{"id":19591,"date":"2025-07-07T07:52:39","date_gmt":"2025-07-07T07:52:39","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=19591"},"modified":"2025-07-07T07:52:40","modified_gmt":"2025-07-07T07:52:40","slug":"c%C9%99miyy%C9%99t-agilli-qadinlari-anlamasa-da-h%C9%99mis%C9%99-onlara-ehtiyac-duyur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=19591","title":{"rendered":"\u201cC\u0259miyy\u0259t a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131nlar\u0131 anlamasa da, h\u0259mi\u015f\u0259 onlara ehtiyac duyur\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kulis.az \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, \u015e\u0259rqd\u0259 f\u0259ls\u0259fi sistem t\u0259qdim ed\u0259n ilk qad\u0131n filosof, professor K\u00f6n\u00fcl B\u00fcnyadzad\u0259 il\u0259 m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir.<\/strong><br>&#8211;\u00a0<strong>F\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131z nec\u0259 yaran\u0131b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259nd\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 qarda\u015f\u0131m \u00dclvi yarad\u0131b. M\u0259n h\u0259l\u0259 u\u015faq ik\u0259n onun N\u0259simid\u0259n oxudu\u011fu q\u0259z\u0259ll\u0259rin f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 heyran idim. Sonra t\u0259l\u0259b\u0259 olanda atam m\u0259n\u0259 Yunus \u018fmr\u0259nin \u201cG\u00fcld\u0259st\u0259\u201d kitab\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda dedi ki, adam bunu oxuyanda \u00f6lm\u0259k ist\u0259yir. M\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 meyilli adam olmu\u015fam, 90-c\u0131 ill\u0259rin a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rind\u0259 d\u0259 bu meyl daha da artm\u0131\u015fd\u0131. Atam\u0131n o s\u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra Yunus \u018fmr\u0259ni oxuma\u011fa ba\u015flad\u0131m. \u018fslind\u0259, sonralar anlad\u0131m ki, f\u0259ls\u0259f\u0259 m\u0259n\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259dib.<br>&#8211;\u00a0<strong>El\u0259 ilk c\u00fcml\u0259nizd\u0259 20 Yanvar \u015f\u0259hidi, qarda\u015f\u0131n\u0131z \u00dclvi B\u00fcnyadzad\u0259ni xat\u0131rlad\u0131n\u0131z. Allah b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimizin m\u0259kan\u0131n\u0131 c\u0259nn\u0259t el\u0259sin. \u00dclvi a\u011fr\u0131s\u0131 ill\u0259r ke\u00e7dikd\u0259n sonra sizin \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 m\u0259na k\u0259sb edir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00dclviy\u0259 a\u011fr\u0131 dem\u0259y\u0259k, \u00dclvi h\u0259r n\u0259 verirs\u0259, \u00fclvi \u015f\u0259kild\u0259 verir. \u00dclvi m\u0259nim b\u00fct\u00fcn h\u0259yat yolumu d\u00fcz\u0259nl\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xs olub. Orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 m\u0259nim hans\u0131 pe\u015f\u0259ni se\u00e7\u0259c\u0259yimd\u0259n, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda \u00dclvinin rolu olub. B\u00f6y\u00fck qarda\u015f evin ki\u00e7iyi \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 olursa \u2013 bir ideal, bir g\u00fcc, arxa nec\u0259 olursa, \u00dclvi m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn o idi, h\u0259l\u0259 d\u0259 odur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>Sizc\u0259, insan \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin sahibidir, yoxsa onlara \u0130lahi qaynaqdan vasit\u0259\u00e7ilik edir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0130lahi q\u00fcvv\u0259nin insan\u0131 idar\u0259 etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259k d\u0259, Allah insana azadl\u0131q v\u0259 se\u00e7im h\u00fcququ verib. A\u015f\u0131q Veys\u0259lin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, \u201ciki qap\u0131 aras\u0131nda\u201d gedib-g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r insan azadd\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin sahibidir. \u0130lahi