{"id":19602,"date":"2025-07-07T08:06:20","date_gmt":"2025-07-07T08:06:20","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=19602"},"modified":"2025-07-07T08:06:32","modified_gmt":"2025-07-07T08:06:32","slug":"xalq-yazicisi-elcin-s%C9%99m%C9%99d-vurgunu-yaltaq-adlandirib-musahib%C9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=19602","title":{"rendered":"Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 El\u00e7in:\u00a0&#8220;S\u0259m\u0259d Vur\u011funu &#8220;yaltaq&#8221; adland\u0131r\u0131b&#8230;&#8221;\u00a0&#8211; M\u00fcsahib\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kulis.az \u018fkr\u0259m Qaflano\u011flunun Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 El\u00e7inl\u0259 m\u00fcsahib\u0259sinin ikinci hiss\u0259sini t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, apreld\u0259 Qubada g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, m\u00fcsahib\u0259 verdiniz. Siz\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, h\u0259min m\u00fcsahib\u0259 geni\u015f yay\u0131ld\u0131, maraq do\u011furdu. \u00c7oxlu z\u0259ngl\u0259r, m\u00fcraci\u0259tl\u0259r oldu. \u0130ndi d\u0259 ist\u0259rdim ki, o m\u00fcsahib\u0259ni Bak\u0131da davam etdir\u0259k.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Ed\u0259k, \u018fkr\u0259m. Buyur, diktofonu i\u015f\u0259 sala bil\u0259rs\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Sizin vaxt\u0131yla &#8220;Adda-budda&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259d\u0259bi fraqmentl\u0259riniz \u00e7ap olunmu\u015fdu. Bu m\u00fcsahib\u0259 d\u0259 bir az &#8220;adda-budda&#8221; olacaq, \u00e7\u00fcnki suallar \u00e7oxdur, h\u0259m d\u0259 m\u00fcxt\u0259lifdir. Birinci \u0259d\u0259bi prosesd\u0259n ba\u015flamaq ist\u0259yir\u0259m. Sizin &#8220;Aqoniya, yoxsa t\u0259kam\u00fcl&#8221;, &#8220;Sosrealizm biz\u0259 n\u0259 verdi?&#8221;, &#8220;S\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 t\u0259nqidimiz\u0259 n\u0259 verir?&#8221;, &#8220;M\u0259suliyy\u0259ti n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn janr\u0131n boynuna qoyuruq?&#8221; v\u0259 bu kimi geni\u015f analitik t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131z \u0259d\u0259bi proses\u0259 h\u0259sr olunub. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, siz t\u0259nqid v\u0259 \u0259d\u0259bi proses haqq\u0131nda \u00e7ox yazm\u0131s\u0131n\u0131z. Bu g\u00fcn v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u0130lk bax\u0131\u015fda bir r\u0259ngar\u0259nglik var, ax\u0131r vaxtlar oxuduqlar\u0131m\u0131 deyir\u0259m: Sad\u0131q Elcanl\u0131n\u0131n, H\u0259diyy\u0259 \u015e\u0259faq\u0259tin, Ulucay Akifin, Mirmehdinin essel\u0259ri, hekay\u0259l\u0259ri; \u00e7oxlu maraql\u0131 \u015feirl\u0259r v\u0259 yeni imzalar, qad\u0131n t\u0259nqid\u00e7il\u0259r \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 bir \u0259d\u0259bi z\u00fcmr\u0259 yarad\u0131b \u2013 Elnar\u0259 Akimova, Sevda Sultanova, S\u00fcdab\u0259 A\u011fabalayeva, M\u0259tan\u0259t Vahidin m\u0259qal\u0259l\u0259ri, Orxan Araz\u0131n, \u018fs\u0259d b\u0259y \u2013 Qurban S\u0259id, B\u0259dirxan \u018fhm\u0259dlinin &#8220;\u018fli v\u0259 Nino&#8221;, r\u0259hm\u0259tlik Pa\u015fa \u018flio\u011flunun orta \u0259sr klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z, x\u00fcsus\u0259n, az\u0259rbaycandilli v\u0259 az tan\u0131nan, b\u0259z\u0259n is\u0259 he\u00e7 tan\u0131nmayan m\u00fc\u0259llifl\u0259r, \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259r haqq\u0131nda yazd\u0131qlar\u0131, Hac\u0131 Firudinin klassikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 v\u0259 sa\u011flam fikir m\u00fcbadil\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u0259d\u0259bi z\u0259min yaradan m\u0259qal\u0259l\u0259ri, Az\u0259r Turan\u0131n XIX-XX \u0259sr Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, t\u00fcrk \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 ictimai fikir n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131ndak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri. Yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259ri deyir\u0259m&#8230; F\u0259xri U\u011furlunun orijinal, bir az da maarif\u00e7i yaz\u0131lar\u0131, T\u0259yyar Salamo\u011flunun Abbas S\u0259hh\u0259t, yaxud M\u0259ti Osmano\u011flunun &#8220;Tatar n\u0259\u011fm\u0259si&#8221; haqq\u0131nda yazd\u0131qlar\u0131 maraql\u0131 t\u0259dqiqatlar\u2026 B\u00fct\u00fcn bunlar \u0259d\u0259bi proses\u0259 canl\u0131 bir dinamika g\u0259tirir, ancaq bax, bu dedikl\u0259rim v\u0259 dem\u0259dikl\u0259rim s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f \u0259d\u0259bi t\u0259s\u0259rr\u00fcfata v\u0259 t\u0259nqid\u0259 qiym\u0259t ver\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259, istisnalara yox, g\u00f6r\u00fcml\u00fc v\u0259 apar\u0131c\u0131 t\u0259may\u00fcl\u0259 rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Yox. M\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00dczd\u0259n getm\u0259k, yazmaq namin\u0259 yazmaq\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Qoy, bir misal \u00e7\u0259kim. Bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259li t\u0259nqid\u00e7imiz Cavan\u015fir Yusifli \u00e7ox aktivdir