{"id":19624,"date":"2025-07-07T08:21:49","date_gmt":"2025-07-07T08:21:49","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=19624"},"modified":"2025-07-07T08:21:50","modified_gmt":"2025-07-07T08:21:50","slug":"ona-gor%C9%99-mirz%C9%99-c%C9%99lil-x%C9%99st%C9%99liy%C9%99-tutuldu-mikayil-musfiq-huseyn-cavid-is%C9%99-erm%C9%99ni-must%C9%99ntiqin-olum%C9%99-gond%C9%99rdiyi-ilk-qadin-nazirimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=19624","title":{"rendered":"Ona g\u00f6r\u0259 Mirz\u0259 C\u0259lil x\u0259st\u0259liy\u0259 tutuldu, Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq, H\u00fcseyn Cavid is\u0259&#8230;\u00a0&#8211; Erm\u0259ni m\u00fcst\u0259ntiqin \u00f6l\u00fcm\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi ilk qad\u0131n nazirimiz"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n ziddiyy\u0259tli qad\u0131nlar\u0131ndan biri, &#8220;\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131&#8221; jurnal\u0131n\u0131n redaktoru, Az\u0259rbaycan tarixinin ilk qad\u0131n naziri \u2014 xalq \u0259dliyy\u0259 komissar\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri Ayna Sultanovan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kulis.az onun haqq\u0131nda material\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayna Sultanova Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin \u0259sas simalar\u0131ndan biri olub. O, 1895-ci ild\u0259 \u015eabran rayonunun Pir\u0259b\u0259dil k\u0259ndind\u0259 anadan olub.<ins><\/ins><\/p>\n\n\n\n<p>Sultanova g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda Bak\u0131n\u0131n m\u0259\u015fhur \u201cM\u00fcq\u0259dd\u0259s Nina\u201d gimnaziyas\u0131n\u0131 bitirib. Daha sonra m\u00fc\u0259llim kimi \u00e7al\u0131\u015faraq q\u0259zet v\u0259 jurnallarda qad\u0131nlar\u0131n maarifl\u0259nm\u0259si, t\u0259hsili v\u0259 ictimai-siyasi h\u0259yatda rolundan b\u0259hs ed\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, o, qad\u0131nlar\u0131n savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bunda \u00e7adran\u0131n t\u0259siri bar\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131q s\u00f6zl\u00fc \u00e7\u0131x\u0131\u015flar ed\u0259r\u0259k ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu probleml\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldirdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/8\/83\/Ayna_Sultanova_young.jpg\" alt=\"File:Ayna Sultanova young.jpg - Wikimedia Commons\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Ayna Sultanova inqilabi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 1917\u20131918-ci ill\u0259rd\u0259 qo\u015fulub. O v\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 H\u0259mid Sultanov mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan az sonra Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f kommuna il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edib v\u0259 Az\u0259rbaycanda sovet rejimi qurmaq u\u011frunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan sonra sosialist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 meyl ed\u0259n Sultanova Bak\u0131n\u0131n Sovetl\u0259\u015fdirilm\u0259si u\u011frunda ged\u0259n m\u00fcbariz\u0259d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edib. Sovet qurulu\u015fu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndikc\u0259 1919-cu ild\u0259 o, Moskvan\u0131n Lenin ad\u0131na Kommunist Universitetin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib. Burada o, t\u0259hsilini davam etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, RSFSR Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131nda Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u015f\u00f6b\u0259sinin katibi i\u015fl\u0259yib. Moskvadak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda o \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n partiya \u00f6z\u0259yi m\u0259ni, qad\u0131n qulluq\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n rayon partiya komit\u0259sin\u0259 t\u0259hkim olunmu\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259 t\u0259yin etdi. M\u0259n qad\u0131nlar\u0131n q\u0131z\u0131l ordu \u00fc\u00e7\u00fcn alt paltar\u0131 tikm\u0259k v\u0259 yamamaq, x\u0259st\u0259xanalar\u0131n, u\u015faq ba\u011f\u00e7alar\u0131n\u0131n v\u0259 yem\u0259kxanalar\u0131n sanitariya v\u0259ziyy\u0259tini yoxlamaq i\u015fl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdim&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Onun bol\u015fevik partiyas\u0131na ke\u00e7m\u0259si haqq\u0131nda filologiya elml\u0259ri doktoru Sabir M\u0259mm\u0259dov \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n maarifp\u0259rv\u0259r qad\u0131nlar\u0131\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201c1918-ci