{"id":19660,"date":"2025-07-07T10:31:49","date_gmt":"2025-07-07T10:31:49","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=19660"},"modified":"2025-07-07T10:33:07","modified_gmt":"2025-07-07T10:33:07","slug":"evl%C9%99rind%C9%99-qara-divl%C9%99r-oturan-bir-s%C9%99h%C9%99rd%C9%99y%C9%99m-turkiy%C9%99li-sairl%C9%99r-bakiya-niy%C9%99-g%C9%99lmisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=19660","title":{"rendered":"&#8220;Evl\u0259rind\u0259 qara divl\u0259r oturan bir \u015f\u0259h\u0259rd\u0259y\u0259m&#8230;&#8221;\u00a0&#8211; T\u00fcrkiy\u0259li \u015fairl\u0259r Bak\u0131ya niy\u0259 g\u0259lmi\u015fdi?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Maraql\u0131d\u0131r, s\u0259f\u0259rl\u0259r aras\u0131nda on il f\u0259rq olsa da, h\u0259m Nazim Hikm\u0259t (ikinci d\u0259f\u0259 1957-ci ild\u0259), h\u0259m d\u0259 \u018fziz Nesin, Ya\u015far Kamal v\u0259 \u015fair M\u0259lih C\u00f6vd\u0259t Anday (1967) Bak\u0131ya iyun ay\u0131nda g\u0259lib.<\/strong><br><br><strong>Kulis.az Bak\u0131da olmu\u015f T\u00fcrkiy\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda&nbsp;<a href=\"https:\/\/kulis.az\/xeber\/media\/kend-adamlari-qizlarina-gore-onu-oldurmek-istediler-colorredxalq-yazicisindan-maraqli-faktlarcolor-30284\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Q\u0131lman \u0130lkinin<\/a>&nbsp;xatir\u0259l\u0259rini t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>(qeyd ed\u0259k ki, bu xatir\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan Atat\u00fcrk M\u0259rk\u0259zinin sifari\u015fil\u0259 \u00e7ap edilmi\u015f &#8220;T\u00fcrk yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 Bak\u0131da&#8221; kitab\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 m\u0259tn \u0259sliyl\u0259 eynidir)<\/strong><\/em><br><strong>Nazim Hikm\u0259t<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck t\u00fcrk \u015fairi Nazim Hikm\u0259t iki d\u0259f\u0259 Bak\u0131da olmu\u015fdur. 1927 v\u0259 1957-ci ilinj iyun ay\u0131nda. 1927-ci ild\u0259 o, Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259 m\u0259n Bak\u0131 Pedaqoji Texnikumunun ikinci sinfind\u0259 oxuyurdum. Bir g\u00fcn \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimimiz Z\u0259k\u0259riyy\u0259 biz\u0259 x\u0259b\u0259r verdi ki, T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fairi Nazim Hikm\u0259t Bak\u0131ya qonaq g\u0259lib. Sabah \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d salonunda onun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olacaq. Ham\u0131n\u0131z gedin, qulaq as\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ert\u0259si g\u00fcn \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d binas\u0131na getdik. Adam \u0259lind\u0259n t\u0259rp\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Salonda b\u00fct\u00fcn yerl\u0259r tutulmu\u015fdu. Ancaq ax\u0131r\u0131nc\u0131 s\u0131rada bo\u015f yer tap\u0131b oturduq. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259di ki, s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r daxil olduqda salonu gurultulu alq\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ri b\u00fcr\u00fcd\u00fc. Nazim Hikm\u0259t s\u0259hn\u0259nin qaba\u011f\u0131na g\u0259lib, \u0259ll\u0259rini sin\u0259sind\u0259 birl\u0259\u015fdirib ehtiramla oturanlara ba\u015f \u0259ydi. T\u0259z\u0259d\u0259n alq\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ri gurlad\u0131. O, sa\u011flam, idman\u00e7\u0131 b\u0259d\u0259nli, yara\u015f\u0131ql\u0131 bir g\u0259nc idi. Uzaqdan g\u00f6zl\u0259rinin g\u00f6y r\u0259ngd\u0259 oldu\u011funu sez\u0259 bildik. Camaat susmaq bilmirdi. O da \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 durub, salondak\u0131lara g\u00fcl\u00fcms\u0259yirdi. Sonra \u0259lini qald\u0131r\u0131b oturanlara sakit olmalar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar ke\u00e7ib s\u0259hn\u0259d\u0259ki prezidium stolunun arxas\u0131nda oturdular. R\u0259yas\u0259t hey\u0259tind\u0259kil\u0259rd\u0259n biri aya\u011fa qalxaraq \u015fairi Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259si m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik etdi v\u0259 onun haqq\u0131nda xeyli dan\u0131\u015fd\u0131. Sonra \u00f6yr\u0259ndik ki, bu dan\u0131\u015fan \u015fair S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259mdir. O, s\u00f6z\u00fcn\u00fc qurtarandan sonra \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fc Nazim Hikm\u0259t\u0259 verdi. Nazim Hikm\u0259t xitab\u0259t k\u00fcrs\u00fcs\u00fcn\u0259 yax\u0131nla\u015fanda t\u0259z\u0259d\u0259n gurultulu alq\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ri qopdu. O is\u0259 salondak\u0131lara bax\u0131b, g\u00fcl\u00fcms\u0259yirdi. N\u0259hay\u0259t, \u201c\u00c7ox sa\u011f olun, yet\u0259r\u201d dedi v\u0259 salon s\u00fckuta q\u0259rq oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim \u0259vv\u0259lc\u0259 salondak\u0131lara \u00f6z t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirdi, sonra dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259nim \u0259zizl\u0259rim, icaz\u0259 vers\u0259niz, siz\u0259 yeni \u015feirl\u0259rimd\u0259n bir ka\u00e7\u0131n\u0131 oxumaq ist\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p>Yen\u0259 alq\u0131\u015f. O, v\u00fcqarl\u0131 bir da\u011f kimi tribunada durmu\u015fdu. \u018flini qald\u0131r\u0131b, salondak\u0131lara m\u00fcraci\u0259tl\u0259 \u201cYet\u0259r, sa\u011f olun\u201d \u2013 dedi v\u0259 ilk \u015feirini oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131. Onun gur s\u0259sind\u0259n p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rin \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259ri d\u0259 sanki cingild\u0259yirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015e\u0259rqd\u0259n g\u0259liyorum,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015e\u0259rqin \u00fcsyan\u0131n\u0131 hayq\u0131raraqdan g\u0259liyorum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Asyan\u0131n yollar\u0131n\u0131&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ula\u015fd\u0131m sana,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Hayd\u0131, uzat qollar\u0131n\u0131,<br><br>m\u0259ni qucaqlasana&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Onun xo\u015f s\u0259sind\u0259, osmanl\u0131 l\u0259hc\u0259si il\u0259 dediyi s\u00f6zl\u0259rd\u0259 el\u0259 bir m\u0259lah\u0259t vard\u0131 ki, adam onu dinl\u0259dikc\u0259 yorulmaq bilmirdi. S\u0259si v\u0259 s\u00f6zl\u0259ri ya\u011f kimi \u00fcr\u0259yimiz\u0259 yay\u0131l\u0131rd\u0131. O, \u00e7ox \u015feir oxudu. O g\u00fcn \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d sanki \u015feir oca\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi. Sonralar da uzun m\u00fcdd\u0259t onun m\u0259lah\u0259tli s\u0259si qulaqlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/kulis.az\/xeber\/media\/hebsden-cixib-moskvaya-qacan-ataturkden-efv-dileyen-nazim-hikmet-60974\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Nazim<\/a>&nbsp;sonra \u201cK\u0259r\u0259m kimi\u201d \u015feirini oxudu:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cD\u0259rd \u00e7ox, h\u0259md\u0259rd yox\u201d,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcr\u0259kl\u0259rin qulaqlar\u0131 sa\u011f\u0131r&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Hava qur\u015fun kimi a\u011f\u0131r&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n diyorum ki ona;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u00fcl olay\u0131m K\u0259r\u0259m kimi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yana-yana.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n yanmasam, s\u0259n yanmasan, biz yanmasaq,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nas\u0131l \u00e7\u0131xar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qaranl\u0131qlar ayd\u0131nl\u0131\u011fa?