v\u0259 bu, \u00e7ox yax\u015f\u0131d\u0131r. Ancaq bax, bir m\u0259qal\u0259si yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr. Haql\u0131 olaraq \u0259d\u0259bi t\u0259nqidi, \u0259d\u0259bi m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri t\u0259hlilin d\u0259rinl\u0259rin\u0259 varma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r v\u0259 bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, aktual m\u0259s\u0259l\u0259dir, ancaq t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fc d\u0259 \u00fczd\u0259n gedir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Cavan\u015fir m\u00fc\u0259llim r\u0259hm\u0259tlik Z\u0259limxan Yaqubun \u015feirl\u0259rind\u0259 &#8220;\u0259sas xass\u0259&#8221;ni ara\u015fd\u0131r\u0131r. Onun fikrin\u0259 g\u00f6r\u0259, n\u0259dir bu \u0259sas xass\u0259? Cavan\u015fir m\u00fc\u0259llimin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, bu \u0259sas xass\u0259 intuisiya v\u0259 improvizasiyad\u0131r. Poeziya n\u0259dir, \u018fkr\u0259m? B\u0259dii s\u00f6z\u00fcn obrazla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 deyil? F\u00fczulid\u0259n tutmu\u015f, \u018fli K\u0259rim\u0259 q\u0259d\u0259r\u2026 \u018fg\u0259r b\u0259dii s\u00f6z obrazl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 deyilirs\u0259, bu improvizasiya say\u0259sind\u0259dir d\u0259, el\u0259 deyilmi? D\u00fcnyada el\u0259 bir \u015fair yoxdur ki, improvizasiyas\u0131 olmas\u0131n, \u0259g\u0259r varsa, dem\u0259li, \u015fair deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>O ki, qald\u0131 intuisiya m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259, bu, \u015fairli, nasirli, dramaturqlu, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n &#8220;\u0259sas xass\u0259si&#8221;dir v\u0259 r\u0259hm\u0259tlik Z\u0259limxan\u0131n poeziyas\u0131n\u0131, ya da ba\u015fqa bir \u015fairin \u0259sas yarad\u0131c\u0131l\u0131q xass\u0259sinin bu c\u00fcr \u00fcmumi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k \u00fcst\u00fcnd\u0259n ke\u00e7m\u0259k, \u0259d\u0259bi-metodoloji bax\u0131mdan y\u00fcng\u00fcl yolla getm\u0259kdir, n\u0259z\u0259ri axtar\u0131\u015f\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu v\u0259 h\u0259v\u0259ssizliyi, \u015f\u00f6vqs\u00fczl\u00fcy\u00fc, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yor\u011funlu\u011fudur. B\u0259zi saytlara da bax\u0131ram. Primitiv \u2013 guya t\u0259bii dan\u0131\u015f\u0131q dilind\u0259 \u2013 t\u0259hkiy\u0259, m\u0259hdud qavran\u0131\u015flar, yalan\u00e7\u0131 &#8220;m\u0259lumatf\u00fcru\u015fluq&#8221; v\u0259 s. \u00c7ayxana yax\u015f\u0131 yerdir, bizd\u0259 g\u00f6z\u0259l \u00e7ayxana \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri var, ancaq saytlarda, m\u0259tbuatda \u0259d\u0259bi t\u0259nqidi formas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259, m\u0259zmununa g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ayxana s\u00f6hb\u0259tin\u0259 \u00e7evirm\u0259k olmaz. Dey\u0259s\u0259n, bir az uzun oldu, h\u0259?..<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq bir fakt\u0131 da qeyd edim: Moskvada n\u0259\u015fr edil\u0259n, h\u0259l\u0259 d\u0259 Sovetd\u0259n sonra n\u00fcfuzunu saxlama\u011f\u0131 bacaran &#8220;Literaturnaya qazeta&#8221;da \u0130sa H\u0259bibb\u0259ylinin koreyal\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 Han Kan\u0131n &#8220;Vegeterian&#8221; roman\u0131 haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib. Bu, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, &#8220;Litqazeta&#8221;da Han Kan haqq\u0131nda ilk m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n biri, b\u0259lk\u0259 d\u0259 birincisidir. Az\u0259rbaycan aliminin rusdilli b\u00f6y\u00fck auditoriyaya Nobel m\u00fckafat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim etm\u0259yi, onun roman\u0131n\u0131 t\u0259hlil etm\u0259yi t\u0259nqidimiz \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivli v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259dir. M\u0259nim \u00f6z\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 maraql\u0131 m\u0259qal\u0259 idi, \u00e7\u00fcnki bu yaz\u0131\u00e7\u0131dan he\u00e7 n\u0259 oxumam\u0131\u015fam. &#8220;Litqazeta&#8221;dan s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, Anar\u0131n hekay\u0259sinin d\u0259 orda d\u0259rc edilm\u0259si yax\u015f\u0131 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/495d81eb8033ea7.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Siz &#8220;h\u0259v\u0259ssizlik&#8221; dediniz. H\u0259v\u0259s niy\u0259 azal\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Y\u0259qin bunun s\u0259b\u0259bi bir deyil, iki deyil \u2013 ictimai, maddi, m\u0259n\u0259vi, \u0259d\u0259bi\u2026 M\u0259\u015fhur t\u0259nqid\u00e7i var idi \u2013 Lev Anninski. S\u0259n\u0259t, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259n\u0259viyyat haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fcxbir ondan soru\u015fur ki, m\u00fcasir rus c\u0259miyy\u0259tinin m\u0259n\u0259vi b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131 varm\u0131? Anninski cavab verir ki, b\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur, ancaq m\u0259n\u0259vi