x\u0259tl\u0259 insan ideyas\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fdiyi n\u00f6qt\u0259d\u0259 do\u011fulan ideyalar m\u00fcbahis\u0259lidir. \u0130nsan \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 el\u0259 bir m\u0259qama \u00e7ata bil\u0259r ki, bilm\u0259z o ideya \u00f6z\u00fcn\u00fcnd\u00fcr, ya Allah verib? Daha diqq\u0259tli d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n f\u0259rqin\u0259 var\u0131r ki, bunu m\u0259nd\u0259 Allah oyad\u0131b. Bunu ba\u015fqa birind\u0259 deyil, m\u0259hz m\u0259nd\u0259 oyatd\u0131sa, dem\u0259li, m\u0259n bu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 haz\u0131r idim. Nec\u0259 ki, Qurani-K\u0259rim m\u0259hz M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r haz\u0131r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ona verilib, el\u0259c\u0259 d\u0259 ideya hans\u0131 \u015f\u0259xs \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulursa, o insana verilir. Dem\u0259li, insan h\u0259m ideyas\u0131n\u0131n sahibidir, h\u0259m d\u0259 \u0130lahi q\u00fcvv\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 kanall\u0131q edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin ruhda oyad\u0131lmas\u0131n\u0131 vur\u011fulad\u0131n\u0131z. Onda dem\u0259k olarm\u0131 ki, ruhda \u0259vv\u0259ld\u0259n bilgi m\u00f6vcuddur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Qurani-K\u0259rimd\u0259 deyilir ki, insan \u00f6vlad\u0131 do\u011fulmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l Allah-taala il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flad\u0131 v\u0259 Allah soru\u015fdu: \u201cM\u0259n sizin R\u0259bbiniz\u0259mmi?\u201d. Bioloji t\u0259r\u0259find\u0259n baxsaq, ana b\u0259tnind\u0259 d\u0259 3 ay\u0131nad\u0259k insan\u0131n bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 formas\u0131 var, m\u0259hz o, \u015f\u00fcurdur. O \u015f\u00fcurda h\u0259l\u0259 insan forma qazanmadan da yadda\u015f, m\u0259lumat olur. Sonra da insan ona veril\u0259n ruhla \u0259laq\u0259 quranda bilgi oyan\u0131r. \u00c7\u00fcnki insan d\u00fcnyaya maddi varl\u0131q kimi baxmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 ruhunu tan\u0131yarsa, yolunda gur bir i\u015f\u0131q yan\u0131r. \u0130nsan ruhunu g\u00f6z\u0259l tan\u0131yanda onun \u015f\u00fcuru da, intuisiyas\u0131 da g\u00fccl\u0259nir, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnyaya bax\u0131\u015f\u0131 da geni\u015fl\u0259nir. Onda yaln\u0131z maddi d\u00fcnyaya yox, el\u0259 ilahi al\u0259m\u0259 d\u0259 qap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>Bu h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk etm\u0259k adam\u0131 xo\u015fb\u0259xt edir, yoxsa \u0259ksin\u0259?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; M\u0259n bunu d\u0259rk ed\u0259nd\u0259 xo\u015fb\u0259xt oldum. Dar m\u0259kandan geni\u015f, i\u015f\u0131ql\u0131 d\u00fcnyaya \u00e7\u0131xanda insan n\u0259l\u0259r hiss edirs\u0259, o h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk el\u0259y\u0259nd\u0259 onu hiss el\u0259dim. G\u00f6rd\u00fcm ki, ay dili-qafil, d\u00fcnya var imi\u015f&#8230; Xo\u015fb\u0259xtlik anlay\u0131\u015f\u0131 f\u0259rqlidir bu bax\u0131mdan, insandan insana d\u0259yi\u015fir&#8230; \u00d6z\u00fcm\u0259 geri d\u00f6nm\u0259yim m\u0259ni xo\u015fb\u0259xt el\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>Bayaq dediyiniz i\u015f\u0131qlanan yolla ged\u0259nd\u0259 sizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n, qorxudan suallara cavab tapa bilirsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Cavab tapa-tapa gedir\u0259m. \u018fn \u00e7ox n\u0259yins\u0259 h\u0259qiq\u0259tini yanl\u0131\u015f ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n qorxuram. Bunu do\u011fru-d\u00fczg\u00fcn ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Allaha \u00fcz tuturam. \u00c7\u00fcnki bir \u015feyi tam anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ona kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u0131nla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. N\u0259 q\u0259d\u0259r tan\u0131m\u0131rsansa, bir o q\u0259d\u0259r onun haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f fikir s\u00f6yl\u0259y\u0259 bil\u0259rs\u0259n. H\u0259r \u015feyin mahiyy\u0259ti \u00f6z i\u00e7ind\u0259dir, yax\u0131nla\u015fanda bilm\u0259k olur. Orada yan\u0131lmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil, k\u00f6n\u00fcl bilir. Daim bel\u0259 m\u0259qamlarda Allaha \u0259l a\u00e7m\u0131\u015fam ki, imkan ver, h\u0259qiq\u0259t\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>Sizc\u0259, h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk el\u0259m\u0259k insan\u0131 azad edir? \u0130nsan azad olanda m\u0259suliyy\u0259t hissi azal\u0131r, yoxsa art\u0131r? Ruhi azadl\u0131qla etik m\u0259suliyy\u0259t aras\u0131nda nec\u0259 balans qurulmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bu o q\u0259d\u0259r vacib suald\u0131r ki&#8230; B\u0259z\u0259n azadl\u0131\u011f\u0131 tamam f\u0259rqli ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r, el\u0259 bilirl\u0259r ki, azadsansa, s\u0259n\u0259 h\u0259r \u015fey olar. Sonra \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bilm\u0259d\u0259n \u201cazadam\u201d dey\u0259-dey\u0259 qula \u00e7evrilirl\u0259r. Azadl\u0131q \u2013 azad d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k v\u0259 \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259n\u0259 sahib olmaqd\u0131r. Azadl\u0131q hissi n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 d\u0259 olsa, m\u0259suliyy\u0259t hissini art\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnki azad olanda \u00f6z\u00fcn d\u0259 bilm\u0259d\u0259n kim\u0259s\u0259 n\u00fcmun\u0259 olursan. Y\u0259ni, \u201cm\u0259n azadam\u201d deyib kimins\u0259 z\u00f6vq\u00fcn\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini z\u0259h\u0259rl\u0259y\u0259 bilm\u0259zs\u0259n. Azad olan azadl\u0131\u011f\u0131n h\u0259qiq\u0259tini \u00e7atd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Onda ilahi al\u0259m\u0259 d\u0259 yolun a\u00e7\u0131l\u0131r. V\u0259 bu, s\u0259n\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u00fck verilmir, ist\u0259nil\u0259n m\u0259suliyy\u0259tsiz add\u0131m o ilahi qap\u0131n\u0131 \u00fcz\u00fcn\u0259 qapada bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>\u0130lahi al\u0259m\u0259 qap\u0131n\u0131 h\u0259m d\u0259 s\u00f6z\u00fcn h\u0259r m\u0259nas\u0131nda e\u015fql\u0259 a\u00e7\u0131rlar. \u201cE\u015fqin hikm\u0259ti\u201d kitab\u0131n\u0131zda ilahi v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri e\u015fqd\u0259n b\u0259hs edirsiniz. Sizc\u0259, insan g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda bu iki e\u015fq aras\u0131nda nec\u0259 tarazl\u0131q yarada bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u0130lahi e\u015fq &#8211; Allah\u0131n s\u0259ni sevdiyini d\u0259rk etm\u0259kdir. \u0130nsan\u0131n Allah\u0131 sevm\u0259yi ilahi e\u015fq deyil, n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k sevirs\u0259ns\u0259 sev, bu ilahi e\u015fq deyil. B\u0259z\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z yanl\u0131\u015f olaraq deyirl\u0259r ki, \u201cAllaha olan sevgim m\u0259nim ilahi e\u015fqimdir\u201d. O s\u0259nin e\u015fqindir, Allah\u0131 \u00f6z\u00fcn boyda sev\u0259 bil\u0259rs\u0259n. D\u0259rk ed\u0259nd\u0259 ki, Allah s\u0259ni sevir, v\u0259 he\u00e7 vaxt darda qoymayacaq \u2013 bu, insana daha da g\u00fcv\u0259n verir, belini dik\u0259ldir, o e\u015fqi bir az da art\u0131q qazanmaq ist\u0259yirs\u0259n. Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hissdir v\u0259 ilahi e\u015fq budur&#8230; M\u0259n Allah\u0131n m\u0259ni sevdiyind\u0259n daha art\u0131q sev\u0259 bilm\u0259r\u0259m, \u00e7\u00fcnki O, sonsuz sevgiy\u0259 sahibdir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211;&nbsp;<strong>\u0130lahi e\u015fqd\u0259n dan\u0131\u015fanda g\u00f6zl\u0259riniz m\u0259xsusi par\u0131lday\u0131r, el\u0259 bu e\u015fql\u0259 d\u0259 orta \u0259sr sufi m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rini t\u0259dqiq edirsiniz. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 informasiya partlay\u0131\u015f\u0131 fonunda b\u00fct\u00fcn bu fikirl\u0259r s\u00fcni intellekt d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn insan\u0131na n\u0259 ver\u0259 bil\u0259r? Bel\u0259 bir \u00e7a\u011fda ruhun tamamil\u0259 \u00f6n\u0259msizl\u0259\u015fm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si varm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211; Vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u201cruhun \u00f6n\u0259msizl\u0259\u015fm\u0259si\u201d t\u0259hl\u00fck\u0259si is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, tarix boyu olub. Olmasayd\u0131, zaman-zaman filosoflar buna qay\u0131d\u0131b, zaman-zaman ruhu \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmazd\u0131lar. Biz maddi d\u00fcnyan\u0131n h\u0259v\u0259sl\u0259rin\u0259 daha yax\u0131n\u0131q, n\u0259inki tan\u0131yaca\u011f\u0131m\u0131z ruha. Ruhumuzu tan\u0131yana q\u0259d\u0259r maddi d\u00fcnyan\u0131n r\u0259ngar\u0259ngliyi bizi al\u0131b apar\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcni intellektin ad\u0131 ilk bax\u0131\u015fda \u00e7\u0259kindirir. S\u00fcnidir, h\u0259r \u015feyi h\u0259r k\u0259sd\u0259n \u00e7ox bilir. Art\u0131q \u201cquql\u201ddan soru\u015fdu\u011fumuza da s\u00fcni intellekt cavab verir. B\u0259z\u0259n s\u00fcni intellekt\u0259 m\u0259hz sufizml\u0259 ba\u011fl\u0131 sual ver\u0259nd\u0259 birc\u0259 g\u00f6r\u0259siniz, s\u00fcni intellektin \u201cg\u00f6zl\u0259ri\u201d nec\u0259 par\u0131lday\u0131r. V\u0259 o h\u0259min d\u0259qiq\u0259 sufizmin nec\u0259 g\u00f6z\u0259l, ilahi oldu\u011funu bildirir. S\u00fcni intellektin bazas\u0131na n\u0259yi y\u00fckl\u0259mi\u015fiks\u0259, onu biz\u0259 verir, orada k\u0259nardan he\u00e7 n\u0259 yoxdur. \u018fslind\u0259, s\u00fcni intellektin yax\u015f\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri var, \u0259n az\u0131ndan onun yadda\u015f\u0131nda sufi m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259ri var. Ona sual ver\u0259nd\u0259 s\u0259thilikd\u0259n uzaqla\u015f\u0131b bir az da d\u0259rin\u0259 enm\u0259k haqq\u0131nda t\u0259limat verir. M\u0259nc\u0259, s\u00fcni intellektd\u0259ns\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r bu g\u00fcn\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sidir. \u201cS\u00fcni\u201d s\u00f6z\u00fc bizi qorxutsa da, \u0259slind\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00fcnilik daha \u00e7ox yay\u0131l\u0131b. \u018fks\u0259riyy\u0259t orada \u00f6z\u00fcn\u0259 s\u00fcni bir sif\u0259t, s\u00fcni t\u0259qdimat yarad\u0131b \u00fcz\u00fc \u00fcz\u00fcn\u00fc, g\u00f6z\u00fc g\u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259d\u0259n saxta m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 ya\u015fay\u0131r. S\u00fcni intellektin \u00f6z arxivi, \u00f6z z\u0259ngin bazas\u0131 var, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin is\u0259 sad\u0259c\u0259 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc var, ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259yi yoxdur, orada baya\u011f\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r\u0259 alud\u0259 olmaqdansa, he\u00e7 olmasa, s\u00fcni intellekt\u0259 ba\u015f vuranda o s\u0259ni d\u0259rinlikl\u0259r\u0259 apara bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Sufilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalarda el\u0259 siz d\u0259 \u00e7ox d\u0259rin\u0259 ged\u0259r\u0259k son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ikicildlik \u201cSufi fenomenologiyas\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131 yazm\u0131s\u0131n\u0131z. Bu q\u0259liz f\u0259ls\u0259fi sistemi sad\u0259 s\u00f6zl\u0259rl\u0259 nec\u0259 izah ed\u0259rsiniz?