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>O, Bak\u0131ya Moskva yolu il\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 Bak\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yazd\u0131\u011f\u0131 ilk \u015feiri \u2013 \u201cNeft\u0259 do\u011fru\u201d Moskvadan Bak\u0131ya q\u0259d\u0259r olan yol qeydl\u0259ridir. \u015eeirin \u0259vv\u0259lind\u0259 bel\u0259 bir epiqraf vard\u0131r:<br><em>\u201cD\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n beyni Moskva is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin,<br>T\u0259z\u0259 qan da\u011f\u0131dan q\u0259lbidir Bak\u0131\u201d.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>I<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7al\u0131nd\u0131 birinci z\u0259ng,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259l\u0259s\u0259n yol\u00e7ularla doldu stansiya.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7al\u0131nd\u0131 ikinci z\u0259ng,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sars\u0131ld\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n baxd\u0131\u011f\u0131m vaqon.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc z\u0259ng, sonra son z\u0259ng, .<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu Qafqaz vaqonu aparm\u0131r m\u0259ni<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kislovodskun m\u0259d\u0259n sular\u0131na,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>gedir\u0259m neft diyar\u0131na.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ba\u015f\u0131mda neft\u0259 heyran misralar\u0131n y\u00fck\u00fc,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biletim \u201cRostov\u201d \u00fcst\u00fcnd\u0259n Moskva-Bak\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>II<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yolda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Birinci ax\u015fam<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Taqq\u0131lday\u0131r qatar\u0131n h\u0259rl\u0259n\u0259n t\u0259k\u0259rl\u0259ri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7evril\u0259r\u0259k ke\u00e7ir bir-bir teleqraf dir\u0259kl\u0259ri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yar\u0131 belim\u0259 q\u0259d\u0259r uzand\u0131m p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Suya girmi\u015f kimi s\u0259rinl\u0259dim<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qatar s\u0259sil\u0259 dolan havan\u0131 dinl\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Hava yaz d\u0259nizl\u0259ri kimi mavi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yaz d\u0259nizl\u0259ri kimi s\u0259rin&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Arxam\u0131zda qalan s\u0259h\u0259rin<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>X\u0259tl\u0259ri, r\u0259ngl\u0259ri silinir,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qar\u0131\u015f\u0131r bir-birin\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcf\u00fcq\u00fcn q\u0131rm\u0131z\u0131 lentin\u0259 k\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xan Moskva,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Batan bir g\u0259mi a\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r enir,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Enir a\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r \u00fcf\u00fcq\u00fcn alt\u0131na,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6n\u00fcm\u00fcz, arxam\u0131z, d\u00f6rd yan\u0131m\u0131z ova<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ova d\u00fcmd\u00fcz<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ucsuz-bucaqs\u0131z ova&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bird\u0259n-bir\u0259 bir ba\u015f uzand\u0131 \u00e7iynimd\u0259n p\u0259nc\u0259r\u0259y\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sar\u0131 sa\u00e7l\u0131, mavi g\u00f6zl\u00fc bir komsomol\u00e7u ba\u015f\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Geni\u015f k\u00f6ks\u00fcn\u00fcn<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130stisini duyuram k\u00fcr\u0259yimd\u0259&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Onun ba\u015f \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yell\u0259n\u0259n ucu g\u00f6zl\u0259rim\u0259 d\u0259yir<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0131z\u0131l bir qu\u015f qanad\u0131 kimi&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130\u00e7imd\u0259 a\u015fiq olmaq arzusunun dad\u0131 var<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259z\u0259 meyxo\u015f bir yemi\u015f dad\u0131 kimi&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Taqq\u0131lday\u0131r qatar\u0131n h\u0259rl\u0259n\u0259n t\u0259k\u0259rl\u0259ri,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7evril\u0259r\u0259k ke\u00e7ir bir-bir teleqraf dir\u0259kl\u0259ri.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sar\u0131, parlaq i\u015f\u0131qlar\u0131 s\u0131ra-s\u0131ra p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rimin<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fc\u015f\u00fcr alt\u0131m\u0131zdan qa\u00e7an torpa\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Y\u00fcr\u00fcy\u0259n bir i\u015f\u0131q karvan\u0131y\u0131q qoynunda<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nurlu gec\u0259l\u0259rin.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>III<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0130kinci gec\u0259<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu g\u00fcn ikinci g\u00fcn\u00fcd\u00fcr yol\u00e7ulu\u011fumuzun<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nzil\u0259 bir g\u00fcn daha yax\u0131nla\u015fd\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nzil\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qca, m\u0259n\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yollar uzun g\u0259lir, g\u00fcnl\u0259r uzun.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Oxuyur uca s\u0259sl\u0259 bir-birini yol\u00e7ular.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Maraql\u0131 bir kitab kimi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130ki g\u00fcnd\u0259 dost oldular<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0131rx illik \u0259hbab kimi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259lk\u0259, t\u0259siridir bu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Eyni yolda getm\u0259yin<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Eyni sulardan i\u00e7ib,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Eyni \u00fcf\u00fcq\u00fc seyr etm\u0259yin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259r yolda\u015fl\u0131q kimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu dostlu\u011fun da bir sonu var,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ayr\u0131lanad\u0259k yollar&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir b\u0131\u00e7aq kimi girib \u00e7\u0131x\u0131r\u0131q<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015eam me\u015f\u0259l\u0259rin\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u0259rinl\u0259rd\u0259n d\u0259rin\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u00f6yn\u0259kl\u0259rimiz&nbsp;<strong>ve\u00e7in\u0259 qoxuyur, ve\u00e7in\u0259.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ax\u0131\u015f\u0131r tarlalar iki yandan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sular\u0131 q\u0131z\u0131l \u015f\u0259f\u0259qli bir n\u0259hr kimi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu q\u0131z\u0131l sularda ucal\u0131r zaman-zaman<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Fabrikalar m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir \u015f\u0259hr kimi.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>IV<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>A\u011f divarl\u0131 saman daml\u0131 k\u0259ndl\u0259ri ke\u00e7irik,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Saxs\u0131 qablarda isti s\u00fcd i\u00e7irik.