{"id":21291,"date":"2025-12-23T15:20:01","date_gmt":"2025-12-23T15:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=21291"},"modified":"2025-12-23T15:20:03","modified_gmt":"2025-12-23T15:20:03","slug":"nobel-qardaslari-milyonlarini-bakidan-nec%C9%99-cixardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=21291","title":{"rendered":"Nobel qarda\u015flar\u0131 milyonlar\u0131n\u0131 Bak\u0131dan nec\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bak\u0131da ilk xarici \u015firk\u0259t Nobel qarda\u015flar\u0131-Alfred, L\u00fcdviq v\u0259 Robert t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilib. 1882-ci ild\u0259 L\u00fcdviq Finlandiya, \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7 v\u0259 Almaniyadan daha \u00e7ox texniki i\u015f\u00e7ini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k, Bak\u0131da \u201cQara \u015e\u0259h\u0259r\u201d kimi tan\u0131nan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Villa Petrolea adl\u0131 bir \u015firk\u0259t qurub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i alim Zaur \u018fliyev yaz\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>O qeyd edib ki, Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xan neft m\u0259hsullar\u0131 qatarla v\u0259 d\u0259niz yolu il\u0259 Rusiya boyunca Orta Asiya v\u0259 Avropaya da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131. Bak\u0131dak\u0131 \u201cNobel Qarda\u015flar\u0131\u201d \u015firk\u0259tinin loqotipind\u0259 Suraxan\u0131 At\u0259\u015fgah m\u0259b\u0259di t\u0259svir olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n g\u0259mil\u0259ri Z\u0259rd\u00fc\u015ft, M\u0259h\u0259mm\u0259d, Budda, Brahma, Sokrat, Spinoza v\u0259 Darvin d\u0259 daxil olmaqla m\u00fcxt\u0259lif dini v\u0259 f\u0259ls\u0259fi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin adlar\u0131 il\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131b.<br>1908-ci ild\u0259 \u201cNobel Qarda\u015flar\u0131\u201d \u015firk\u0259ti m\u00fcxt\u0259lif s\u0259naye sah\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n iri kapitalist konsernin\u0259 \u00e7evrilib. Nobell\u0259rin neft imperiyas\u0131nda 25 mind\u0259n art\u0131q adam i\u015fl\u0259yirdi. T\u0259rkibin\u0259 \u0259sas kapital\u0131 150 milyondan \u00e7ox olan 25 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fc\u0259ssis\u0259 daxil idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarix\u00e7i alim yaz\u0131r ki, Bak\u0131da milyonlar qazanan Nobell\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti 1918-ci ild\u0259n pisl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r: \u201cOnlar d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar ki, qazand\u0131qlar\u0131 pullar\u0131 Bak\u0131dan nec\u0259 \u00e7\u0131xarda bilsinl\u0259r. N\u0259hay\u0259t, a\u011f\u0131llar\u0131na g\u0259lir ki, pullar\u0131 q\u0131z\u0131la \u00e7evirsinl\u0259r v\u0259 onlardan n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpmayacaq \u0259\u015fyalar d\u00fcz\u0259ldib Bak\u0131dan apara bilsinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ssl.olke.az\/file\/articles\/2025\/12\/20\/1766219088_screenshot-2025-12-20-122231.png\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>Adi qaydada aparmaq t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. \u00c7\u00fcnki h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131da ba\u015f ver\u0259n erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131m; v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 silahl\u0131 erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259rinin &nbsp;ortal\u0131qda s\u0259rb\u0259st dola\u015fmas\u0131, ard\u0131nca siyasi prosesl\u0259r, Qafqaz \u0130slam Ordusunun Bak\u0131n\u0131n xilas\u0131na g\u0259lm\u0259si bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r, \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Bak\u0131da qurulan qondarma h\u00f6kum\u0259t v\u0259 sair\u0259 Nobell\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259siz h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Emmanuel Nobel \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu tap\u0131r, \u0259n yax\u015f\u0131 z\u0259rg\u0259rl\u0259r v\u0259 mexanikl\u0259r d\u0259v\u0259t edilir. \u00c7ox sayda q\u0131z\u0131l sikk\u0259 \u0259ridildi. Onlardan b\u00f6y\u00fck