{"id":19614,"date":"2025-07-07T08:16:32","date_gmt":"2025-07-07T08:16:32","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=19614"},"modified":"2025-07-07T08:16:33","modified_gmt":"2025-07-07T08:16:33","slug":"n%C9%99-sah-unutdura-bildi-n%C9%99-molla-bogazindaki-ipi-op%C9%99n-az%C9%99rbaycanli-sair-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=19614","title":{"rendered":"N\u0259 \u015fah unutdura bildi, n\u0259 molla\u00a0&#8211; Bo\u011faz\u0131ndak\u0131 ipi \u00f6p\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 \u015fair kimdir?"},"content":{"rendered":"\n<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr yolu romanlara, poemalara ideya oldu, ba\u015f prokurorluqdan dar a\u011fac\u0131na q\u0259d\u0259r ged\u0259n q\u0131sa \u00f6m\u00fcr yolunda b\u00f6y\u00fck add\u0131mlar atd\u0131, \u0259yilm\u0259di, s\u0131nmad\u0131, bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259c\u0259k bir h\u0259yat ya\u015fad\u0131. Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda (1946-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f tutan Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda) i\u015ftirak etdi, son n\u0259f\u0259sind\u0259 bel\u0259 Az\u0259rbaycan dedi, V\u0259t\u0259n s\u00f6yl\u0259di&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131m\u0131zda siz\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin qurucular\u0131ndan biri olan, ba\u015f prokuror, t\u00fcrkc\u0259 \u015feirl\u0259r v\u0259 kitablar yazan Firudin \u0130brahimi haqq\u0131nda q\u0131saca m\u0259lumat verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Jurnalist, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas, siyas\u0259t\u00e7i, Az\u0259rbaycan Demokrat Firq\u0259sinin M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc, Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f prokuroru Firudin \u0130brahimi 1918-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n Astara \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. 9-cu sinif\u0259 q\u0259d\u0259r Astara \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u0259hsil al\u0131b, sonra t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259si il\u0259 birg\u0259 \u018fnz\u0259li \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcb. 10-cu v\u0259 11-ci sinifl\u0259ri d\u0259 \u018fnz\u0259lid\u0259 oxuyub. Daha sonra o, T\u0259brizd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131b v\u0259 t\u0259hsilini Firdovsi m\u0259kt\u0259bind\u0259 davam etdirib. 1941-ci ild\u0259 m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra Tehran Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub. 1945 \u2013 ci ild\u0259 Tehran Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini bitirib. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 fars, frans\u0131z v\u0259 \u0259r\u0259b dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l \u00f6yr\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/1000141727_1751361933.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>Universitetd\u0259 oxudu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 Tud\u0259 Partiyas\u0131na \u00fczv olub. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u00f6vr\u00fcn ictimai-siyasi, sosial h\u0259yat\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan maraqlan\u0131b. Seyid C\u0259f\u0259r Pi\u015f\u0259v\u0259ri 1943-c\u00fc il may\u0131n 23-d\u0259n etibar\u0259n Tehranda \u201cAjir\u201d q\u0259zetini n\u0259\u015fr etdirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 olan Firudin \u0130brahimi d\u0259 q\u0259zetin redaksiya hey\u0259tin\u0259 \u00fczv se\u00e7ilib. Bu d\u00f6vrd\u0259 o, h\u0259m d\u0259 Tud\u0259 Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259smi orqan\u0131 olan \u201cR\u0259hb\u0259r\u201d, F\u0259hl\u0259 v\u0259 Z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r Birliyinin Birl\u0259\u015fmi\u015f M\u0259rk\u0259zi \u015euras\u0131n\u0131n orqan\u0131 olan \u201cZ\u0259f\u0259r\u201d, \u201cM\u0259rdom\u201d v\u0259 dig\u0259r q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259 maraql\u0131, oxunaql\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Tehran Universitetini bitirdikd\u0259n sonra \u0130ran Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyind\u0259n v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131ndan i\u015f t\u0259klifl\u0259ri alsa da, o, bunu q\u0259bul etm\u0259yib v\u0259 T\u0259briz\u0259 gedib. T\u0259brizd\u0259 Tud\u0259 Partiyas\u0131n\u0131n \u0259yal\u0259t komit\u0259sinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda n\u0259\u015fr olunan \u201cXav\u0259re-no\u201d q\u0259zetind\u0259 