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dal\u0131m\u0131zca ba\u011fr\u0131\u015faraq g\u0259l\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u0259nd u\u015faqlar\u0131 deyir h\u0259r birimiz\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDay q\u0259zet\u201d, \u201cDay q\u0259zet\u201d, \u201cDay q\u0259zet, day!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu s\u0259s yalvarmay\u0131r, \u0259mr edir biz\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Day q\u0259zet, day!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu s\u0259s \u0130san\u0131n gu\u015f\u0259sin\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Leninin r\u0259smini asan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Rus k\u0259ndlisinin s\u0259si!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu s\u0259s qara torpa\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 n\u0259f\u0259s alan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Diril\u0259n sar\u0131 sa\u00e7l\u0131, mavi g\u00f6zl\u00fc div \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u0259si!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu g\u00fcn ikinci g\u00fcn\u00fc yol\u00e7ulu\u011fumuzun,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nzil\u0259 bir g\u00fcn daha yax\u0131nla\u015fd\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nzil\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qca m\u0259n\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fcnl\u0259r uzun g\u0259lir, yollar uzun&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ke\u00e7m\u0259kd\u0259yik yan\u0131ndan bu g\u00fcn q\u0131z\u011f\u0131n g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Z\u0259nci bir p\u0259hl\u0259van kimi par\u0131ldayan Donbas\u0131n!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Donbasda qara geym\u0259k misal\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Deyil yas\u0131n.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sa\u011f\u0131m\u0131z k\u00f6m\u00fcr, solumuz k\u00f6m\u00fcr,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u00f6m\u00fcrl\u0259 \u0259hat\u0259 edilmi\u015fik biz,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>K\u00f6m\u00fcr tozu il\u0259 s\u00fcrm\u0259l\u0259ndi g\u00f6zl\u0259rimiz!..<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6rd\u00fck k\u00f6m\u00fcr paytaxt\u0131 Rostov \u015f\u0259hrini,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Asma k\u00f6rp\u00fcl\u0259rd\u0259n ke\u00e7dik Don n\u0259hrini.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015eimali Qafqazday\u0131q!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kuban qazaqlar\u0131 ma\u015f\u0131nla tax\u0131l bi\u00e7irl\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Traktorlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 samaqonka i\u00e7irl\u0259r.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>V<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu g\u00fcn son g\u00fcn\u00fcd\u00fcr yol\u00e7ulu\u011fun, son!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu d\u00f6rd g\u00fcn i\u00e7ind\u0259 vaqon<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ne\u00e7\u0259 yol doldu, bo\u015fald\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ne\u00e7\u0259 yol\u00e7u yolda buraxd\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ged\u0259nl\u0259rin dal\u0131nca g\u00fcl\u00fcms\u0259yib baxd\u0131q.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ged\u0259nl\u0259rin yerini g\u0259l\u0259nl\u0259r ald\u0131&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Vaqonumuz bu g\u00fcn<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yek\u0259 quzu papaqlar\u0131n\u0131n alt<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yan\u0131q taxta heyk\u0259ll\u0259r kimi oturan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130nc\u0259 barmaqlaril\u0259 qara qaytan b\u0131\u011flar\u0131n\u0131 buran,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qafqaz k\u0259ndlil\u0259ril\u0259 dolu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yan g\u00f6zl\u0259 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00e7\u00f6l\u0259 bax\u0131rlar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6l\u00e7m\u0259k ist\u0259yirmi\u015f ke\u00e7diyimiz yolu!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bay\u0131rda,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Uzaqlarda<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ucal\u0131r dumanl\u0131 ba\u015f\u0131 qarl\u0131 Kazbekin!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bol a\u011facl\u0131 tarlalarda bi\u00e7ilmi\u015f \u0259kin,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Uzun madyanlar iyl\u0259yir \u00e7\u00f6ll\u0259ri&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ucsuz-bucaqs\u0131z neft vaqonlar\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ke\u00e7dik<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Da\u011f\u0131stan stansiyalar\u0131n\u0131n lilli sular\u0131n\u0131 i\u00e7dik.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qumun \u00fcf\u00fcq\u00fcnd\u0259 \u0259rimi\u015f qur\u011fu\u015fun<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kimi X\u0259z\u0259r d\u0259nizi!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yer, g\u00f6y od kimi yan\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259yaz q\u0131\u011f\u0131lc\u0131mlar yand\u0131r\u0131r g\u00f6zl\u0259rimizi.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc v\u0259 ax\u0131r\u0131nc\u0131 gec\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bird\u0259n-bir\u0259 durdu qatar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qaranl\u0131\u011f\u0131n ortas\u0131nda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130sti<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u0259 yum\u015faq qumun \u00fcst\u00fcn\u0259 endim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Oturmaqdan yorulan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u00fccudumla yer\u0259 d\u00f6\u015f\u0259ndim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6y \u00fcz\u00fc r\u0259ngli r\u00f6yalarla dolu bir yuxu kimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sanki i\u015f\u0131ql\u0131 bir limandak\u0131 mavi su kimi,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130\u00e7imd\u0259 bir s\u0259s deyir ki: bax bu suya!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ulduzlar\u0131n alt\u0131nda get yuxuya!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ancaq qalxd\u0131qca qumlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ya\u011fl\u0131 bir neft qoxusu<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Da\u011f\u0131l\u0131r g\u00f6zl\u0259rimd\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu yor\u011fun yay yuxusu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Niy\u0259 durduq?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; N\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Qabaqdan g\u0259l\u0259c\u0259k Bak\u0131 qatar\u0131n\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bird\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Al\u0131\u015fd\u0131 qara ip\u0259k quma\u015f kimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qaranl\u0131qlar alt ucundan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qum q\u0131zard\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yand\u0131 relsl\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qabaqdan g\u0259l\u0259n qatar.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Od p\u00fcsk\u00fcr\u0259n q\u0131z\u0131l ha\u015fiy\u0259li a\u011fz\u0131ndan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Havaya alov par\u00e7alar\u0131 burax\u0131b ke\u00e7di<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dal\u0131 pul-pul i\u015f\u0131ldayan bir ilan,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>X\u0131\u015f\u0131ldayaraq qumun \u00fcst\u00fcnd\u0259n ax\u0131b ke\u00e7di&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Saat ne\u00e7\u0259dir?