimiz sonsuzdur!<\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\">Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, parlaq q\u0259l\u0259b\u0259ni biz\u0259 b\u0259x\u015f ed\u0259n igid Qazil\u0259rimiz\u0259 Tanr\u0131 yar v\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olsun!<\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\">Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda can\u0131n\u0131 f\u0259da ed\u0259n q\u0259hr\u0259man \u015e\u0259hidl\u0259rimizin h\u0259r birinin ruhuna is\u0259 Tanr\u0131 dua\u00e7\u0131 olsun!<\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\"><strong>Sevinc \u018fDAL\u018fTQIZI <\/strong><\/span>  <\/p>\n<p><span class=\"apple-converted-space\"><strong>Qeyd<\/strong><\/span><span class=\"apple-converted-space\">: M\u0259qal\u0259 \u201c2023-c\u00fc il-Heyd\u0259r \u018fliyev ili\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00d6zb\u0259kistandak\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Az\u0259rbaycan M\u0259d\u0259niyy\u0259t M\u0259rk\u0259zi \u00d6zb\u0259kistan m\u0259tbuat\u0131, ictimaiyy\u0259ti aras\u0131nda Az\u0259rbaycan, habel\u0259 \u00d6zb\u0259kistanla tarixi dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair elan edilmi\u015f \u201c\u015eu\u015fa-T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d nominasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 t\u0259qdim olunur.<\/span>&#13;<br \/>\n        &#13;<br \/>\n&#13;<br \/>\n        &#13;<br \/>\n&#13;\n        <\/p>\n<p><noscript><\/p>\n<p>You must enable Javascript on your browser for the site to work optimally and display sections completely.<\/p>\n<p><\/noscript>\t\t&#13;<br \/>\n\t\t&#13;\n    <\/div>\n<p><script type=\"text\/javascript\">jQuery(document).ready(function () {\n(function(d, s, id) {\n    var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];\n    if (d.getElementById(id))\n        return;\n    js = d.createElement(s);\n    js.id = id;\n    js.src = \"\/\/connect.facebook.net\/az_AZ\/all.js#xfbml=1&appId=1002485763137712\";\n    fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);\n}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));                \n});<\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#13; &#13; \u201c\u015eu\u015fa t\u0259kc\u0259 \u015fu\u015fal\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn yox, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn, V\u0259t\u0259nini, mill\u0259tini sev\u0259n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ziz bir \u015f\u0259h\u0259rdir, \u0259ziz bir torpaqd\u0131r, \u0259ziz bir qalad\u0131r, \u0259ziz bir abid\u0259dir. \u015eu\u015fas\u0131z Qaraba\u011f, Qaraba\u011fs\u0131z is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan yoxdur!\u201d Heyd\u0259r \u018fliyev &#13; \u015eu\u015fa T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 say\u0131lmaqla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n-Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin \u0259srar\u0259ngiz, f\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259t\u0259 malik, dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8085,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-8084","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8084","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8084"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8084\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}