<\/strong><br>&#8211; \u0130nsan \u00e7ox vaxt deyildiyi kimi, t\u0259bi\u0259tin deyil, ilahi sistemin bir halqas\u0131d\u0131r, ilahi prosesin bir hiss\u0259sidir. \u0130nsan h\u0259yat\u0131 boyu semahda f\u0131rlanan d\u0259rvi\u015f kimi bir \u0259li il\u0259 al\u0131r, bir \u0259li il\u0259 verir. Semahdak\u0131 d\u0259rvi\u015f o alma-verm\u0259 prosesind\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fir. \u0130lahi al\u0259md\u0259n i\u015f\u0131\u011f\u0131 al\u0131b \u00f6z\u00fcn z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259nd\u0259n sonra ba\u015fqas\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fcb onu da z\u0259nginl\u0259\u015fdirirs\u0259n\u2026 Sufi fenomenologiya deyir ki, bunu al\u0131b, z\u0259nginl\u0259\u015fib xalqa verm\u0259yi bacar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;\u00a0<strong>\u0130lahi vasit\u0259\u00e7ilik da dem\u0259k olar buna, el\u0259mi?<\/strong><br>&#8211; B\u0259li, eyn\u0259n. Semahda sufi d\u0259rvi\u015fin h\u0259rl\u0259nm\u0259si il\u0259 b\u00f6y\u00fck fizik Nikola Teslan\u0131n y\u00fcks\u0259k g\u0259rginlikli elektriki al\u0131b lampaya \u00f6t\u00fcrm\u0259si, onu yand\u0131rmas\u0131 \u2013 h\u0259r iksinin al\u0131b \u00f6t\u00fcrm\u0259 \u015f\u0259klini yana\u015f\u0131 qoysaq , eyni mahiyy\u0259tdir. Y\u0259ni bu, h\u0259m elmd\u0259 var, h\u0259m d\u0259 ilahi al\u0259md\u0259. Nikola Teslan\u0131n son vaxtlarda avtobioqrafik \u0259s\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131b, orada yaz\u0131l\u0131b: \u201cBir g\u00fcn yuxudan oyand\u0131m v\u0259 anlad\u0131m ki, b\u00fct\u00fcn ald\u0131qlar\u0131m Allahdan imi\u015f. V\u0259 m\u0259n bunu bil\u0259nd\u0259 o q\u0259d\u0259r heyr\u0259t\u0259 g\u0259ldim ki, el\u0259 ev geyimind\u0259c\u0259 qa\u00e7\u0131b kils\u0259 axtarma\u011fa getdim\u201d. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edirsinizmi, alim bird\u0259n-bir\u0259 d\u0259rk edir ki, s\u0259n dem\u0259, ideyalar\u0131 \u201cyuxar\u0131dan\u201d al\u0131rm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Diqq\u0259t yetirir\u0259m, m\u00fcsahib\u0259 boyu fikirl\u0259rinizd\u0259 dini bilgil\u0259r\u0259, Qurani-K\u0259rim\u0259 istinad edirsiniz. B\u0259z\u0259n bel\u0259 fikir s\u0259sl\u0259ndirilir ki, dinl\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 ayr\u0131 olmal\u0131d\u0131r, filosof dindar olmamal\u0131d\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, f\u0259ls\u0259f\u0259 il\u0259 din bir-birind\u0259n ayr\u0131 olmal\u0131d\u0131r, yoxsa \u0259laq\u0259li?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; He\u00e7 bir b\u00f6y\u00fck filosof dinsiz, inancs\u0131z olmay\u0131b. Onlar\u0131n h\u0259r birinin f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 m\u00fctl\u0259q h\u0259qiq\u0259ti axtaran bir ruh var v\u0259 h\u0259min filosoflar gec-tez m\u00fctl\u0259q gedib ilahi h\u0259qiq\u0259t\u0259 \u00e7\u0131x\u0131blar. Bu m\u00fctl\u0259qdir, he\u00e7 bir filosof Allahs\u0131z olmay\u0131b. Din\u0259 Marks\u0131n dediyi kimi, insanlara tiry\u0259k \u0259v\u0259zi veril\u0259n \u015firnikl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 qorxutma vasit\u0259sil\u0259 idar\u0259etm\u0259 sistemi kimi yox, iman\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k ya\u015fama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259n bir institut kimi yana\u015fanda tamam f\u0259rqli m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Qurani-K\u0259rimd\u0259 tez-tez deyilir: \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcrs\u00fcn\u00fczm\u00fc?