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; S\u0259kkiz!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; \u00dc\u00e7 saat sonra Bak\u0131day\u0131q?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Xeyr, iki saat!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ham\u0131 saatlar\u0131 sayd\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Saatlara qanad taxmaq m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131!<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259nzil\u0259 yetdik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u0259ldik: diyar-diyar neft g\u0259tir\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu uzun boylu qatar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Neft yand\u0131r\u0131b \u00fcr\u0259yind\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015fd\u0131 d\u00f6rd ayl\u0131q yolu d\u00f6rd g\u00fcnd\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u0259ldik!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Par\u0131l-par\u0131l yanan Bak\u0131n\u0131n qaba\u011f\u0131nda m\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir da\u011f\u0131n dibind\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Da\u011f\u0131 seyr ed\u0259n kimi heyranam.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Q\u0259lbimd\u0259 durmadan yerim\u0259k,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Uca s\u0259sl\u0259 \u00e7ox \u015fey dem\u0259k,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Gurlamaq arzusu var.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ya\u011fl\u0131 paltarl\u0131, qara g\u00f6zl\u00fc i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcb,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bak\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s torpa\u011f\u0131na \u00fcz\u00fc \u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ovuclay\u0131b nefti qara \u015f\u0259rab kimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130\u00e7m\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eairin \u201cNeft\u0259 do\u011fru\u201d adl\u0131 \u015feiri \u00e7ox s\u0259mimi v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u015feirdir. O, Bak\u0131n\u0131n odlu, neftli torpa\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab edir. O bu torpaqlar\u0131 do\u011fma T\u00fcrkiy\u0259 torpaqlar\u0131 t\u0259k sevir. O, Az\u0259rbaycan\u0131 do\u011fma torpa\u011f\u0131m adland\u0131r\u0131r. O, Az\u0259rbaycana \u00f6lk\u0259 deyil, \u00f6lk\u0259m deyir. Bak\u0131 nefti deyil, neftim deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>Oxucu onun h\u0259r bir s\u00f6z\u00fcn\u0259 inan\u0131r v\u0259 onu Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259sl dost \u015fairi kimi sevir. Onun bu \u015feiri v\u0259 habel\u0259 \u201cNeftin cavab\u0131\u201d \u015feiri d\u0259 \u015fairin 1927-ci ild\u0259 Bak\u0131da \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 \u00e7ap edilmi\u015f \u201cG\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7\u0259nl\u0259rin t\u00fcrk\u00fcs\u00fc\u201d adl\u0131 \u015feirl\u0259r kitab\u0131nda d\u0259rc edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Neftin cavab\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Add\u0131m-add\u0131m dola\u015f\u0131ram neft buruqlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00fcz\u00fcr i\u015f\u0131ql\u0131 g\u00f6zl\u0259rl\u0259 yuxar\u0131dan m\u0259ni<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu qaraca, \u015fi\u015f kimi dar ehramlar&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Evl\u0259rind\u0259 qara divl\u0259r oturan bir \u015f\u0259h\u0259rd\u0259y\u0259m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biz \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131q yer alt\u0131ndan bu \u015f\u0259h\u0259rin divl\u0259rini.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biz tikmi\u015fik \u0259limizl\u0259 bu divl\u0259rin evl\u0259rini.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130ndi divl\u0259r yuxulark\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6z d\u0259rin qara yerind\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u0259zir\u0259m m\u0259n bu \u015f\u0259h\u0259rin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Evl\u0259rinin qap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7alma\u011fa g\u0259ldim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Neft\u0259 bir sual\u0131m var:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Cavab alma\u011fa g\u0259ldim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fit, neft!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yeddi qat yerin alt\u0131ndan e\u015fit m\u0259ni:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n bilirs\u0259n ki, biz<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6z aln\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259ril\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d6l\u0259n ustam\u0131z\u0131n \u00f6lm\u0259y\u0259n g\u00f6zl\u0259riyl\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yeni bir qurulu\u015f qurmaq ist\u0259yirik.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130st\u0259yirik ki, qan\u0131nla s\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259r\u0259k\u0259tli bir nem\u0259t kimi b\u0259sl\u0259y\u0259s\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu d\u0259mir da\u011flara d\u0131rma\u015fan \u0259zmimizin<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ya\u015f\u0131l filizli sarma\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130st\u0259rik ki, g\u0259nclik iksiri kimi axs\u0131n qan\u0131n.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130st\u0259yirik ki, bir e\u015fid\u0259k s\u00fclh\u00fcn musiqisini,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yerin alt\u0131ndan f\u0131\u015fq\u0131ran fontanlar\u0131nda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Biz ist\u0259yirik ki&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Lakin \u0259g\u0259r siyril\u0259rs\u0259, s\u0259rh\u0259ddin \u00fcf\u00fcql\u0259rind\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fc\u015fm\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00fcng\u00fcl\u0259r d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, ya\u015f\u0131l sular\u0131nda q\u0131z\u0131l bal\u0131qlar<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dcz\u0259n d\u0259nizl\u0259r\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qara qanadlar\u0131 ingilis bayraql\u0131 qatil polad<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u00fccum \u00e7\u0259k\u0259rs\u0259, s\u00f6yl\u0259 neft, cavab ver,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Haz\u0131rsanm\u0131 ax\u0131tma\u011fa qan\u0131n\u0131?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u0259ldi neftin cavab\u0131 div evl\u0259rind\u0259n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yer oynad\u0131 yerind\u0259n:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHaz\u0131ram, b\u0259li!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Neftin dili \u2013 q\u00fcvv\u0259tin dili.