{"id":23237,"date":"2026-05-13T10:38:16","date_gmt":"2026-05-13T10:38:16","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=23237"},"modified":"2026-05-13T10:38:17","modified_gmt":"2026-05-13T10:38:17","slug":"benzinl%c9%99-bagli-vacib-x%c9%99b%c9%99r-qiym%c9%99t-artimi-qacilmaz-ola-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=23237","title":{"rendered":"Benzinl\u0259 ba\u011fl\u0131 VAC\u0130B x\u0259b\u0259r:\u00a0qiym\u0259t art\u0131m\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz ola bil\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 artan g\u0259rginlik d\u00fcnya enerji bazar\u0131nda ciddi t\u0259sirl\u0259r yaratma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 ki, \u0130ran \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra Avropa v\u0259 AB\u015e-da yanacaq qiym\u0259tl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131b. Bildirilir ki, bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e yanacaq \u00fczr\u0259 federal vergil\u0259rin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131racaq. Yanacaqla ba\u011fl\u0131 yaranm\u0131\u015f b\u00f6hran \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 v\u0259d edir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Globalinfo.az-a dan\u0131\u015fan h\u00fcquq elml\u0259ri doktoru, iqtisad\u00e7\u0131 V\u00fcsal\u0259 \u018fhm\u0259dova deyib ki, Az\u0259rbaycan ixrac y\u00f6n\u00fcml\u00fc enerji iqtisadiyyat\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201cD\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin v\u0259 valyuta ax\u0131n\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259si neft-qaz sektorundan g\u0259lir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 enerji qiym\u0259tl\u0259rinin y\u00fcks\u0259lm\u0259si avtomatik olaraq \u00f6lk\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 g\u0259lir g\u0259tirir. Neftin h\u0259r 10 dollarl\u0131q art\u0131m\u0131 Az\u0259rbaycan b\u00fcdc\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 400 milyon manat \u0259lav\u0259 g\u0259lir dem\u0259kdir. Haz\u0131rda \u201cAzeri Light\u201d markal\u0131 neftin bir barrelinin qiym\u0259ti b\u00fcdc\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan 65 dollar s\u0259viyy\u0259sind\u0259n xeyli y\u00fcks\u0259kdir. Bu v\u0259ziyy\u0259t D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun g\u0259lirl\u0259rini art\u0131r\u0131r, valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir, manat\u0131n sabitliyini qoruyur, \u0259n \u0259sas\u0131, h\u00f6kum\u0259t\u0259 \u0259lav\u0259 sosial x\u0259rcl\u0259r imkan\u0131 verir. Q\u0131sas\u0131, enerji ixracat\u00e7\u0131s\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r qlobal b\u00f6hran zaman\u0131 \u0259lav\u0259 renta qazan\u0131rlar. Buna klassik \u201crentier dividend\u201d effekti deyirik. Ancaq bu v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259r\u0259fl\u0259ri d\u0259 az deyil. Xammal g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 h\u0259r zaman iqtisadi diversifikasiyan\u0131 z\u0259ifl\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n ixrac\u0131n\u0131n 80%-d\u0259n \u00e7oxu enerji sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu hal iqtisadiyyat\u0131 qiym\u0259t volatilliyin\u0259, geosiyasi \u015foklara, qlobal t\u0259l\u0259bin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssas saxlay\u0131r\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131 bildirib ki, neft bahala\u015fd\u0131qca d\u00f6vl\u0259t qazan\u0131r, amma iqtisadiyyat\u0131n dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 z\u0259ifl\u0259yir:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201cDig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, qlobal enerji qiym\u0259tl\u0259ri y\u00fcks\u0259ldikc\u0259 da\u015f\u0131nma x\u0259rcl\u0259ri art\u0131r, \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri bahala\u015f\u0131r, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 maya d\u0259y\u0259ri y\u00fcks\u0259lir, tikinti v\u0259 s\u0259naye sektorunda x\u0259rcl\u0259r art\u0131r. Bu proses is\u0259 \u201cx\u0259rc inflyasiyas\u0131\u201d adlan\u0131r. Y\u00fcks\u0259k inflyasiya, a\u015fa\u011f\u0131 iqtisadi art\u0131m, z\u0259if m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun kombinasiyas\u0131 olan staqflyasiya riski yarana bil\u0259r. Bu ssenari Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir, \u00e7\u00fcnki qeyri-neft sektoru h\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc deyil.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, AB\u015e-da federal yanacaq vergisinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 klassik antiinflyasiya m\u00fcdaxil\u0259sidir. M\u0259qs\u0259d istehlak\u00e7\u0131 qiym\u0259tl\u0259rini yum\u015faltmaq, sosial naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq, se\u00e7ici t\u0259zyiqini z\u0259ifl\u0259tm\u0259kdir. Az\u0259rbaycan da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 AI-92 benzini, dizel v\u0259 b\u0259zi idxal olunan neft m\u0259hsullar\u0131 \u00fczr\u0259 aksiz, g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti azalda bil\u0259r. Bu mexanizm da\u015f\u0131nma x\u0259rcl\u0259rini yum\u015falda v\u0259 \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259zyiqi qism\u0259n z\u0259ifl\u0259d\u0259 bil\u0259r. M\u0259lumdur ki, inflyasiyan\u0131n \u0259sas z\u0259rb\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli \u0259halinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycan bazar\u0131nda qiym\u0259t art\u0131m\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sinin h\u0259qiqi x\u0259rcl\u0259 yox, bazar konsentrasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. B\u00f6hran d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 s\u00fcni qiym\u0259t art\u0131m\u0131, ehtiyat y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, kartel davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00fccl\u0259nir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Antiinhisar v\u0259 \u0130stehlak Bazar\u0131na N\u0259zar\u0259t D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti, g\u00f6mr\u00fck, vergi sistemi aktiv monitorinq aparmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda qlobal \u015fok daxild\u0259 \u201cspekulyativ inflyasiya\u201dya \u00e7evril\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 artan g\u0259rginlik d\u00fcnya enerji bazar\u0131nda ciddi t\u0259sirl\u0259r yaratma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 ki, \u0130ran \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra Avropa v\u0259 AB\u015e-da yanacaq qiym\u0259tl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131b. Bildirilir ki, bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e yanacaq \u00fczr\u0259 federal vergil\u0259rin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti dayand\u0131racaq. Yanacaqla ba\u011fl\u0131 yaranm\u0131\u015f b\u00f6hran \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 v\u0259d edir? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Globalinfo.az-a dan\u0131\u015fan &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23238,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-23237","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23237"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23239,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23237\/revisions\/23239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}