avtoritetl\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131 var, onlar is\u0259 yoxdur. Bu g\u00fcn bizim \u0259d\u0259bi prosesd\u0259 , \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda da &#8220;m\u0259n\u0259vi avtoritetl\u0259r&#8221; q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131b. \u018fd\u0259bi t\u0259nqid t\u0259sirl\u0259ndirmir, heyr\u0259tl\u0259ndirmir. Y\u0259qin el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyata yeni g\u0259l\u0259nl\u0259rd\u0259n v\u0259 h\u0259rd\u0259n d\u0259 maraql\u0131 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259n C\u0259lil Cavan\u015fir deyir ki, t\u0259nqid\u00e7il\u0259rin laqeydliyi onu narahat etmir (G\u00fcl\u00fcr.) Gedib yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla m\u0259\u015f\u011ful olur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Sizc\u0259, bu g\u00fcn bizim \u0259d\u0259bi prosesd\u0259 qabar\u0131q g\u00f6z\u0259\u00e7arpan n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 B\u00f6y\u00fck m\u0259nada m\u00fctail\u0259 m\u0259hdudlu\u011fu. Klassika il\u0259 b\u0259rab\u0259r, m\u00fcasir d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u0259l\u0259dliyin axsama\u011f\u0131. Elmi-n\u0259z\u0259ri s\u0259viyy\u0259nin ictimai fikrin bug\u00fcnk\u00fc s\u00fcr\u0259ti il\u0259 ayaqla\u015fmamas\u0131. Professionall\u0131\u011f\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmamas\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259hdud dair\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmaq \u00e7\u0259tin olur. \u0130stisnalar var, \u0259lb\u0259tt\u0259, s\u00f6hb\u0259t k\u00fclld\u0259n, \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259n gedir. B\u00fct\u00fcn bu s\u0259b\u0259bl\u0259r bar\u0259d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda dan\u0131\u015fsaq, uzun \u00e7\u0259k\u0259r. Bu g\u00fcn xarici \u0259d\u0259bi t\u0259nqidd\u0259 oxucularla ba\u011fl\u0131 &#8220;monitor insanlar\u0131&#8221; termini yaran\u0131b, y\u0259ni \u0259d\u0259biyyat\u0131, kitab\u0131 monitor (internet) \u0259v\u0259z edib. Bu da klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131 tamam arxa plana \u00e7\u0259kir. Eyni zamanda internet &#8220;klip t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc&#8221; yarad\u0131b v\u0259 t\u0259nqid d\u0259 &#8220;klip t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc&#8221; il\u0259 yazma\u011fa ba\u015flay\u0131bsa, bu, \u0259d\u0259bi prosesd\u0259 \u0259d\u0259bi-estetik h\u0259rc-m\u0259rcliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r v\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. G\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, bu m\u0259n\u0259vi-estetik x\u0259st\u0259lik bizim \u0259d\u0259bi prosesd\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 qabarma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, b\u0259dbin bir m\u0259nz\u0259r\u0259 yaran\u0131r\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 S\u00f6hb\u0259t b\u0259dbinlikd\u0259n getmir, \u018fkr\u0259m. D\u00fcn\u0259n televiziya il\u0259 u\u015faq yem\u0259yinin reklam\u0131 gedirdi, deyir ki, &#8220;xo\u015fb\u0259xtlik u\u015fa\u011f\u0131n m\u0259d\u0259sind\u0259n ba\u015flay\u0131r&#8221;. U\u015fa\u011f\u0131n m\u0259d\u0259sind\u0259n sa\u011flaml\u0131q ba\u015flayar, xo\u015fb\u0259xtlik yox v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ki, xo\u015fb\u0259xtliyin m\u0259d\u0259 il\u0259 ba\u015flamas\u0131 psixologiyas\u0131 biziml\u0259 bir yerd\u0259dir, o u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k xo\u015fb\u0259xtliyi sual i\u015far\u0259si alt\u0131nda olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259r\u0259k ki, Kulis.az sayt\u0131nda idi, bir yaz\u0131 oxudum, deyir ki, biz niy\u0259 y\u0259hudil\u0259r kimi ola bilmirik? Bax, el\u0259 buna g\u00f6r\u0259. Bu g\u00fcn &#8220;xo\u015fb\u0259xtliyi m\u0259d\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz&#8221; o u\u015faqlar kimdir? Bir \u00e7ox pe\u015f\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259d\u0259bi prosesd\u0259ki imzalar\u0131n sahibl\u0259ri. N\u0259 pul o balaca u\u015fa\u011fa xo\u015fb\u0259xtlik g\u0259tir\u0259c\u0259k, n\u0259 var-d\u00f6vl\u0259t, n\u0259 m\u0259\u015fhurluq, n\u0259 d\u0259 quzu kabab\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilirs\u0259n, yad\u0131ma n\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc? 1994-c\u00fc ilin iyulunda unudulmaz Heyd\u0259r \u018fliyevin S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131na s\u0259f\u0259ri. M\u0259n d\u0259 onu m\u00fc\u015fayi\u0259t edirdim. \u00c7ox z\u0259ngin, d\u0259bd\u0259b\u0259li zalda kral F\u0259hd ibn \u018fbd\u00fcl \u018fziz il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri oldu. F\u0259hd t\u0259xmin\u0259n, 75 ya\u015flar\u0131nda idi, ancaq ya\u015f\u0131ndan da qoca g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. El\u0259 ilk t\u0259masdan s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri \u00e7ox s\u0259mimi al\u0131nd\u0131. R\u0259hm\u0259tlik Heyd\u0259r \u018fliyevin bel\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z y\u00fcks\u0259k s\u0259ri\u015ft\u0259si, s\u0131rf insani