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>1927-ci ild\u0259 onun \u201cG\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7\u0259nl\u0259rin t\u00fcrk\u00fcs\u00fc\u201d adl\u0131 kitab\u0131 Bak\u0131da \u00e7ap edildi. Bu kitaba onun Bak\u0131da yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri d\u0259 daxil edilmi\u015fdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu kitab o d\u00f6vrd\u0259 biz g\u0259ncl\u0259rin stol\u00fcst\u00fc kitab\u0131 olmu\u015fdu. \u015eairin Bak\u0131da yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>1957-ci ilin iyununda &#8211; Bak\u0131ya ikinci d\u0259f\u0259 g\u0259l\u0259rk\u0259n, o g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Moskvan\u0131n Qorki ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunda t\u0259hsil alan g\u0259nc \u015fairl\u0259rd\u0259n N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259, X\u0259lil Rza, \u0130brahim K\u0259birli Bak\u0131ya g\u0259lirdil\u0259r. Yolda \u00f6yr\u0259nirl\u0259r ki, Nazim Hikm\u0259t d\u0259 bu qatarla Moskvadan Bak\u0131ya gedir. D\u0259rhal Beyn\u0259lxalq vaqonda onun yan\u0131na ke\u00e7irl\u0259r. \u00d6zl\u0259rini Nazim\u0259 t\u0259qdim etdikd\u0259 \u015fair \u00e7ox sevinir v\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda s\u0259mimi s\u00f6hb\u0259t ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim onlara deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00d6z \u015feirl\u0259rinizd\u0259n m\u0259n\u0259 oxuyun. Kimin \u015feiri xo\u015fuma g\u0259ls\u0259, Bak\u0131da onun evin\u0259 qonaq ged\u0259c\u0259y\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259nc \u015fairl\u0259r qurtarandan sonra Nazim N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259nin \u015feirini daha \u00e7ox xo\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dedikd\u0259, \u015fair \u0130brahim K\u0259birli d\u0259rhal dill\u0259nir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nazim m\u00fc\u0259llim, N\u0259riman\u0131n evi yoxdur. Onda nec\u0259 olacaq?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nas\u0131l? Evsiz d\u0259 insan olurmu? Bu nas\u0131l bi\u00e7imli \u015fey?<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra N\u0259rimana m\u00fcraci\u0259tl\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bu do\u011frumu, N\u0259riman?<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259riman \u00e7\u0259kin\u0259-\u00e7\u0259kin\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, do\u011frudur, ustad.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00d6yl\u0259 is\u0259 kim bunu h\u0259ll ed\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p>Yen\u0259 ham\u0131dan \u0259vv\u0259l \u0130brahim K\u0259birli dill\u0259nir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bizim Bak\u0131 Sovetinin s\u0259dri. O \u00f6z\u00fc d\u0259 bu qatarla Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; G\u00f6z\u0259l. M\u0259ni onunla tan\u0131\u015f ediniz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O uzaqda deyil, sizinl\u0259 qon\u015fu kuped\u0259dir. Bu saat ona deyim.<\/p>\n\n\n\n<p>O, ax\u0131r\u0131nc\u0131 kuped\u0259 ged\u0259n Bak\u0131 Sovetinin s\u0259dri A\u011famirz\u0259 \u018fhm\u0259dovun kupesinin qap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6y\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Salam, A\u011famirz\u0259 m\u00fc\u0259llim, yana\u015f\u0131 kuped\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u015fairi Nazim Hikm\u0259t Bak\u0131ya gedir. O, sizinl\u0259 tan\u0131\u015f olmaq ist\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhm\u0259dov Nazim Hikm\u0259tin bu vaqonda Bak\u0131ya getdiyini bilirdi. Lakin onunla tan\u0131\u015f olma\u011fa bir b\u0259han\u0259 axtar\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 sevinc\u0259k yerind\u0259n qalx\u0131b, onun kupesin\u0259 ke\u00e7di. H\u0259r ikisi bu tan\u0131\u015fl\u0131qdan \u00e7ox m\u0259mnun oldu. Uzun s\u00f6hb\u0259td\u0259n sonra Nazim m\u0259tl\u0259bini a\u00e7\u0131q ona deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bizim bu g\u0259ncl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00e7ox istedadl\u0131 bir g\u0259nc \u015fair var. Onun evsiz oldu\u011funu e\u015fitdikd\u0259 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. O g\u0259l\u0259c\u0259yin b\u00f6y\u00fck \u015fairi olacaqd\u0131r. Onu ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yard\u0131m\u00e7\u0131 olman\u0131z\u0131 xahi\u015f edir\u0259m. Evsiz d\u0259 insan olarm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Siz n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z, \u015fair? B\u0259s bu vaxtad\u0259k niy\u0259 m\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yib? Siz bizim \u0259ziz qona\u011f\u0131m\u0131zs\u0131n\u0131z. Bak\u0131da \u00e7oxmu qalmaq fikrind\u0259siniz?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; On be\u015f g\u00fcn\u0259d\u0259k \u00e7\u0259k\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; El\u0259 is\u0259, siz Moskvaya qay\u0131danad\u0259k onu m\u0259nzill\u0259 t\u0259min ed\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr ed\u0259rim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra Nazim \u00fcz\u00fcn\u00fc N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259f tutaraq deyir:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0130ndi arxay\u0131n ola bil\u0259rs\u0259n. \u015e\u0259h\u0259rin meri dedimi, dem\u0259k, h\u0259r \u015fey qaydas\u0131nda olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki g\u00fcnd\u0259n sonra yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n plenumunda N\u0259riman\u0131 g\u00f6r\u0259n kimi tez soru\u015fur:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nas\u0131l oldu?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Ustad, narahat olmay\u0131n, bu yax\u0131nlarda d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k, m\u00fcnasib m\u0259nzil axtar\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259nc \u015fair b\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u0131n bel\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015fliyin\u0259 heyran qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fhm\u0259dov \u015fairin Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131. Nazim Hikm\u0259t bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131 \u2013 Az\u0259rn\u0259\u015frd\u0259 olmu\u015f, ali m\u0259kt\u0259b t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fdi. C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n q\u0259brini ziyar\u0259t etmi\u015f, onun ail\u0259si il\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fdu. C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131n\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Sona xan\u0131m onu \u0259n \u0259ziz qonaq kimi q\u0259bul etmi\u015fdi. Nazim Hikm\u0259t C\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131 haqq\u0131nda demi\u015fdi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O nadir bir istedad idi. Erk\u0259n ya\u015flar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r t\u00fcrk al\u0259mind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ya\u015fayacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar M\u0259rd\u0259kan\u0131n istirah\u0259t evl\u0259rind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn dinc\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu \u0259n \u00e7ox sevindir\u0259n A.\u018fhm\u0259dovun \u00f6z v\u0259dini yerin\u0259 yetirm\u0259si olmu\u015fdu. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259z\u0259 yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015feirl\u0259rini oxumu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Oxudu\u011fu \u015feirl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Mikay\u0131l R\u0259filinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feir idi:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mikay\u0131l R\u0259filiy\u0259 a\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259slimin yarpaq t\u00f6k\u00fcm\u00fc ba\u015flad\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7oxumuz q\u0131\u015fa girm\u0259y\u0259c\u0259yik.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u0259li oldum, R\u0259fili, \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259rini al\u0131r-almaz<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 dey\u0259c\u0259kdim, yad\u0131ndam\u0131 Mikay\u0131l.