{"id":21364,"date":"2025-12-24T16:19:49","date_gmt":"2025-12-24T16:19:49","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=21364"},"modified":"2025-12-24T16:19:50","modified_gmt":"2025-12-24T16:19:50","slug":"ilk-opusun-tarixi-b%c9%99lli-oldu-evv%c9%99lc%c9%99-onlar-qucaqlasiblar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=21364","title":{"rendered":"\u0130lk \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn tarixi b\u0259lli oldu &#8211; \u018fvv\u0259lc\u0259 onlar qucaqla\u015f\u0131blar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>T\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fc bioloqlar yeni bir ara\u015fd\u0131rmada Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 ilk \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn bizim t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyimizd\u0259n \u00e7ox \u0259vv\u0259l ba\u015f verdiyini a\u015fkar edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hlill\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, ehtiras \u0259lam\u0259ti olaraq dodaq-dodaq t\u0259mas\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck meymunlarda olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 21,5-16,9 milyon il \u0259vv\u0259l b\u00fct\u00fcn bu qrupun n\u0259sli k\u0259silmi\u015f \u0259cdad\u0131nda inki\u015faf etdiyini g\u00f6st\u0259rir. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 ilk \u00f6p\u00fc\u015f ehtimal ki, bizim uzaq primat ail\u0259mizd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 21 milyon il \u0259vv\u0259l ba\u015f verib v\u0259 b\u00fct\u00fcn insanlar o vaxtdan b\u0259ri \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259llifi, Oksford Universitetinin Biologiya Departamentinin t\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fc bioloqu, doktor Matilda Brindle g\u00f6r\u0259, bu, aliml\u0259rin \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn t\u0259dqiqin\u0259 geni\u015f t\u0259kam\u00fcl yana\u015fmas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri, q\u0259dim primat \u0259cdadlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda cinsi davran\u0131\u015f\u0131n diqq\u0259t\u0259layiq m\u00fcxt\u0259lifliyini vur\u011fulayan i\u015fl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 olunub.<ins><\/ins><\/p>\n\n\n\n<p>Komanda \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn tam olaraq n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib v\u0259 sonra \u015fimpanze, bonobo v\u0259 oranqutan kimi a\u011f\u0131zdan-a\u011f\u0131za t\u0259mas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n primatlar haqq\u0131nda m\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn elmi \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irib. Elm adamlar\u0131 daha sonra bu m\u0259lumatlar\u0131 primat\u0131n ail\u0259 qollar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar m\u00fcxt\u0259lif \u0259cdad primatlar\u0131n\u0131n da \u00f6p\u00fc\u015fm\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma ehtimal\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox m\u00fcmk\u00fcn t\u0259kam\u00fcl yollar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq statistik modell\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259rin y\u00fcks\u0259k statistik etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hlil 10 milyon d\u0259f\u0259 t\u0259krarlan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cN\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6p\u00fc\u015fm\u0259k \u00e7ox g\u00fcman ki, b\u00f6y\u00fck meymunlar\u0131n \u0259cdadlar\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 21 milyon il \u0259vv\u0259l inki\u015faf etmi\u015f q\u0259dim x\u00fcsusiyy\u0259tdir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qeyd edirl\u0259r ki, daha yeni t\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fc \u0259cdadlar\u0131n da qucaqla\u015fma il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funa dair tutarl\u0131 s\u00fcbutlar var. \u018fvv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar Homo sapiens v\u0259 Neandertallar\u0131n a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funda olan mikroblar\u0131 payla\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib ki, bu da t\u00fcp\u00fcrc\u0259k yolu il\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, ayd\u0131nd\u0131r ki, biz genetik material\u0131 melezl\u0259\u015fm\u0259 yolu il\u0259 payla\u015f\u0131r\u0131q, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 insanlar\u0131n v\u0259 neandertallar\u0131n \u00f6p\u00fc\u015fm\u0259 ehtimal\u0131 var\u201d, &#8211; t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar iddia edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, elm adamlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn niy\u0259 inki\u015faf etdiyini bilmirl\u0259r. Utilitar n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n, o, d\u0259rhal reproduktiv v\u0259 ya sa\u011f qalma faydalar\u0131 t\u0259klif etmir v\u0259 h\u0259m\u00e7inin x\u0259st\u0259liyin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si kimi ciddi riskl\u0259r da\u015f\u0131ya bil\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 bu davran\u0131\u015f milyonlarla ildir ki, davam edir v\u0259 bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259y\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir n\u0259z\u0259riyy\u0259 \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn meymunlar\u0131n bax\u0131m v\u0259rdi\u015fl\u0259rind\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Yax\u0131nl\u0131q v\u0259 g\u00fcv\u0259n t\u0259l\u0259b etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn o, ist\u0259r ail\u0259vi, ist\u0259r dostluq, ist\u0259r romantik, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 seksual sevgini ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00fcsul kimi inki\u015faf etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, \u00f6p\u00fc\u015fm\u0259nin f\u0259rqli primatlar v\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli m\u0259nalar\u0131 var. 2015-ci ild\u0259 antropoloqlar d\u00fcnya \u00fczr\u0259 168 f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259ti ara\u015fd\u0131r\u0131blar v\u0259 onlar\u0131n yaln\u0131z 46%-d\u0259 \u00f6p\u00fc\u015fm\u0259nin m\u00f6vcud oldu\u011funu a\u015fkar edibl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn d\u0259rin t\u0259kam\u00fcl k\u00f6kl\u0259ri ola bil\u0259r, lakin bu davran\u0131\u015f h\u0259m d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b sosial normalar v\u0259 m\u0259d\u0259ni konvensiyalarla formala\u015f\u0131r.\/\/Publika.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259kam\u00fcl\u00e7\u00fc bioloqlar yeni bir ara\u015fd\u0131rmada Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 ilk \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn bizim t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyimizd\u0259n \u00e7ox \u0259vv\u0259l ba\u015f verdiyini a\u015fkar edibl\u0259r. T\u0259hlill\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, ehtiras \u0259lam\u0259ti olaraq dodaq-dodaq t\u0259mas\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck meymunlarda olub. Bu, \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 21,5-16,9 milyon il \u0259vv\u0259l b\u00fct\u00fcn bu qrupun n\u0259sli k\u0259silmi\u015f \u0259cdad\u0131nda inki\u015faf etdiyini g\u00f6st\u0259rir. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 ilk \u00f6p\u00fc\u015f ehtimal &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21365,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-21364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21366,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21364\/revisions\/21366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}