n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n m\u0259xsusi cazib\u0259si var idi. Aradan n\u0259 q\u0259d\u0259r il ke\u00e7ib? 30 ild\u0259n \u00e7ox. Ancaq kral o zaman bir s\u00f6z dedi, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r hafiz\u0259m\u0259 hopub qal\u0131b. Barma\u011f\u0131 il\u0259 zaldak\u0131 z\u0259rli-zibal\u0131, q\u0131z\u0131l \u00f6rt\u00fckl\u00fc s\u00fctunlar\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k: &#8220;H\u0259r \u015fey var, \u2013 dedi. \u2013 Ancaq xo\u015fb\u0259xtlik yoxdur\u2026&#8221; Bunu yada salmaqla, m\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259, t\u0259z\u0259d\u0259n velosiped k\u0259\u015ff etmir\u0259m, m\u0259lum h\u0259qiq\u0259ti deyir\u0259m ki, xo\u015fb\u0259xtlik m\u0259n\u0259vi bir anlay\u0131\u015fd\u0131r. Biz u\u015fa\u011f\u0131n m\u0259d\u0259sinin d\u0259rdini \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, onun m\u0259n\u0259viyyat\u0131n\u0131n da d\u0259rdini \u00e7\u0259km\u0259liyik. Hans\u0131 pe\u015f\u0259 sahibi olursa-olsun, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 \u0259d\u0259biyyat adam\u0131, onun g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn d\u0259 d\u0259rdini \u00e7\u0259km\u0259liyik. H\u0259r \u015fey buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u00f6zl\u0259rim \u00e7ox gurultulu s\u0259sl\u0259nm\u0259di?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/35d81eb812da8d.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Yox, yox\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Yad\u0131ma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, bunu da deyim ki, bizim \u0259laq\u0259dar qurumlar\u0131m\u0131z beyn\u0259lxalq \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259ri, n\u0259 q\u0259d\u0259r imkan varsa, g\u00fccl\u0259ndirm\u0259lidir. M\u00fcasir d\u00fcnyada beyn\u0259lxalq \u0259d\u0259bi institutlar ciddi rol oynay\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131tmaq, m\u0259hdud co\u011frafi m\u0259kandan \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yiriks\u0259, bu i\u015fd\u0259 \u0259d\u0259bi inteqrasiya olduqca m\u00fch\u00fcm bir problemdir. \u00d6z\u00fc d\u0259 s\u00f6hb\u0259t ondan getmir ki, kims\u0259 hardasa bir m\u00fckafat al\u0131b, ya da kimins\u0259 xaricd\u0259 kitab\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b. M\u00fckafat da, kitab da yax\u015f\u0131d\u0131r. Ancaq o zaman milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc qald\u0131rmaq v\u0259 da\u015f\u0131ya bilm\u0259k olar ki, h\u0259min beyn\u0259lxalq \u0259d\u0259bi institutlarla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabil ola bil\u0259s\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vaxt var idi ki, anekdot s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qada\u011falarla rastla\u015f\u0131rd\u0131q. Yad\u0131ma g\u0259lir, (g\u00fcl\u00fcr.) &#8220;C\u0259nn\u0259tim Qaraba\u011f&#8221; mahn\u0131s\u0131nda bel\u0259 bir misra var idi: &#8220;Ayl\u0131, ulduzlu C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fc\u2026&#8221; O misran\u0131 d\u0259yi\u015fib, el\u0259mi\u015fdil\u0259r: &#8220;Ayl\u0131, g\u00fcnd\u00fczl\u00fc C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fc&#8221;. Bunun da s\u0259b\u0259bi o idi ki, &#8220;Ayl\u0131, ulduzlu C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fc&#8221; T\u00fcrkiy\u0259 bayra\u011f\u0131ndak\u0131 ay-ulduzu xat\u0131rlad\u0131r. \u0130ndi bel\u0259 eyb\u0259c\u0259r \u015feyl\u0259r yoxdur, ancaq yaln\u0131z sevimli T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 d\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k olmaz. R\u0259hm\u0259tlik Azad Mirz\u0259canzad\u0259nin s\u00f6z\u00fc olmas\u0131n, &#8220;dey\u0259 bildim?&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Siz bir s\u0131ra m\u0259qal\u0259l\u0259rinizd\u0259, m\u00fcsahib\u0259l\u0259rinizd\u0259 demisiniz ki, \u0259d\u0259biyyat\u0131n missiyas\u0131 \u0259b\u0259didir. Y\u0259ni, n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259yat davam ed\u0259c\u0259k, \u0259d\u0259biyyat da \u00f6z missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259c\u0259k. \u0130st\u0259rdim ki, bu bar\u0259d\u0259 d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259 dey\u0259siniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Yen\u0259 d\u0259 el\u0259 o fikird\u0259y\u0259m. \u018fd\u0259biyyat Xeyirin m\u00fctt\u0259fiqidir v\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n \u015e\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b v\u0259 apar\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u0131n missiyas\u0131 h\u0259yat bit\u0259nd\u0259 sona \u00e7atacaq. Ancaq \u0259d\u0259biyyat\u0131n formas\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 art\u0131q d\u0259yi\u015fir. \u018fd\u0259biyyat\u0131n \u0259sas y\u00fck\u00fcn\u00fc n\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r? Kitab. Bax, indi t\u0259z\u0259 termin yaran\u0131b. Kitablar iki formaya, hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b: &#8220;ka\u011f\u0131z kitab&#8221; v\u0259 &#8220;elektron kitab&#8221;. &#8220;Elektron kitab&#8221; art\u0131q yeni n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fmala\u015f\u0131b. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fma deyil, \u00f6geydir. Ancaq bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, g\u0259l\u0259c\u0259k &#8220;m\u0259n&#8221;l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 do\u011fmala\u015facaq.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/35d81eb812da8d.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Uzun ill\u0259rdir ki, m\u0259n sizin m\u00fctali\u0259y\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n \u015fahidiy\u0259m. R\u0259hm\u0259tlik Rafiq Ta\u011f\u0131 deyirdi ki, El\u00e7in m\u00fc\u0259llim h\u0259tta d\u0259miryol\u00e7ular\u0131n q\u0259zetl\u0259rini d\u0259 oxuyur\u2026 Xat\u0131rlay\u0131ram ki, siz Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131nda i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 Rafiqin ilk kitab\u0131n\u0131 nec\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 n\u0259\u015fr etdirdiniz, \u00f6n s\u00f6z yazd\u0131n\u0131z\u2026 Haz\u0131rda n\u0259 oxuyursunuz? Maraql\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u0130ndi? Amerika sovetoloqu var, Robert Taker. Onun Stalin haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir monoqrafiyas\u0131 var, bunu oxuyuram. G\u00f6r\u00fcrs\u0259n? (El\u00e7in m\u00fc\u0259llim kitab\u0131 g\u00f6st\u0259rir.) Stalin v\u0259 stalinizm haqq\u0131nda klassik t\u0259dqiqatlardan biri hesab olunur. D\u00fcn\u0259n Az\u0259r Turan\u0131n &#8220;Q\u0259bul\u0259 xan\u0131m v\u0259 I Pyotr&#8221; kitab\u0131n\u0131 oxudum. Ki\u00e7ikdir, ancaq yax\u015f\u0131 q\u0259l\u0259ml\u0259 emosional yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitab\u00e7ad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, vaxtil\u0259 &#8220;Klassik a\u015f\u0131q poeziyas\u0131nda &#8220;d\u00fcnya obraz\u0131&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li ki\u00e7ik monoqrafiya yazm\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. O d\u00fcnya il\u0259 bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 N\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m? Bax, Avropada da, Asiyada da q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, orta \u0259srl\u0259rd\u0259, pad\u015fahlar, r\u0131tsarlar, s\u00fclal\u0259l\u0259r, h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131ndan, q\u0259ddarl\u0131qdan, v\u0259h\u015filikd\u0259n m\u00fchafiz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qala divarlar\u0131 tikirdil\u0259r. Bu g\u00fcn d\u0259 \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f sivil \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yenid\u0259n 3-4 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259, kilometrl\u0259rl\u0259 uzunlu\u011funda m\u00fchafiz\u0259 qalalar\u0131 tikm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. AB\u015e-da art\u0131q tikilir, Finlandiya tikir, Norve\u00e7 g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, bel\u0259 tikinti \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fcdc\u0259d\u0259n xeyli v\u0259sait ay\u0131r\u0131b v\u0259 s. v\u0259 i.a. Top, t\u00fcf\u0259ng, atom, kosmik silahlanma, h\u0259rbi lazer\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fli K\u0259rimin \u201cDa\u015f\u201d \u015feiri yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, d\u00fcnya hara qay\u0131d\u0131r, \u018fkr\u0259m? Bir var, f\u0259rdi d\u0259lilik, bir d\u0259 var, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259lilik. Dey\u0259s\u0259n, d\u00fcnya b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259liliy\u0259 gedir&#8230; B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ikili siyasi v\u0259 t\u0259m\u0259nnal\u0131 standartlar d\u00fcnyas\u0131\u2026 M\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m, yen\u0259 t\u0259krar edir\u0259m: Az\u0259rbaycan\u0131n bu ikili standartlar d\u00fcnyas\u0131nda \u0259razisini v\u0259 suverenliyini b\u0259rpa etm\u0259si m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u0259fsan\u0259dir. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, \u0259fsan\u0259 ancaq na\u011f\u0131llarda olmur. Prezidentimiz d\u0259, \u0259sg\u0259rl\u0259rimiz d\u0259, \u015f\u0259hidl\u0259rimiz v\u0259 qazil\u0259rimiz d\u0259 \u0259fsan\u0259 yaratd\u0131&#8230; Bu h\u0259qiq\u0259tdir. \u018fd\u0259biyyatla ba\u011fl\u0131 ba\u015fqa bir sual\u0131n var?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/365d81eb82a7e19.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131za yeni n\u0259sill\u0259r g\u0259lir, dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn yeni imzalara rast g\u0259lirik. N\u0259sill\u0259r bir-birini \u0259v\u0259z edir. Bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 60- c\u0131lardan indi kim qal\u0131b? Prozadan dan\u0131\u015f\u0131ram. 3-4 n\u0259f\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259hm\u0259tlik H\u00fcseyn K\u00fcrdo\u011flunun misralar\u0131 yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fg\u0259r d\u00fcz deyir\u0259ms\u0259, bel\u0259dir:<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>G\u0259zdim g\u0259ncliyimi, tapa bilm\u0259dim,<br>Qa\u00e7\u0131b qocal\u0131qdan da\u011fda gizl\u0259nib!