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Amma art\u0131q yadda\u015f\u0131n yox.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Burnun, a\u011fz\u0131n, g\u00f6zl\u0259rin yox.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qarda\u015f\u0131m bir g\u0259mik y\u0131\u011f\u0131n\u0131san<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bak\u0131da, bir m\u0259zarl\u0131qda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 dey\u0259c\u0259kdim&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Moskvada, bizd\u0259 il ba\u015f\u0131 gec\u0259si<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00fcfr\u0259d\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f \u015fam a\u011fac\u0131n\u0131n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qocaman bir oyunca\u011f\u0131 kimi idin&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>P\u0131r\u0131l-p\u0131r\u0131l<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>P\u0131r\u0131l-p\u0131r\u0131l g\u00f6zl\u0259rin,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Dazlaq qafan, say\u011f\u0131d\u0259y\u0259r g\u00f6b\u0259yin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u0131\u015far\u0131da gec\u0259y\u0259 bulanm\u0131\u015f qarl\u0131 bir Orman<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259n\u0259 bax\u0131b d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fski \u015f\u0259rab \u00e7\u0259ll\u0259yi kimi keyfli h\u0259zr\u0259t,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fski \u015f\u0259rab \u00e7\u0259ll\u0259yi kimi sa\u011flam.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nd\u0259n \u00e7ox sonra \u00f6l\u0259c\u0259k,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Arxamdan bir d\u0259 m\u0259qal\u0259 f\u0131rladacaq.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir \u015feir yaxud:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cNaziml\u0259 Moskvada 24-d\u0259 tan\u0131\u015f olduq\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259hih, Mikay\u0131l, \u015fair ola bil\u0259rdin,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Professor oldun.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Amma m\u0259s\u0259l\u0259 bunda deyil.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yap\u0131lan i\u015fin d\u0259 \u00e7ox yax\u015f\u0131s\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ya\u015fay\u0131r bizd\u0259n sonra ya \u00e7ox k\u00f6t\u00fcs\u00fc.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259ninki orta hall\u0131d\u0131r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nimki d\u0259 \u00f6yl\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Y\u0259ni s\u0259simiz bu q\u00fcbb\u0259d\u0259 qalacaq dey\u0259<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259s\u0259llimiz yox.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n \u00f6z pay\u0131ma \u00fcz\u00fclm\u00fcr\u0259m buna,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u0259s\u0259llisiz ya\u015fama\u011f\u0131 bacard\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bacarram t\u0259s\u0259llisiz \u00f6lm\u0259yi d\u0259 s\u0259nin kimi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Mikay\u0131l!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bir g\u00fcn bu \u015feirl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 \u201cCeviz a\u011fac\u0131\u201d \u015feiri el\u0259 xo\u015fuma g\u0259ldi ki, o indiy\u0259d\u0259k yad\u0131mda qalm\u0131\u015fd\u0131r: \u015eair art\u0131q qocalsa da, \u015feiri yen\u0259 \u0259vv\u0259lki odlu g\u0259nclik ehtiras\u0131 il\u0259 oxuyurdu. \u015eeirin h\u0259r s\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131lan g\u00fcll\u0259 kimi s\u0259sl\u0259nirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ba\u015f\u0131m k\u00f6p\u00fck-k\u00f6p\u00fck bulud,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130\u00e7im, d\u0131\u015f\u0131m d\u0259niz.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259n bir ceviz a\u011fac\u0131yam<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00fclxan\u0259 park\u0131nda.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Budaq-budaq, \u015fehram-\u015fehram<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130xtiyar bir ceviz.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 s\u0259n onun f\u0259rqind\u0259s\u0259n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 polis f\u0259rqind\u0259.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Nazim bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 bir-birind\u0259n g\u00f6z\u0259l \u015feirl\u0259r oxudu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ert\u0259si g\u00fcn o, Az\u0259rn\u0259\u015fr\u0259 g\u0259ldi. Kollektivimiz onu b\u00f6y\u00fck ehtiramla qar\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazim bizim n\u0259\u015friyyat planlar\u0131 il\u0259 \u00e7ox maraqland\u0131. X\u00fcsusil\u0259, d\u00fcnya klassikl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rini t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259r\u0259k planl\u0131 sur\u0259td\u0259 n\u0259\u015fr etm\u0259yimiz \u00e7ox xo\u015funa g\u0259ldi. \u201cBizd\u0259 bu yox\u201d \u2013 dedi. Sonra s\u00f6hb\u0259t m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularda oldu. Az\u0259rbaycan g\u00f6z\u0259ll\u0259rinin onu valeh etdiyini s\u00f6yl\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin bu b\u00f6y\u00fck o\u011flunun xatir\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259lik olaraq \u00fcr\u0259kl\u0259rimizd\u0259 ya\u015fayacaqd\u0131r. Bu yax\u0131nlarda do\u011fma v\u0259t\u0259ni Ankara \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ona \u0259z\u0259m\u0259tli bir heyk\u0259l ucald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u018fziz Nesin v\u0259 yolda\u015flar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1967-ci ilin iyun ay\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r yaz\u0131\u00e7\u0131 Az\u0259rbaycana qonaq g\u0259lmi\u015fdi: \u018fziz Nesin, Ya\u015far Kamal v\u0259 \u015fair M\u0259lih C\u00f6vd\u0259t Anday. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 Mirz\u0259 \u0130brahimov m\u0259nd\u0259n xahi\u015f etdi ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 onlar\u0131 m\u00fc\u015fayi\u0259t edim. O zaman Az\u0259rn\u0259\u015frd\u0259 i\u015fl\u0259yirdim. \u0130ki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 qonaqlarla aram\u0131zda m\u00f6hk\u0259m \u00fcnsiyy\u0259t yarand\u0131. Dostla\u015fd\u0131q. \u018fziz Nesinin \u00fcr\u0259k a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox xo\u015fuma g\u0259lirdi. O, Bak\u0131da qald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc yax\u015f\u0131 \u015feyl\u0259ri a\u011f\u0131z dolusu t\u0259rifl\u0259yir, duydu\u011fu n\u00f6qsanlar\u0131 is\u0259 qonaq olmas\u0131na baxmayaraq, a\u00e7\u0131q-a\u00e7\u0131\u011f\u0131na t\u0259nqid etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 26-lar ba\u011f\u0131nda&nbsp;<em>(indiki Sahil ba\u011f\u0131 \u2013 red.)