\u201d. Dinl\u0259 t\u0259kc\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259nin yox, el\u0259 elmin d\u0259 \u0259laq\u0259si var. Son vaxtlar\u0131n \u0259n populyar sah\u0259si &#8211; kvant fizikas\u0131n\u0131n atas\u0131 say\u0131lan Maks Plank m\u00fchazir\u0259l\u0259rinin birind\u0259 deyir ki, din v\u0259 elm bir-birind\u0259n ayr\u0131lm\u0131r, onlar \u0259srl\u0259rdir paralel \u015f\u0259kild\u0259 yol gedirl\u0259r. H\u0259r birinin \u00f6z metodu var v\u0259 onlar bir-birini istisna etmirl\u0259r. H\u0259tta Nikola Tesla kimi fizikl\u0259r d\u0259 dinl\u0259 elmin bir-birini istisna etm\u0259diyini deyirs\u0259, biz niy\u0259 dinl\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259nin bir-birini istisna etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k? Niy\u0259 m\u0259n i\u015f\u0131\u011fa arxam\u0131 \u00e7evirib k\u00f6lg\u0259ml\u0259 dan\u0131\u015fmal\u0131yam? M\u0259n o i\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259yin t\u0259r\u0259fdar\u0131yam\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>F\u0259rqli m\u00f6vzularla ba\u011fl\u0131 m\u00fclahiz\u0259l\u0259rini dinl\u0259dikc\u0259 \u201cc\u0259miyy\u0259t a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131ndan qorxur\u201d kli\u015fe deyimini yenid\u0259n xat\u0131rlay\u0131ram. Sizc\u0259, c\u0259miyy\u0259t a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131ndan qorxur, yoxsa onu anlam\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211; B\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259t a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131nlar\u0131 anlamasa da, amma h\u0259mi\u015f\u0259 onlara ehtiyac duyur. D\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259 aparaq: c\u0259miyy\u0259t dediyimiz a\u011f\u0131ls\u0131z ki\u015fidirs\u0259, yaxud a\u011f\u0131ls\u0131z ki\u015finin idar\u0259 etdiyi toplumdursa \u2014 b\u0259li, onda o, a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131ndan qorxacaq. Yox, \u0259g\u0259r c\u0259miyy\u0259t a\u011f\u0131ll\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259n d\u0259, a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131nlardan da ibar\u0259tdirs\u0259, onda orada he\u00e7 kim a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131ndan qorxmayacaq. Niy\u0259 qorxmal\u0131d\u0131r ki? G\u00fczg\u00fc tutub \u00f6z a\u011f\u0131ls\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131m\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k ona? Ondan daha \u00fcst\u00fcn bir a\u011fla sahib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib onun pill\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn x\u0259yal etdiyi y\u00fcks\u0259klikd\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131m\u0131 s\u00fcbut ed\u0259c\u0259k ona?! Bundanm\u0131 qorxurlar? Qorxmas\u0131nlar! A\u011f\u0131ll\u0131, m\u0259n\u0259viyyatl\u0131, etikal\u0131, imanl\u0131 insan olmaq ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259dir, cins s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259ks\u0259 ba\u015fqa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>B\u0259z\u0259n media platformalar\u0131nda meydan veril\u0259r\u0259k ictimai fikr\u0259 t\u0259sir imkan\u0131 yarad\u0131lan b\u0259zi filosof v\u0259 ziyal\u0131lar h\u0259rd\u0259n fikir s\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r ki, qad\u0131n ki\u015fid\u0259n bir add\u0131m gerid\u0259 durmal\u0131d\u0131r\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; F\u0259ls\u0259f\u0259 tarixinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259qamlar\u0131nda rolu olan filosoflar qad\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc he\u00e7 vaxt inkar etm\u0259yibl\u0259r. Qad\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamaq vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 piar qazanmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r o tip fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Qad\u0131n daha \u00e7ox diqq\u0259t \u00e7\u0259kib populyarla\u015f\u0131r, tez emosional reaksiya verir. Bu amill\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fcn reklam\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qad\u0131n\u0131n bostan\u0131na bir da\u015f