ilin isti, cans\u0131x\u0131c\u0131 iyul ax\u015famlar\u0131n\u0131n birind\u0259 Ayna bir ne\u00e7\u0259 kommunistl\u0259 partiya komit\u0259sin\u0259 g\u0259ldi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Yolda\u015f \u018fzizb\u0259yov, bu ilk az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131d\u0131r ki, firq\u0259y\u0259 daxil olmaq ist\u0259yir, &#8211; dey\u0259 onlar Aynan\u0131 M\u0259\u015f\u0259di b\u0259y\u0259 t\u0259qdim etdil\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259\u015f\u0259di b\u0259y imtahan edirmi\u015f kimi Aynaya dedi:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Q\u0131z\u0131m, firq\u0259mizin h\u0259r bir \u00fczv\u00fc b\u00f6y\u00fck s\u0131naqlar qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc itirmir, laz\u0131m g\u0259ls\u0259, \u00f6z can\u0131n\u0131 qurban verm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8211; Olsun, he\u00e7 bir \u00e7\u0259tinlik, \u00f6l\u00fcm m\u0259ni qorxutmur\u201d- dey\u0259 Ayna xan\u0131m bol\u015fevik partiyas\u0131na daxil olur v\u0259 sona kimi ona sadiq qal\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>***<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>O, siyasi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131 t\u0259bli\u011fatla da m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki bol\u015fevikl\u0259r\u0259 bu, hava-su kimi laz\u0131m idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Ayna Sultanova \u201c\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131\u201d jurnal\u0131na redaktor t\u0259yin olunur. Burada da onun qat\u0131 bol\u015fevik ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. \u201cAprel inqilab\u0131 m\u0259n\u0259 n\u0259 verdi\u201d, \u201cFirq\u0259 t\u0259mizliyin\u0259 haz\u0131rlanmal\u0131\u201d, \u201cFirq\u0259 qurultay\u0131 qad\u0131nlar\u0131n i\u015fi haqq\u0131nda n\u0259 dedi?\u201d, \u201cR\u0259dd olsun \u00e7adra\u201d, \u201cT\u00fcrk qad\u0131n\u0131 traktor ba\u015f\u0131nda\u201d, \u201cPionerl\u0259ri unutmamal\u0131\u201d, \u201cAz\u0259rbaycanda qad\u0131nlar t\u0259\u015fqilat\u0131 canlanmal\u0131d\u0131r\u201d, \u201c\u015eura aparat\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131n\u201d h\u0259r v\u0259 s. m\u0259qal\u0259l\u0259r \u015eura h\u00f6kum\u0259tini, onun ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAprel inqilab\u0131 m\u0259n\u0259 n\u0259 verdi?\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz-g\u00fczaran\u0131m\u0131z \u00e7ox pis ke\u00e7irdi. Bu vaxt baxt\u0131m\u0131zdan \u015eura h\u00f6kum\u0259ti g\u0259ldi. \u0130\u015f\u00e7i v\u0259 k\u0259ndli h\u00f6kum\u0259ti, yoxsullar\u0131n yard\u0131m\u00e7\u0131s\u0131. Aprel inqilab\u0131 q\u0131zlar\u0131 do\u011frudan da azad v\u0259 xo\u015fb\u0259xt etmi\u015fdi&#8221; .<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa bir m\u0259qal\u0259sind\u0259 z\u0259r\u0259rli adamlardan dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHaz\u0131rda \u015euralar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259 \u015eura aparat\u0131n\u0131n t\u0259mizliyin\u0259 haz\u0131rl\u0131q apar\u0131lmaqdad\u0131r. Bir nec\u0259 il \u0259rzind\u0259 bura z\u0259r\u0259rli adamlar daxil olmu\u015fdu\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259n sonra Mirz\u0259 C\u0259lil m\u0259d\u0259ni m\u00fchitd\u0259n t\u0259dric edil\u0259r\u0259k \u0259s\u0259b x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutuldu v\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. M\u00fc\u015ffiqin, Seyid H\u00fcseynin ba\u015f\u0131n\u0131 qara buludlar ald\u0131, H\u00fcseyn Cavid s\u00fcrg\u00fcn edildi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/4\/41\/Ayna_Sultanova.png\" alt=\"undefined\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Sultanovan\u0131n \u0259sas f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131n ictimai h\u0259yatda rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdi. O, qad\u0131nlar\u0131n savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 \u00e7adran\u0131n sosial \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q formada \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, o yaz\u0131rd\u0131 ki, qad\u0131n \u00e7adran\u0131 \u00e7\u0131xarmasa, m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k, savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aradan qald\u0131ra bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 Sultanova qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil\u0259 v\u0259 ictimai f\u0259aliyy\u0259td\u0259 i\u015ftirak\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259kirdi. O, respublika daxilind\u0259 yeni q\u0131z