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f buras\u0131ndad\u0131r ki, bu &#8220;Gizl\u0259npa\u00e7&#8221; oyunu deyil, \u0259b\u0259di, h\u0259mi\u015f\u0259lik bir gizl\u0259ntidir. Bizd\u0259n sonra is\u0259 70-cil\u0259r g\u0259ldi: Afaq M\u0259sud, Sabir R\u00fcst\u0259mxanl\u0131, Kamal Abdulla, Seyran S\u0259xav\u0259t, Aqil Abbas, M\u0259mm\u0259d Oruc\u2026 \u0130ll\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 n\u0259sill\u0259ri bir-birind\u0259n ay\u0131rm\u0131r, \u0259ksin\u0259, birl\u0259\u015fdirir. \u0130ndi biz demirik ki, Qoqol filan \u0259d\u0259bi n\u0259slin, Tolstoy is\u0259 o biri n\u0259slin, yaxud Balzak filan n\u0259slin, Flober is\u0259 filan n\u0259sln n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri idi? D\u0259rslikl\u0259rd\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 deyirik ki, XlX \u0259sr rus, yaxud frans\u0131z \u0259d\u0259biyyat\u0131. 70-cil\u0259rd\u0259n sonra da bir ne\u00e7\u0259 \u0259d\u0259bi n\u0259sil g\u0259lib. Bu d\u00f6vr\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda bir k\u00fcll olaraq kiml\u0259r qalacaq, kiml\u0259r ged\u0259c\u0259k, bunu g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k. Bu g\u00fcn is\u0259 oxuduqlar\u0131ma g\u00f6r\u0259 m\u0259nd\u0259 bel\u0259 bir t\u0259\u0259ss\u00fcrat var ki, bunu bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m, t\u0259krar edir\u0259m, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fc axtarmaq prosesind\u0259dir, \u00f6z\u00fcn\u00fc tapmaq ist\u0259yir, ya da \u00f6z\u00fcn\u00fc tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/395d81eb83bb571.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Bir sual\u0131 da verm\u0259y\u0259 bilmir\u0259m. Bu g\u00fcn ham\u0131m\u0131z\u0131 hidd\u0259tl\u0259ndir\u0259n Yekaterinburq hadis\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Bilirs\u0259n, iki Rusiya var: bir var, imperiya Rusiyas\u0131 v\u0259 imperiya ambisiyas\u0131, imperiya iddialar\u0131. B\u00f6y\u00fck rus \u015fovinizmi. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259n &#8220;Ba\u015f&#8221; roman\u0131nda \u0259trafl\u0131 yazm\u0131\u015fam. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Yekaterinburqda t\u00f6r\u0259dil\u0259n v\u0259h\u015filik, bax, h\u0259min rus imperiya ambisiyalar\u0131n\u0131n, dediyim o b\u00f6y\u00fck rus \u015fovinizminin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bir d\u0259 var, Tolstoy, Qoqol, Pu\u015fkin, Dostoyevski, \u00c7exov, \u00c7aykovski, Pliseskaya, Tarkovski Rusiyas\u0131. Ancaq faci\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, bu ikinci Rusiya h\u0259min imperiya ehtiraslar\u0131n\u0131n, iddialar\u0131n\u0131n, get-ged\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n rus \u015fovinizminin, r\u0259hm\u0259tlik \u00dczeyir b\u0259y demi\u015fk\u0259n, \u201cnikolaylar v\u0259 generallar hakimiyy\u0259tinin\u201d i\u00e7ind\u0259 itib-bat\u0131r. M\u0259n Yekaterinburqda h\u0259lak olanlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259, b\u00fct\u00fcn yax\u0131nlar\u0131na d\u0259rin h\u00fcznl\u0259 ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 verir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, b\u0259z\u0259n m\u0259tbuatda, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n ortaya bir m\u00f6vzu at\u0131l\u0131r. Ba\u015flan\u0131r h\u0259min m\u00f6vzunun m\u00fczakir\u0259si.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Misal \u00fc\u00e7\u00fcn?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bu yax\u0131nlarda Alim Qas\u0131movun rep oxuma\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 xeyli s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t oldu. Biri m\u00fcdafi\u0259 etdi, biri \u0259ksin\u0259, t\u0259nqid etdi\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 H\u0259, m\u0259n\u0259 g\u00f6st\u0259rdil\u0259r, g\u00f6rd\u00fcm\u2026 Buna n\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, \u018fkr\u0259m? He\u00e7 n\u0259. G\u00f6r\u00fcn\u0259n da\u011fa n\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 37-38-ci ill\u0259r\u2026 Siz son ill\u0259rd\u0259 sovet tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox yazm\u0131s\u0131n\u0131z: Stalin haqq\u0131nda pyes, Mir C\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck esse-o\u00e7erk, M\u00fc\u015ffiqin, Cavidin, \u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minlinin, \u00d6m\u0259r Faiqin faci\u0259li h\u0259yat\u0131, repressiya ill\u0259ri&#8230; Son zamanlar m\u0259tbuatda da repressiya hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaz\u0131lar \u00e7\u0131x\u0131r. Bu yaz\u0131lar sizi qane edirmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u018fvv\u0259la, m\u0259nim h\u0259yat\u0131m\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 ke\u00e7ib. Bu, nec\u0259 bir d\u00f6vl\u0259t idi? Nec\u0259 quruldu, nec\u0259 da\u011f\u0131ld\u0131? Nec\u0259 v\u0259 niy\u0259? \u0130kincisi d\u0259, yox, qane etmir. 