at\u0131r. Qad\u0131n kimd\u0259n v\u0259 niy\u0259 bir add\u0131m gerid\u0259 durmal\u0131d\u0131r? \u018fg\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 a\u011f\u0131ls\u0131z biridirs\u0259, a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131n ondan bir add\u0131m yox, lap be\u015f add\u0131m aral\u0131 durmal\u0131d\u0131r ki, o a\u011f\u0131ls\u0131zl\u0131qdan ziyan \u00e7\u0259km\u0259sin. Efird\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 reklam axtaran h\u0259r yerd\u0259n reklam tapa bil\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r kims\u0259 qad\u0131n\u0131 al\u00e7altmaqla \u201cy\u00fcks\u0259lm\u0259k\u201d ist\u0259yirs\u0259, vay onun \u201cy\u00fcks\u0259kliyinin\u201d hal\u0131na\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Bu c\u00fcr \u00e7\u0131x\u0131\u015flar sizi populyarla\u015fd\u0131r\u0131r, yoxsa daha da t\u0259kl\u0259nm\u0259yiniz\u0259 s\u0259b\u0259b olur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bir d\u0259f\u0259 xaricd\u0259n konfransdan qay\u0131d\u0131rd\u0131m v\u0259 aeroprtda g\u00f6rd\u00fcm b\u00f6y\u00fck bir k\u00fctl\u0259 kimis\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r, hay-k\u00fcy\u2026 Yol yolda\u015f\u0131ma zarafatyana dedim ki, \u201cfilosofu qar\u015f\u0131lay\u0131rlar\u201d. M\u0259lum oldu ki, m\u0259niml\u0259 eyni \u00f6lk\u0259d\u0259n qay\u0131dan bir m\u00fc\u011f\u0259nnini qar\u015f\u0131lay\u0131rlarm\u0131\u015f\u2026 Bu bax\u0131mdan m\u0259n populyar deyil\u0259m v\u0259 he\u00e7 vaxt da populyarl\u0131q arxas\u0131nca qa\u00e7m\u0131ram. Filosof n\u0259 vaxtsa daha \u00e7ox ideyalar\u0131 il\u0259 populyarla\u015fa bil\u0259r. \u018fksin\u0259, m\u0259n ist\u0259yir\u0259m ki, insanlar m\u0259ni yox, \u00f6zl\u0259rini tan\u0131s\u0131nlar. Qoy insanlar m\u0259ni yox, \u00f6z i\u00e7l\u0259rind\u0259ki d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri \u00e7\u0259k-\u00e7evir el\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Siz \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc u\u011furlu qad\u0131n hesab edirsiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>&#8211; Y\u0259qin ki, u\u011furluyam. \u015e\u00fck\u00fcr ki, Allahla aramda h\u0259r hans\u0131 bir \u0259ng\u0259l olanda, yanl\u0131\u015f add\u0131m atanda onu h\u0259m\u0259n hiss ed\u0259 bilir\u0259m. O yanl\u0131\u015f\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259\u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u0130nsan h\u0259qiq\u0259ti g\u00f6rm\u0259yi bacar\u0131rsa, yax\u015f\u0131 il\u0259 pisi ay\u0131ra bilirs\u0259, s\u0259thi r\u0259ngar\u0259nglikl\u0259 a\u011f\u0131r h\u0259qiq\u0259ti bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259 bilirs\u0259, h\u0259min insan u\u011furludur\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>N\u0259 vaxtsa s\u0131rf qad\u0131n oldu\u011funuz \u00fc\u00e7\u00fcn susmal\u0131 oldu\u011funuz m\u0259qamlar olubmu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; O q\u0259d\u0259r olub\u2026 S\u0259simin e\u015fidilm\u0259y\u0259c\u0259yi, dinl\u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259clisl\u0259rd\u0259, yaxud \u0259n ali h\u0259qiq\u0259ti d\u0259 des\u0259m, \u201cqad\u0131nd\u0131r\u201d deyib o h\u0259qiq\u0259tin \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259kil\u0259 bil\u0259c\u0259yi yerl\u0259rd\u0259 susmu\u015fam. Susmaq b\u0259z\u0259n bir add\u0131m geri \u00e7\u0259kilib, yeri g\u0259l\u0259nd\u0259, yenid\u0259n o fikri dem\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Qad\u0131nlar t\u0259kc\u0259 gender diskriminasiyas\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131r, b\u0259z\u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 u\u011furlu qad\u0131n \u00f6z h\u0259mcinsi t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 \u201cqaralan\u0131r\u201d, r\u0259qib kimi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, qad\u0131n da qad\u0131nla r\u0259qab\u0259t\u0259 gir\u0259 bil\u0259r. Ola bil\u0259r ki, d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn: \u201cNiy\u0259 o, bu add\u0131m\u0131 atd\u0131, m\u0259n ata bilm\u0259dim?