m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 q\u0131zlar\u0131n ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bulunda t\u0259kid edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sultanovan\u0131n redaktorluq etdiyi &#8220;\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131&#8221; jurnal\u0131 geni\u015f k\u00fctl\u0259ni maarifl\u0259ndirirdi. Jurnalda qad\u0131nlar\u0131n elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, tibb v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259ki nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 geni\u015f yer verilirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu n\u0259\u015frd\u0259 qad\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, s\u0259n\u0259t v\u0259 tibb sah\u0259sind\u0259ki ilk yaz\u0131lar\u0131 \u00e7ap olunurdu. Jurnal\u0131n s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n ucalan azadl\u0131q s\u0259si T\u00fcrkiy\u0259nin, \u0130ran\u0131n, \u018ffqan\u0131stan\u0131n qad\u0131nlar\u0131n\u0131 da h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirib. Redaksiyan\u0131n \u00fcnvan\u0131na \u0130stanbuldan, Tehrandan, T\u0259brizd\u0259n, Q\u0259zvind\u0259n m\u0259ktublar g\u0259lib. 1926-c\u0131 ild\u0259 \u0130ran\u0131n R\u0259\u015ft \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f m\u0259ktubda yaz\u0131l\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131\u201d jurnal\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri \u0130ran qad\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda da b\u00f6y\u00fck intibah yarad\u0131b. \u0130ndi \u0130ran qad\u0131nlar\u0131 \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131 qeydin\u0259 qalma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bel\u0259 ki, R\u0259\u015ft \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 ziyal\u0131 qad\u0131nlardan M\u0259rziy\u0259 Z\u0259rabi xan\u0131m t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k &#8220;Nameyi-Nisvani-\u015e\u0259rq\u201d adl\u0131 m\u0259cmu\u0259 n\u0259\u015fr etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>O, qad\u0131nlar\u0131 ictimai h\u0259yatda \u00e7adras\u0131z \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, bunun qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>O, Sovet qanunlar\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqini t\u0259l\u0259b edir, bu kimi k\u00f6hn\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin qada\u011fan edilm\u0259sini vacib say\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n f\u0259al qad\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015fqalar\u0131na n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259sini ist\u0259yirdi. Sultanova yaz\u0131rd\u0131 ki, m\u00fc\u0259llim v\u0259 partiya i\u015f\u00e7il\u0259ri qaba\u011fa \u00e7\u0131x\u0131b dig\u0259rl\u0259rinin d\u0259 c\u0259sar\u0259tini art\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 geni\u015f rezonans do\u011furdu. Sultanovan\u0131n ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil h\u00fcquqlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndi v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 qad\u0131nlar partiya strukturlar\u0131nda v\u0259 qanunverici orqanda t\u0259msil olunma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. \u201c\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131\u201d jurnal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 Sultanova b\u00fct\u00fcn savadl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar\u0131 bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131b onlara publisist kimi formala\u015fma\u011fa imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet hakimiyy\u0259ti Sultanovan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verdi v\u0259 onu \u0259h\u0259miyy\u0259tli postlara g\u0259tirdi. 1923-c\u00fc ild\u0259n o, Az\u0259rbaycan KP-n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin qad\u0131nlar \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. 1930\u20131937-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Sultanova Az\u0259rbaycan SSR Xalq Maarif Komissar\u0131 yan\u0131nda m\u00fcavin, sonra maarif komissar\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259ldi. Bu ill\u0259rd\u0259 respublikada yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tikintisin\u0259 v\u0259 minl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259llimin haz\u0131rlanmas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edirdi. Sultanova m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1937-ci ild\u0259 Ayna Sultanova \u0259n ali v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u2013 Xalq \u0259dliyy\u0259 komissar\u0131 postuna