palto d\u00fcym\u0259l\u0259ri, k\u0259m\u0259r ba\u015fl\u0131qlar\u0131 v\u0259 h\u0259tta ayaqqab\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn metal dabanlar haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eirk\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259ri h\u0259r biri bir ne\u00e7\u0259 kiloqram q\u0131z\u0131l olan k\u00f6hn\u0259lmi\u015f paltolarla t\u0259min edildil\u0259r. \u00c7amadanlar\u0131n metal \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259ri pasl\u0131 d\u0259mir\u0259 b\u0259nz\u0259dilmi\u015f q\u0131z\u0131l \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z edildi v\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 qara r\u0259ng \u00e7\u0259kildi. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fch\u0259ndisl\u0259r \u015f\u0259xsi \u0259\u015fyalar\u0131 kimi \u00f6zl\u0259ri il\u0259 apard\u0131qlar\u0131 b\u0259zi i\u015f al\u0259tl\u0259rini d\u0259 q\u0131z\u0131ldan haz\u0131rlanm\u0131\u015f, \u00fcz\u0259rin\u0259 mazut \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k \u015f\u00fcbh\u0259d\u0259n k\u0259nar g\u00f6r\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7antalara qoymu\u015fdular.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ssl.olke.az\/file\/articles\/2025\/12\/20\/1766219164_screenshot-2025-12-20-122242.png\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 kerosin lampalar\u0131 v\u0259 primus sobalar\u0131 vacib \u0259\u015fyalar idi. Nobell\u0259r daxili hiss\u0259l\u0259ri fitil tutacaqlar\u0131 v\u0259 \u00fcz\u00fckl\u0259ri q\u0131z\u0131ldan t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f lampalar haz\u0131rlatd\u0131r\u0131rlar.<br>Lampalar k\u00f6hn\u0259 v\u0259 \u00e7irkli g\u00f6r\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn his\u0259 verilir. Ged\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259\u015fyalar\u0131 axtar\u0131\u015f edil\u0259nd\u0259, i\u015f\u00e7il\u0259r \u0259ll\u0259rini hisl\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 k\u0259nara qoyurdular, baxmayaraq ki, t\u0259k bir lampada 200\u2013300 qrama q\u0259d\u0259r t\u0259miz q\u0131z\u0131l olub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eirk\u0259tin bir \u00e7ox i\u015f\u00e7isi \u00f6zl\u0259rini m\u00fch\u0259ndisl\u0259r kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259r\u0259k \u00fcstl\u0259rind\u0259 milyonlarla d\u0259y\u0259ri olan q\u0131z\u0131l \u0259\u015fyalarla Bak\u0131dan ayr\u0131l\u0131rlar. Bu \u201cq\u0131z\u0131l qa\u00e7aqmal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d say\u0259sind\u0259 Nobell\u0259r var-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini xilas ed\u0259 bilibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1920-ci ild\u0259 Bak\u0131ya daxil olan bol\u015fevikl\u0259r b\u00fct\u00fcn neft yataqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 Nobell\u0259r\u0259 m\u0259xsus zavod v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 seyfl\u0259rin bo\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Onlar\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u0259sas s\u0259rv\u0259tl\u0259ri art\u0131q \u0130sve\u00e7d\u0259 idi\u2026\u201d (olke.az)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131da ilk xarici \u015firk\u0259t Nobel qarda\u015flar\u0131-Alfred, L\u00fcdviq v\u0259 Robert t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilib. 1882-ci ild\u0259 L\u00fcdviq Finlandiya, \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7 v\u0259 Almaniyadan daha \u00e7ox texniki i\u015f\u00e7ini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k, Bak\u0131da \u201cQara \u015e\u0259h\u0259r\u201d kimi tan\u0131nan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Villa Petrolea adl\u0131 bir \u015firk\u0259t qurub. Bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i alim Zaur \u018fliyev yaz\u0131b. O qeyd edib ki, Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xan &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21293,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-21291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21291"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21294,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21291\/revisions\/21294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}