37-38 hadis\u0259l\u0259ri yeralt\u0131 sular\u0131n siyasi-ictimai-inqilabi-psixoloji burul\u011fan\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 vaqe olurdu. O hadis\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259nd\u0259, &#8220;filank\u0259s filank\u0259si satd\u0131&#8221; s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r \u00fczd\u0259n getm\u0259yin n\u0259tic\u0259sidir. Bu hadis\u0259l\u0259rin absurda g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran miqyas\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 &#8220;satq\u0131nl\u0131q&#8221;, &#8220;b\u00f6htan&#8221;, &#8220;saxtala\u015fd\u0131rma&#8221; kimi m\u0259fhumlar z\u0259if anlay\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259m\u0259d Vur\u011funu &#8220;yaltaq&#8221; adland\u0131r\u0131b m\u0259tbuata \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131, bunu m\u00fczakir\u0259 etm\u0259yi m\u0259n biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131q hesab edir\u0259m. Onu g\u00f6r\u0259 yox ki, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun, ya onun kimi bir ba\u015fqas\u0131n\u0131n h\u0259yat yolu aydan ar\u0131, sudan duru olub. Ona g\u00f6r\u0259 ki, dediyim h\u0259min burul\u011fan\u0131n i\u00e7ind\u0259 n\u0259f\u0259s alan bu insanlar, indiki halda bu s\u0259n\u0259tkarlar \u2013 Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, R\u0259sul Rza, Osman Sar\u0131v\u0259lli, S\u00fcleyman R\u0259himov, \u018fli V\u0259liyev, \u018fb\u00fclh\u0259s\u0259n, Mirz\u0259 \u0130brahimov, Mir C\u0259lal, Mehdi H\u00fcseyn\u2026 \u2013 XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilini g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir s\u00fcr\u0259tl\u0259 safla\u015fd\u0131rd\u0131lar, t\u0259mizl\u0259dil\u0259r, inki\u015faf etdirdil\u0259r, ictimai \u015f\u00fcurda milli-m\u0259n\u0259vi &#8220;m\u0259n&#8221;ini silk\u0259l\u0259dil\u0259r, Sabirin yuxulayan q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 oyatd\u0131lar\u2026 Azd\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, ist\u0259yir\u0259m, bir az da \u015f\u0259xsi h\u0259yatdan, \u015f\u0259xsi hissl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015faq. Olar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Olar. Ancaq g\u00f6r\u0259k s\u00f6hb\u0259t hans\u0131 hissl\u0259rd\u0259n gedir d\u0259? (G\u00fcl\u00fcr.) \u00c7ox d\u0259rin\u0259 getm\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u0259n bilir\u0259m ki, siz musiqiy\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131s\u0131n\u0131z. Bu bar\u0259d\u0259 bir-iki s\u00f6z olar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Olar, \u0259lb\u0259tt\u0259. D\u00fcnyada el\u0259 bir q\u0259l\u0259m sahibi ola bil\u0259r ki, musiqiy\u0259 bigan\u0259 qals\u0131n? A\u011fl\u0131m k\u0259smir. \u0130lk g\u0259nclik \u00e7a\u011flar\u0131mda, 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 caza \u00e7ox h\u0259v\u0259sli idim. O ill\u0259rd\u0259 r\u0259hm\u0259tlik Vaqif Mustafazad\u0259 il\u0259 d\u0259 dostlu\u011fumuz var idi. Sonralar, q\u0259rib\u0259dir, bilmir\u0259m niy\u0259, o caz h\u0259v\u0259si yava\u015f-yava\u015f soldu. Ancaq Vaqif\u0259 indi d\u0259 tez-tez qulaq as\u0131ram. Bu g\u00fcn o ill\u0259rin caz\u0131n\u0131 yox, estradas\u0131n\u0131 tez-tez xat\u0131rlay\u0131ram, internetd\u0259 qulaq as\u0131ram: Edit Piafa, \u0130v Montana\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259ki Toto, Dassen, Dalida, \u00c7elentano\u2026 Bizim Mirz\u0259\u2026 O ki qald\u0131 mu\u011famata&#8230; Mu\u011famata qulaq asmaq m\u0259nim h\u0259yat t\u0259rzimin bir hiss\u0259sidir. Xan\u0131n s\u0259sini v\u0259 n\u0259f\u0259sini, A\u011fababan\u0131n &#8220;Zabul&#8221;unu, Hac\u0131baban\u0131n &#8220;Rast&#8221;\u0131n\u0131, Yaqubun &#8220;M\u0259nsuriyy\u0259&#8221;sini, Yav\u0259r K\u0259l\u0259nt\u0259rlinin &#8220;Bayat\u0131-\u015eiraz&#8221;\u0131n\u0131, \u015e\u00f6vk\u0259t xan\u0131m\u0131n &#8220;\u015eahnaz&#8221;\u0131n\u0131, R\u00fcbab\u0259nin &#8220;H\u00fcmayun&#8221;unu, Sara Q\u0259dimovan\u0131n &#8220;Qatar&#8221;\u0131n\u0131 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 n\u0259 \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. \u015eik\u0259st\u0259l\u0259r, xalq mahn\u0131lar\u0131, Q\u0259dirin &#8220;Sona b\u00fclb\u00fcll\u0259r&#8221;i\u2026 B\u00fclb\u00fcl, R\u0259\u015fid, M\u00fcsl\u00fcm\u2026 &#8220;\u00d6lk\u0259m&#8221;d\u0259n tutmu\u015f bu t\u0259r\u0259f\u0259, bizim romanslar\u0131m\u0131z\u2026 B\u0259hram Mansurovun tar\u0131\u2026 Bir d\u0259 ki, simfonik musiqi. X\u00fcsus\u0259n, Fikr\u0259tin simfoniyalar\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, onun klassik musiqisi. \u0130ll\u0259r Fikr\u0259t \u018fmirovu el\u0259 bil, yenid\u0259n qaytar\u0131r, yenid\u0259n a\u00e7\u0131r, yenid\u0259n tan\u0131d\u0131r. Soltan Hac\u0131b\u0259yovun &#8220;Karvan&#8221;\u0131\u2026 S\u0259id R\u00fcst\u0259movun, Tofiq Quliyevin, Rauf Hac\u0131yevin mahn\u0131lar\u0131\u2026 \u018fkr\u0259m, bu s\u00f6hb\u0259ti saxlamasam, uzand\u0131qca uzanacaq\u2026<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ona.az\/storage\/news\/2019\/september\/18\/big\/655d81eb84324df.