g\u0259tirildi. Bel\u0259likl\u0259, o, Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n ilk qad\u0131n nazirin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>1937\u201338-ci ill\u0259r Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259tli d\u00f6vr idi. Stalin repressiya ma\u015f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 boyu minl\u0259rl\u0259 insan\u0131 \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d ad\u0131 il\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131. Ayna Sultanova da bu k\u00fctl\u0259vi t\u0259qibl\u0259rd\u0259n yan ke\u00e7m\u0259di. O, 1938-ci ilin yaz\u0131nda ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259bs edildi v\u0259 \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d kimi ittiham olundu. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k post tutsa da, bu onu qurtarmad\u0131. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, o, Stalin\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvaya ged\u0259rk\u0259n yolda h\u0259bs olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da \u0259ksinqilabi mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fc olmaqda, burjua-mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n i\u015find\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259, ziyankarl\u0131qda, Az\u0259rbaycan MK katibin\u0259 terror haz\u0131rlayan qrupa r\u0259hb\u0259rlikd\u0259 ittiham edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dindirm\u0259ni erm\u0259ni m\u00fcst\u0259ntiq B.Martirosyan apar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/BetterImage_1751527796747_1751528045.jpeg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>10 noyabr 1937-ci il dindirm\u0259si:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Sual:&nbsp;<\/strong><\/em>\u0130stintaqa m\u0259lumdur ki, siz \u0259ksinqilabi burjua mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcs\u00fcn\u00fcz. T\u0259klif edirik ki, istintaqa d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 ver\u0259siniz.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Cavab:<\/strong><\/em>&nbsp;\u0130nkar edir\u0259m ki, m\u0259n \u0259ksinqilabi mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fc olmam\u0131\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Sual:<\/strong><\/em>&nbsp;Siz d\u00fczg\u00fcn dan\u0131\u015fm\u0131rs\u0131n\u0131z. \u0130stintaqa m\u0259lumdur ki, siz \u0259ksinqilabi mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fcs\u00fcn\u00fcz, m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin v\u0259 istintaqa d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumat verin.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Cavab:<\/strong><\/em>&nbsp;T\u0259krar edir\u0259m, m\u0259n he\u00e7 vaxt \u0259ksinqilabi t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fc olmam\u0131\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Sual:<\/strong><\/em>&nbsp;Siz h\u0259qiq\u0259ti dem\u0259k ist\u0259mirsiniz. T\u0259klif edirik, m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yi dayand\u0131ras\u0131n\u0131z v\u0259 d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 ver\u0259siniz.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Cavab:<\/strong><\/em>&nbsp;M\u0259n m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmir\u0259m v\u0259 h\u0259qiq\u0259ti deyir\u0259m. M\u0259n he\u00e7 vaxt \u0259ksinqilabi mill\u0259t\u00e7i t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv\u00fc olmam\u0131\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<p>3 iyul 1938-ci ild\u0259 Matulevi\u00e7, Kolpakov, Kulik v\u0259 Kazlovun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Ayna Sultanovan\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259si ba\u015f tutur. \u0130stintaq d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 oldu\u011fu kimi 55 d\u0259qiq\u0259lik m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 d\u0259 Ayna Sultanova \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcq\u0259ssir hesab etmir. O, son s\u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 he\u00e7 bir \u0259ksinqilabi mill\u0259t\u00e7i burjua t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, SSR\u0130 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259si H\u0259rbi Kollegiyas\u0131 S\u0259yyar Sessiyas\u0131n\u0131n 1938-ci il 3 iyul tarixli h\u00f6km\u00fc il\u0259 \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d dam\u011fas\u0131 il\u0259 Ayna Sultanova g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0131r. M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, o, istintaq zaman\u0131 a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Ayna Sultanova \u00f6z inqilabi yolunda son damla qan\u0131na