<\/em>&nbsp;g\u0259z\u0259rk\u0259n, m\u0259\u015fhur heyk\u0259lt\u0259ra\u015f Merkurovun d\u00fcz\u0259ltdiyi heyk\u0259l qar\u015f\u0131s\u0131nda bir xeyli durub fikr\u0259 getdi. Bu abid\u0259ni Merkurov Az\u0259rbaycana satm\u0131\u015fd\u0131. O zaman M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin birinci katibi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u0130mam Mustafayevl\u0259 Moskvada g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc zaman 26 Bak\u0131 komissarlar\u0131 bar\u0259d\u0259 abid\u0259 d\u00fcz\u0259ltdiyini bildirib demi\u015fdi: \u201cM\u0259n ist\u0259rdim ki, onu Bak\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli yerind\u0259 g\u00f6r\u00fcm\u201d. Mustafayev \u00f6z raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015f v\u0259 bel\u0259likl\u0259, abid\u0259 Bak\u0131ya g\u0259tirilmi\u015fdi. Q\u0131rm\u0131z\u0131 qranitd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f abid\u0259 26 Bak\u0131 komissarlar\u0131n\u0131n g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si s\u0259hn\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdu. Heyk\u0259lt\u0259ra\u015f\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn obrazlar \u00e7\u0131lpaq idi. Lakin Merkurov onlar\u0131 el\u0259 yerl\u0259\u015fdirmi\u015fdi ki, komissarlar\u0131n ki\u015filik \u0259zalar\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131rd\u0131. T\u0259kc\u0259 abid\u0259nin sol t\u0259r\u0259find\u0259 yar\u0131m \u0259yilmi\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 duran kommunar\u0131n ki\u015filik \u0259zas\u0131 a\u00e7\u0131qda qalm\u0131\u015fd\u0131. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, sonra abid\u0259ni qura\u015fd\u0131rark\u0259n bunu gizl\u0259tm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131na iri bir qranit par\u00e7as\u0131 qoymu\u015fdular.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259ssas tama\u015fa\u00e7\u0131 bu qranit par\u00e7as\u0131n\u0131n n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qoyuldu\u011funu d\u0259rhal ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. \u018fziz Nesin abid\u0259nin m\u0259hz bu hiss\u0259sin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxd\u0131qdan sonra istehza il\u0259 dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u018ff\u0259ndim, onun \u0259zas\u0131n\u0131 niy\u0259 gizl\u0259tmi\u015fl\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Y\u0259qin ki, eyib san\u0131blar, &#8211; dedim.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; N\u0259 eyib? Eyib onu gizl\u0259tm\u0259kdir. S\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rin\u0259 yamaq yaramaz. M\u0259n bu bar\u0259d\u0259 yazaca\u011fam.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu deyib, cib d\u0259ft\u0259r\u00e7\u0259sin\u0259 n\u0259 is\u0259 qeyd etdi. Sonra Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131na qay\u0131td\u0131q. \u0130kinci m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259 \u00fcst\u00fcn\u0259 \u201cBildiri\u015f\u201d yaz\u0131lm\u0131\u015f elan\u0131 g\u00f6rd\u00fckd\u0259, donuxub qald\u0131. Sanki fikr\u0259 getdi. Sonra bird\u0259n f\u0259r\u0259hl\u0259 s\u0259sl\u0259ndi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201cBildiri\u015f\u201d. N\u0259 g\u00f6z\u0259l s\u00f6z. Bu s\u00f6z bizd\u0259 yoxdur. Onu m\u00fctl\u0259q biz d\u0259 kullanmal\u0131y\u0131q. Siz \u0259r\u0259b v\u0259 fars s\u00f6zl\u0259rind\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 xilas olmam\u0131s\u0131n\u0131z. Amma bu s\u00f6z g\u00f6st\u0259rir ki, sizd\u0259 bu s\u00f6zl\u0259ri t\u00fcrkl\u0259\u015fdirm\u0259 meyli ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Qonaqlar\u0131m\u0131z \u00e7ox sad\u0259 geyinmi\u015fdil\u0259r. Ya\u015far\u0131n \u0259ynind\u0259 el\u0259 bil xaral par\u00e7as\u0131ndan tikilmi\u015f k\u00f6yn\u0259k vard\u0131. \u018fziz Nesinin d\u0259 \u00fcst-ba\u015f\u0131 o q\u0259d\u0259r \u015fax deyildi. M\u0259lih C\u00f6vd\u0259t nisb\u0259t\u0259n yax\u015f\u0131 geyinmi\u015fdi. Onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 ac\u0131d\u0131m. Hiss etdim ki, maddi c\u0259h\u0259td\u0259n o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259min olunmam\u0131\u015f adamlard\u0131r. Onlara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ist\u0259dim. \u0130ki il qabaq Az\u0259rn\u0259\u015fr \u018fziz Nesinin hekay\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap etmi\u015fdi. M\u00fchasibatla dan\u0131\u015fd\u0131m ki, \u00e7ap olunmu\u015f kitab\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onunla m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flas\u0131nlar v\u0259 sabahdan gec olmayaraq, qonorar\u0131 \u00f6d\u0259nilsin. Bundan x\u0259b\u0259r tutan \u018fziz Nesin sevindi v\u0259 dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Dem\u0259k, \u0130stanbula suvenirsiz qay\u0131tmayaca\u011fam.<\/p>\n\n\n\n<p>Qonaqlar\u0131m\u0131z\u0131 Qubaya aparmal\u0131 olduq. Meyv\u0259l\u0259rin yenic\u0259 yeti\u015f\u0259n vaxt\u0131 idi. Havalar da xo\u015f ke\u00e7irdi. B\u0259rk istil\u0259r h\u0259l\u0259 ba\u015flamam\u0131\u015fd\u0131. Bir s\u0259h\u0259r s\u00fcbhd\u0259n ma\u015f\u0131nla \u015f\u0259h\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131q. \u018fziz Nesini s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda oturtduq. Yolda s\u00f6hb\u0259t ba\u015flad\u0131. S\u00f6z \u015feird\u0259n d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 \u018fziz Nesin Nazim Hikm\u0259ti xat\u0131rlad\u0131. M\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259 soru\u015fdu:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Siz o kommunist \u015fairi g\u00f6rm\u00fcs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, onu birinci d\u0259f\u0259 1927-ci ild\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. O zaman Bak\u0131ya birinci g\u0259li\u015fi idi. \u201cG\u00fcn\u0259\u015fi i\u00e7\u0259nl\u0259rin t\u00fcrk\u00fcs\u00fc\u201d \u015feirl\u0259r kitab\u0131n\u0131 da bu s\u0259f\u0259rd\u0259n sonra yazm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lih C\u00f6vd\u0259t d\u0259 s\u00f6hb\u0259t\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259n oxumu\u015fam o kitab\u0131. \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdu. \u00c7ox q\u00fcvv\u0259tli \u015feirl\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u015e\u0259rqd\u0259n g\u0259liyorum, \u015e\u0259rqin \u00fcsyan\u0131n\u0131 hayq\u0131raraqdan g\u0259liyorum\u201d dey\u0259, Nazimin bir \u015feirini pafosla oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131. Onun s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u018fziz Nesin k\u0259sdi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259n d\u0259 onun Bolqar\u0131standa n\u0259\u015fr edilmi\u015f k\u00fclliyyat\u0131n\u0131 oxumu\u015fam. Orada bir Az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fairin \u00f6l\u00fcm\u00fc bar\u0259d\u0259 \u00e7ox t\u0259sirli bir \u015feir var. O \u015fairin ad\u0131 dey\u0259s\u0259n Mikay\u0131ld\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, Mikay\u0131l R\u0259fili. Onun da Nazim Hikm\u0259t \u00fcslubunda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259ri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Nazim is\u0259 onun \u015fair olmad\u0131\u011f\u0131na t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nir. \u201c\u015eair ola bil\u0259rdin, ancaq professor oldun\u201d \u2013 deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, o \u015fairliyi il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259llimlik d\u0259 edirdi, professor idi. Yax\u015f\u0131 \u015feirl\u0259ri \u00e7oxdur. Nazim Hikm\u0259tl\u0259 1925-1926-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Moskvada tan\u0131\u015f olublar.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015eeir kitablar\u0131 \u00e7\u0131x\u0131bm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li. \u0130st\u0259s\u0259niz, m\u0259n sizin \u00fc\u00e7\u00fcn tapd\u0131raram.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259n kiril \u0259lifbas\u0131 il\u0259 oxuma\u011f\u0131 bacarm\u0131ram.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bir ne\u00e7\u0259 kitab\u0131 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131\u0259 il\u0259 \u00e7ap olunub. M\u0259nd\u0259 onun \u201cP\u0259nc\u0259r\u0259\u201d adl\u0131 kitab\u0131 var, siz\u0259 ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 oxuyaram. Arkada\u015f\u0131m M\u0259lih\u0259 d\u0259 ver\u0259r\u0259m, oxusun. Dediniz ki, o Nazimin yax\u0131n dostu idi?