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, onu da bilir\u0259m ki, sizin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 aran\u0131z yoxdur. Televiziyadan, m\u0259tbuatdan, c\u00fcrb\u0259c\u00fcr t\u0259\u015fkilatlardan tez-tez m\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t edil\u0259r ki, sizinl\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131m, g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259, verili\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. \u00c7ox vaxt da imtina edirsiniz. Niy\u0259?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 \u018fkr\u0259m, yaz\u0131-pozu h\u0259r \u015feyi deyir d\u0259\u2026 Ancaq \u0259lb\u0259tt\u0259, h\u0259r\u0259nin bir xasiyy\u0259ti var. Folkner Heminquey haqq\u0131nda deyirdi ki, o, y\u0259ni, Heminquey \u00f6z bioqrafiyas\u0131n\u0131n rejissorudur. D\u00fcz deyirdi. O c\u00fcr rejissorluq daha art\u0131q m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131r\u0131r, k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fdirir. Ancaq bax, bu g\u00fcn Heminqueyi d\u0259 ya\u015fadan h\u0259min rejissorlu\u011fu yox, \u0259s\u0259rl\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 Ax\u0131r vaxtlar, x\u00fcsus\u0259n, cavanlar t\u0259nhal\u0131qdan \u00e7ox yaz\u0131rlar. Sizin t\u0259nhal\u0131q bar\u0259d\u0259 fikriniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 (G\u00fcl\u00fcr.) \u018fkr\u0259m, s\u0259n\u0259 bir s\u00f6z deyim. M\u0259n 25-30 ya\u015flar\u0131mda t\u0259nhal\u0131q bar\u0259d\u0259 daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm, n\u0259inki indi. Bu g\u00fcn t\u0259nhal\u0131q hissiyyat\u0131 m\u0259ni narahat etmir. Y\u0259qin ail\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, yaz\u0131-pozuya g\u00f6r\u0259. Bir d\u0259 ki, yaz\u0131-pozudan, kitab-d\u0259ft\u0259rd\u0259n sonra t\u0259nhal\u0131\u011fa vaxt qal\u0131r ki?.. O ki qald\u0131 t\u0259nhal\u0131q m\u00f6vzusuna, t\u0259nhal\u0131qdan \u015fikay\u0259t etm\u0259k yox, t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131n obraz\u0131n\u0131 yaratmaq laz\u0131md\u0131r. Dur, s\u0259n\u0259 bir \u015feir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259y\u0259m. G\u0259r\u0259k burda olsun (El\u00e7in m\u00fc\u0259llim \u00f6z\u00fcn\u00fcn dediyi kimi, \u00fcst\u00fc &#8220;yaz\u0131-pozu&#8221; il\u0259, qovluqlarla, q\u0259zet k\u0259sm\u0259l\u0259ri il\u0259 dolu yaz\u0131 mizind\u0259 axtar\u0131b, ki\u00e7ik bir kitab\u00e7an\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr). Budur. Faiq \u0130smay\u0131lov adl\u0131 bir cavan \u015fairin kitab\u00e7as\u0131d\u0131r. Tan\u0131m\u0131rd\u0131m, oxumam\u0131\u015fd\u0131m. G\u0259nc ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edib. Bax, g\u00f6r n\u0259 deyir? (Oxuyur.)<\/p>\n\n\n\n<p><br><em>Bir m\u0259n\u0259m,<br>bir d\u0259 a\u011f divarda<br>qara k\u00f6lg\u0259m\u2026<br>deyir\u0259m, n\u0259 yax\u015f\u0131<br>t\u0259k deyil\u0259m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259n\u0259 do\u011frusunu deyim ki, bu be\u015f q\u0131sa misra m\u0259nd\u0259 bu cavan \u015fairin daxilind\u0259ki tragik bir t\u0259nhal\u0131q t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yaratd\u0131. \u00c7ox istedadl\u0131 cavan olub. Hay\u0131f\u2026 Vaqif Mustafazad\u0259nin d\u0259 ki\u00e7ik bir &#8220;T\u0259nhal\u0131q&#8221;\u0131 var, el\u0259 bil piano il\u0259 yox, \u015feirl\u0259 deyir, s\u00f6zl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;\u0130stiqlal&#8221;, &#8220;\u015e\u0259r\u0259f&#8221;, &#8220;\u015e\u00f6hr\u0259t&#8221; ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif edilmisiniz. Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, filologiya elml\u0259ri doktoru, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professorusunuz, \u00e7oxlu m\u00fckafatlar\u0131n\u0131z, ba\u015fqa f\u0259xri adlar\u0131n\u0131z var. Bunlar\u0131n hans\u0131 sizin \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qiym\u0259tlisidir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 (G\u00fcl\u00fcr.) Ham\u0131s\u0131! Bir d\u0259 ki, el\u0259c\u0259 El\u00e7in, v\u0259ssalam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u2013 M\u00fcsahib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 S\u0259n d\u0259 \u00e7ox sa\u011f ol!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kulis.az \u018fkr\u0259m Qaflano\u011flunun Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 El\u00e7inl\u0259 m\u00fcsahib\u0259sinin ikinci hiss\u0259sini t\u0259qdim edir. \u2013 El\u00e7in m\u00fc\u0259llim, apreld\u0259 Qubada g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, m\u00fcsahib\u0259 verdiniz. Siz\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, h\u0259min m\u00fcsahib\u0259 geni\u015f yay\u0131ld\u0131, maraq do\u011furdu. \u00c7oxlu z\u0259ngl\u0259r, m\u00fcraci\u0259tl\u0259r oldu. \u0130ndi d\u0259 ist\u0259rdim ki, o m\u00fcsahib\u0259ni Bak\u0131da davam etdir\u0259k. \u2013 Ed\u0259k, \u018fkr\u0259m. Buyur, diktofonu i\u015f\u0259 sala bil\u0259rs\u0259n. \u2013 Sizin vaxt\u0131yla &#8220;Adda-budda&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19603,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19602"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19602\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19604,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19602\/revisions\/19604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}