q\u0259d\u0259r dayanm\u0131\u015f, lakin Stalin repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m Z\u00fclf\u00fcqarl\u0131 &#8220;Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn heyk\u0259ll\u0259ri: Ayna Mahmud q\u0131z\u0131 Sultanova&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 Ayna Sultanovan\u0131n g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si haqq\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ayna Sultanova v\u0259 repressiyalara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f dig\u0259r sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259rini tamamil\u0259 s\u0259hvsiz v\u0259 g\u00fcnahs\u0131z da hesab etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, A.Sultanovan\u0131n 30-cu ill\u0259rd\u0259 y\u0259ni repressiyalar\u0131n t\u00fc\u011fyan etdiyi vaxtda \u0259dliyy\u0259 komissar\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259si v\u0259 bununla da onun repressiyalar\u0131n bilavasit\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmas\u0131 deyil\u0259nl\u0259ri s\u00fcbut edir. Onun \u0259dliyy\u0259 komissar\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259ti obyektiv \u00f6yr\u0259nilm\u0259d\u0259n, n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n onun imzas\u0131 il\u0259 h\u0259bsxanalara at\u0131lmas\u0131, g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259si a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131lmadan onun f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 qiym\u0259t verm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. Bundan ba\u015fqa onun kimi partiya v\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 yaln\u0131z hakimiyy\u0259tdaxili intriqalara g\u00f6r\u0259 repressiyaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131lmas\u0131 da fikrimizc\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan tarixinin XX \u0259srin 30-cu ill\u0259r tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259mi\u015f a\u011f v\u0259 qara l\u0259k\u0259l\u0259ridir. M\u0259hz tariximizi bu l\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259kl\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 heyk\u0259ll\u0259ri qoyulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 obyektiv qiym\u0259t verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0259rar onun taleyin\u0259 son n\u00f6qt\u0259ni qoydu. Sultanovan\u0131n edam\u0131 uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131ld\u0131. M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, o, istintaq zaman\u0131 a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Ayna Sultanova \u00f6z inqilabi yolunda son damla qan\u0131na q\u0259d\u0259r dayanm\u0131\u015f, lakin Stalin repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 N\u0259siman Yaqublu Ayna Sultanovan\u0131n Bak\u0131ya h\u0259hs olunaraq g\u0259tilm\u0259si an\u0131n\u0131 t\u0259svir ed\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cO, b\u0259lk\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n yegan\u0259 s\u0259rni\u015finiydi ki, m\u0259nzil ba\u015f\u0131na \u00e7atmaq ist\u0259mirdi. Bu qatar ayr\u0131l\u0131q qatar\u0131 idi.. Bu qatar \u00f6l\u00fcm qatar\u0131 idi&#8230; Bu qatar onu do\u011fmalar\u0131ndan, evind\u0259n-e\u015fiyind\u0259n ay\u0131r\u0131b apar\u0131rd\u0131&#8221;.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/Ayna_Sultanova_(heyk%C9%99l)_1751527890.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>O, Leninin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 o\u011flunun ad\u0131n\u0131 Vladlen qoymu\u015fdu. Ancaq n\u0259 bu fakt, n\u0259 d\u0259 sadiq f\u0259aliyy\u0259ti onu xilas ed\u0259 bilm\u0259di.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin \u0259n ziddiyy\u0259tli qad\u0131nlar\u0131ndan biri, &#8220;\u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131&#8221; jurnal\u0131n\u0131n redaktoru, Az\u0259rbaycan tarixinin ilk qad\u0131n naziri \u2014 xalq \u0259dliyy\u0259 komissar\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri Ayna Sultanovan\u0131n an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kulis.az onun haqq\u0131nda material\u0131 t\u0259qdim edir. Ayna Sultanova Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin \u0259sas simalar\u0131ndan biri olub. O, 1895-ci ild\u0259 \u015eabran rayonunun Pir\u0259b\u0259dil &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19625,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19624","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19624"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19626,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19624\/revisions\/19626"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}