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li. Nazimin vur\u011funu idi. H\u0259tta arzulay\u0131rd\u0131 ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Bak\u0131da Nazimin heyk\u0259li qoyulsun.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Yap\u0131n\u0131z, yap\u0131n\u0131z. Bir g\u00fcn g\u0259l\u0259r ki, biz onu s\u00f6k\u00fcb \u0130stanbula aparar\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Yol q\u0131salmaq bilmirdi. Bir azdan \u018fziz Nesin t\u00fcrk l\u0259tif\u0259l\u0259ri dan\u0131\u015f\u0131b, bizi g\u00fcld\u00fcrm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. O, bu l\u0259tif\u0259l\u0259ri el\u0259 \u015firin dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, Qubaya \u00e7atanad\u0259k g\u00fclm\u0259kd\u0259n u\u011funub ke\u00e7inirdik. M\u0259n d\u0259 \u015e\u0259ki l\u0259tif\u0259l\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131m. \u201cHac\u0131 day\u0131 v\u0259 \u0259zray\u0131l\u201d l\u0259tif\u0259si onlar\u0131n \u00e7ox xo\u015funa g\u0259ldi v\u0259 \u018fziz dedi ki, \u201c\u015fu l\u0259tif\u0259 bizim l\u0259tif\u0259l\u0259rd\u0259n daha g\u00fccl\u00fc\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ma\u015f\u0131n\u0131m\u0131z Quban\u0131n \u0259traf k\u0259ndl\u0259rinin i\u00e7\u0259risi il\u0259 ke\u00e7irdi. \u018fziz bird\u0259n m\u0259n\u0259 t\u0259r\u0259f qanr\u0131l\u0131b dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Ancaq m\u0259n bir \u015feyi anlamam. Siz sosializm realizmi deyirsiniz. He\u00e7 c\u00fcr anlamam, realizm sosialist, kapitalist olurmu?<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fzizin haql\u0131 oldu\u011funu bils\u0259m d\u0259, ona cavab verm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259dim v\u0259 el\u0259 bu zaman ma\u015f\u0131n rayon partiya komit\u0259sinin binas\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131b durdu. Ma\u015f\u0131ndan d\u00fc\u015fd\u00fck. Raykomun az qala b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7il\u0259ri bizi pi\u015fvaza \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. Birinci katib ham\u0131dan qabaq onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb, m\u0259ni bir k\u0259nara \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259d\u0259n z\u0259ng vurublar ki, qonaqlar\u0131 m\u0259sh\u0259ti t\u00fcrkl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 qoymay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259g\u0259r sizd\u0259 m\u0259sh\u0259ti t\u00fcrkl\u0259ri var?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Var, ancaq \u00e7ox azd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>O, qonaqlar\u0131 \u00f6z kabinetin\u0259 d\u0259v\u0259t etdi, rayonun v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 onlara q\u0131sa m\u0259lumat verdi. Ancaq m\u0259n M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 he\u00e7 c\u00fcr ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259dim. M\u0259sh\u0259ti t\u00fcrkl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 n\u0259 olar?<\/p>\n\n\n\n<p>Katib qonaqlara ayaq\u00fcst\u00fc bir yem\u0259k d\u00fcz\u0259ltdi. S\u00fcfr\u0259y\u0259 a\u011facdan yenic\u0259 d\u0259rilmi\u015f meyv\u0259cat g\u0259tirildi. Bir saatdan sonra is\u0259 Quban\u0131n \u015f\u00f6hr\u0259ti h\u0259r yana yay\u0131lm\u0131\u015f alma ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u0259zm\u0259y\u0259 getdik. Bu g\u0259zinti iki saatad\u0259k \u00e7\u0259kdi. Geri d\u00f6n\u0259nd\u0259 raykomun binas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir izdiham g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n\n\n\n<p>Ma\u015f\u0131n dayanan kimi camaat qonaqlara t\u0259r\u0259f y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Qonaqlar onlar\u0131 \u00f6z l\u0259hc\u0259l\u0259rind\u0259 salamlad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Yahu, siz t\u00fcrks\u00fcn\u00fcz? \u2013 dey\u0259 Ya\u015far Kamal gur s\u0259si il\u0259 soru\u015fdu. Adamlardan \u00e7oxunun g\u00f6z\u00fc ya\u015farm\u0131\u015fd\u0131. Bunlar m\u0259sh\u0259ti t\u00fcrkl\u0259ri idil\u0259r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n qonaq g\u0259ldiyini e\u015fid\u0259n kimi y\u00fcy\u00fcr\u00fcb bura topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. Katib bundan x\u0259b\u0259r tutan kimi i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131 ki, onlar\u0131 qovsunlar. Adamlar\u0131 uzaqla\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flayanda \u018fziz Nesin mane oldu:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Arkada\u015flar, onlara toxunmay\u0131n, qoyun konu\u015fsunlar. T\u00fcrk t\u00fcrk\u00fc g\u00f6r\u0259nd\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ocuq kimi sevinc\u0259k olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Raykom katibinin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259ti ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm. Ancaq n\u0259 etm\u0259k olard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 qoz a\u011fac\u0131n\u0131n alt\u0131na topla\u015f\u0131b s\u00f6hb\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Biz d\u0259 bir k\u0259nara \u00e7\u0259kilib oturmu\u015fduq. Onlar\u0131n n\u0259 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131ndan x\u0259b\u0259rimiz olmad\u0131. Sonra \u018fzizd\u0259n bu bar\u0259d\u0259 soru\u015fma\u011f\u0131 da \u00f6z\u00fcm\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131z Bak\u0131ya qay\u0131dark\u0259n, yolda \u018fziz \u00f6z\u00fc m\u0259n\u0259 t\u0259r\u0259f d\u00f6n\u00fcb dedi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O zavall\u0131lar\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanda, sonra da \u00d6zb\u0259kistanda incidibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259ni d\u0259 narahat ed\u0259n el\u0259 bu imi\u015f. Fikirl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r ki, onlar qonaqlara Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n d\u0259 gileyl\u0259n\u0259rl\u0259r. M\u0259n narahat idim. \u018fziz indic\u0259 onlar\u0131n burada da incik olduqlar\u0131n\u0131 dey\u0259c\u0259k. Ancaq g\u00f6zl\u0259diyimin t\u0259rsin\u0259 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Sizd\u0259n raz\u0131l\u0131q etdil\u0259r, &#8211; \u018fziz \u00f6z\u00fc d\u0259 k\u00f6ks \u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u2013 Dedil\u0259r ki, arada qalm\u0131\u015fd\u0131q. Az\u0259ril\u0259r bizi \u00f6z qanadlar\u0131 alt\u0131na ald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n d\u0259 bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259n sevindim v\u0259 xo\u015f \u0259hval-ruhiyy\u0259 il\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131q.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maraql\u0131d\u0131r, s\u0259f\u0259rl\u0259r aras\u0131nda on il f\u0259rq olsa da, h\u0259m Nazim Hikm\u0259t (ikinci d\u0259f\u0259 1957-ci ild\u0259), h\u0259m d\u0259 \u018fziz Nesin, Ya\u015far Kamal v\u0259 \u015fair M\u0259lih C\u00f6vd\u0259t Anday (1967) Bak\u0131ya iyun ay\u0131nda g\u0259lib.Kulis.az Bak\u0131da olmu\u015f T\u00fcrkiy\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 haqq\u0131nda&nbsp;Q\u0131lman \u0130lkinin&nbsp;xatir\u0259l\u0259rini t\u0259qdim edir. (qeyd ed\u0259k ki, bu xatir\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan Atat\u00fcrk M\u0259rk\u0259zinin sifari\u015fil\u0259 \u00e7ap edilmi\u015f &#8220;T\u00fcrk yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 Bak\u0131da&#8221; kitab\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19661,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19660","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19660"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19662,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19660\/revisions\/19662"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}