yazma\u011fa ba\u015flay\u0131b&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Firudin \u0130brahimi v\u0259 b\u0259rab\u0259rind\u0259ki azadl\u0131q m\u00fccahidl\u0259rinin d\u00f6vr\u00fcn siyasi rejimi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259si qans\u0131z, itkisiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259yib. \u0130brahiminin edam\u0131na q\u0259d\u0259r onun bir \u00e7ox \u0259qid\u0259da\u015flar\u0131 \u015fah rejimi t\u0259r\u0259find\u0259n repressiyalara m\u0259ruz qal\u0131b, s\u00fcrg\u00fcn edilib, g\u00fcll\u0259l\u0259nib&#8230;1946-c\u0131 ilin dekabr\u0131nda is\u0259 bu qanl\u0131 m\u00fcbariz\u0259, daha do\u011frusu, \u0259dal\u0259tsiz m\u00fcbariz\u0259 \u015fah rejiminin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Silah \u2013 sursat \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tinin \u015fah\u0131n xeyrin\u0259 olmas\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 amans\u0131zca son qoyub. N\u0259tic\u0259d\u0259, Firudin \u0130brahimi v\u0259 b\u0259rab\u0259rind\u0259ki azadl\u0131q car\u00e7\u0131lar\u0131 bir-bir h\u0259bs olunub. Ard\u0131nca is\u0259 h\u0259bs olunanlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi edamlar\u0131 ba\u015flay\u0131b&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>1947-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 G\u00fcl\u00fcstan ba\u011f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n dan\u0131\u015fan dili \u2013 Firudin \u0130brahimi edam edilir. B\u0259li, 1947-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 o, Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda geydiyi kostyumunu geyinir, \u00fcz\u00fcn\u00fc q\u0131rx\u0131r, qalstukunu tax\u0131r v\u0259 G\u00fcl\u00fcstan ba\u011f\u0131ndak\u0131 edam yerin\u0259 g\u0259tirilir. Son d\u0259f\u0259 can\u0131, varl\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r sevdiyi xalq\u0131n h\u00fczuruna \u00e7\u0131xan Firudin \u0130brahimi edam edilir&#8230;Y\u0131x\u0131lm\u0131\u015f olan Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f prokuroru, g\u0259nc h\u00fcquq\u015f\u00fcnas v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u2013 publisist Firudin \u0130brahimi edam olunmam\u0131\u015fdan qabaq as\u0131laca\u011f\u0131 ipi \u00f6p\u0259r\u0259k bu s\u00f6zl\u0259ri deyir:<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>S\u0259n \u00e7a\u011f\u0131rsan g\u0259l\u0259c\u0259m m\u0259n,<br>Eyibi yoxdur, \u00f6l\u0259c\u0259m m\u0259n&#8230;<br>T\u0259ki s\u0259n ya\u015fa, Az\u0259rbaycan!<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/1000141724_1751361958.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>Firudin \u0130brahiminin as\u0131lmas\u0131na \u015fahid olan F\u0259rhad Az\u0259ri v\u0259 \u018fl\u0259ddin \u018fl\u0259kb\u0259rinin xatir\u0259l\u0259rind\u0259n oxuyuruq ki, onu asmaq \u00fc\u00e7\u00fcn G\u00fcl\u00fcstan ba\u011f\u0131na g\u0259tir\u0259nd\u0259 insanlar buna etiraz edibl\u0259r v\u0259 \u015fah qo\u015funlar\u0131na h\u00fccum etm\u0259k ist\u0259yibl\u0259r. Firudin \u0130brahimi is\u0259 xalq\u0131n itki ver\u0259c\u0259yind\u0259n ehtiyatlanaraq onlar\u0131 sakitl\u0259\u015fdirib v\u0259 bunlar\u0131 deyib:\u201d M\u0259nim \u0259zizl\u0259rim, h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rim, s\u0259br edin, qoy qan t\u00f6k\u00fclm\u0259sin! \u00c7ox ke\u00e7m\u0259z ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7alacaq v\u0259 yenid\u0259n Az\u0259rbaycanda Milli H\u00f6kum\u0259t qurulacaq. Ya\u015fas\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131! Ya\u015fas\u0131n dogma Ana V\u0259t\u0259nimiz Az\u0259rbaycan!&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131m ki, Firudin \u0130brahiminin atas\u0131 Q\u0259ni \u0130brahimi d\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 sosialist d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 uzun ill\u0259r t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, Q\u0259ni b\u0259y \u0130brahimi Rza xan\u0131n (Rza \u015fah P\u0259hl\u0259vi) s\u0259lt\u0259n\u0259t elan etdiyind\u0259n sonra h\u0259bs\u0259 at\u0131l\u0131r v\u0259 t\u0259xmin\u0259n iki il Tehran\u0131n Q\u0259sr h\u0259bsxanas\u0131nda h\u0259bs edilir. Daha sonra is\u0259 N\u0259hav\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edillir v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k orda qal\u0131r. Bu is\u0259 ail\u0259nin ilk \u00f6vlad\u0131 olan Firudinin u\u015faq ya\u015flar\u0131ndan atas\u0131z ya\u015famas\u0131na s\u0259b\u0259b olur v\u0259 anas\u0131 Fatim\u0259 \u015eirvani il\u0259 birg\u0259 ail\u0259nin y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6z \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f bir yaz\u0131da Firudin \u0130brahimi v\u0259t\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 qara buludlar\u0131n k\u00f6lg\u0259 sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131. D\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 sovet g\u00fccl\u0259rinin Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0259kilm\u0259si kimi hadis\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcnl\u0259rin \u00e7\u0259tin ke\u00e7\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rirdi. P\u0259hl\u0259vi qo\u015funlar\u0131 art\u0131q Z\u0259ncana girib, dinc \u0259haliy\u0259 bel\u0259 r\u0259hm etm\u0259yib, cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259tmi\u015fdi. Az zaman sonra T\u0259briz\u0259 \u00e7atacaqlar\u0131 b\u0259lli idi. Firudin \u0130brahimi \u201cHam\u0131 v\u0259t\u0259n m\u00fcdafi\u0259si yolunda\u201d adl\u0131 bir m\u0259qal\u0259sind\u0259 bel\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201dD\u00fc\u015fm\u0259n kim olursa olsun, bu s\u00fclhsev\u0259r mill\u0259t (Az\u0259rbaycan mill\u0259ti) v\u0259t\u0259nin m\u00fcdafi\u0259si yolunda amans\u0131z olacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/1000141725_1751361982.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p>Firudin \u0130brahiminin \u00fczv oldu\u011fu Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259d\u0259 qondarma \u015fah rejimini devirm\u0259k, \u0259dal\u0259tli c\u0259miyy\u0259t yaratmaq, Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rmaq v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda az\u0259rbaycanl\u0131lara azadl\u0131q v\u0259 h\u00fcrriyy\u0259t verm\u0259k idi. Ancaq olmad\u0131, z\u00fclm q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7ald\u0131. \u015eah rejimi C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 amans\u0131z siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctd\u00fc. Ondan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u0259rq\u0259rar olan molla rejiminin d\u0259 siyas\u0259ti \u0259vv\u0259lkind\u0259n f\u0259rql\u0259nm\u0259di&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, Firudin \u0130brahiminin h\u0259yat\u0131 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z Mirz\u0259 \u0130brahimovun \u201cG\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn\u201d roman\u0131na ideya olub. Mirz\u0259 b\u0259yl\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn bir s\u0131ra \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n M\u0259din\u0259 G\u00fclg\u00fcn \u201cFirudin\u201d poemas\u0131nda \u0130brahiminin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, q\u0259hr\u0259man v\u0259 g\u00f6z\u0259l obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131b. H\u0259m\u00e7inin H\u0259bib Sahir, F\u0259thi Xo\u015fginabi, Bala\u015f Az\u0259ro\u011flu, M\u0259din\u0259 G\u00fclg\u00fcn, S\u00f6hrab Tahir, X\u0259lil Rza, Arif S\u0259fa, Tariyel \u00dcmid \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 onun poetik obraz\u0131n\u0131 yarad\u0131blar. M\u00fcbariz ruhuna d\u0259rin h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiramla&#8230; Firudin \u0130brahimi \u2013 Az\u0259rbaycan\u0131n dan\u0131\u015fan dili!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kulis.az\u00a0<a href=\"https:\/\/kulis.az\/xeber\/media\/seddam-huseyn-fuzulinin-mezarini-niye-dagitdi-61358\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">M\u0259cid R\u0259\u015fad\u0259to\u011flunun<\/a>\u00a0yeni yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim e<\/strong>tdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr yolu romanlara, poemalara ideya oldu, ba\u015f prokurorluqdan dar a\u011fac\u0131na q\u0259d\u0259r ged\u0259n q\u0131sa \u00f6m\u00fcr yolunda b\u00f6y\u00fck add\u0131mlar atd\u0131, \u0259yilm\u0259di, s\u0131nmad\u0131, bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259c\u0259k bir h\u0259yat ya\u015fad\u0131. Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda (1946-c\u0131 ild\u0259 ba\u015f tutan Paris s\u00fclh konfrans\u0131nda) i\u015ftirak etdi, son n\u0259f\u0259sind\u0259 bel\u0259 Az\u0259rbaycan dedi, V\u0259t\u0259n s\u00f6yl\u0259di&#8230; Bu yaz\u0131m\u0131zda siz\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19615,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19614","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19614"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19617,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19614\/revisions\/19617"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}