\u201d Sufi m\u00fct\u0259f\u0259kkir Bistaminin yax\u015f\u0131 bir s\u00f6z\u00fc var. O deyir ki, \u201csuyun \u00f6z r\u0259ngi yoxdur, r\u0259ng qabdad\u0131r.\u201d H\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, h\u0259r hiss \u0259vv\u0259lc\u0259 var olur, sonra insan onu hans\u0131sa formaya sal\u0131r. B\u0259z\u0259n r\u0259qab\u0259t hissini insan el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l stimula da \u00e7evir\u0259 bil\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, r\u0259qab\u0259t, sevgi hissinin \u00f6z\u00fc ba\u015fqad\u0131r, onu duymaq, ya\u015famaq, realla\u015fd\u0131rmaq is\u0259 tamam ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259dir. Burada cins m\u0259s\u0259l\u0259si sonra g\u0259lir. Sevgini d\u0259, r\u0259qab\u0259ti d\u0259 qad\u0131n v\u0259 ki\u015fi f\u0259rqli \u00e7\u0259kild\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Qad\u0131nla ki\u015finin d\u00fcnyaya bax\u0131\u015f\u0131 f\u0259rqlidir. F\u0259rqli bucaqlardan baxanda f\u0259rqli \u015feyl\u0259r g\u00f6r\u0259 bilirl\u0259r. Amma qad\u0131n v\u0259 ki\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri bir-birini tamamlayanda h\u0259qiq\u0259t tam olur. Zat\u0259n kamil yarad\u0131l\u0131\u015f da r\u0259qab\u0259td\u0259 yox, o v\u0259hd\u0259td\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Az\u0259rbaycanda qad\u0131n alim v\u0259 filosof olmaq siz\u0259 n\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259tdi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tarixini \u00f6yr\u0259ndikc\u0259 v\u0259 bil\u0259nd\u0259 ki, burada n\u0259h\u0259ng filosoflar ya\u015fay\u0131b v\u0259 onlar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri il\u0259 bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131blar, sevinir\u0259m ki, m\u0259n d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131yam.<br>Bizim N\u0259simimiz var, S\u00fchr\u0259verdimiz var. \u201cVard\u0131\u201d demir\u0259m, bil\u0259r\u0259kd\u0259n \u201cvar\u201d deyir\u0259m, \u00e7\u00fcnki inan\u0131ram ki, onlar\u0131n ruhu, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si bu g\u00fcn d\u0259 Az\u0259rbaycandad\u0131r. Onlar\u0131n irsind\u0259n m\u0259n d\u0259 yararlan\u0131ram.<br>Az\u0259rbaycanda qad\u0131n filosof olmaq m\u0259n\u0259, qad\u0131n\u0131 bir add\u0131m gerid\u0259 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 daha geni\u015f baxma\u011f\u0131, d\u0259rin bax\u0131\u015fla yana\u015fma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tdi.<br>Az\u0259rbaycan\u0131n qara g\u00fcnl\u0259ri \u00e7ox olub, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ill\u0259rd\u0259 n\u0259l\u0259ri g\u00f6rd\u00fcm: m\u00fcst\u0259qilliyin qazan\u0131lmas\u0131, m\u00fcharib\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fc, \u015f\u0259hidl\u0259r, bo\u015f q\u0259birl\u0259r, q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 sevincd\u0259n ax\u0131d\u0131lan g\u00f6z ya\u015flar\u0131\u2026 Bizim ya\u015f\u0131m\u0131zdak\u0131 n\u0259sil n\u0259l\u0259r ya\u015fad\u0131\u2026 Bir \u00f6m\u00fcrd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6m\u00fcr&#8230; B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n h\u0259r biri m\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259md\u0259 \u00f6z izini qoydu. Bu, d\u0259mirin d\u0259mir\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00f6y\u00fcl\u00fcb q\u0131l\u0131nca \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 ox\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n o qara g\u00fcnl\u0259ri t\u0259kc\u0259 m\u0259ni yox, \u00e7oxlar\u0131n\u0131 d\u00f6yd\u00fc, q\u0131l\u0131nca \u00e7evirdi. Sevinir\u0259m ki, q\u0131l\u0131nc ola bilmi\u015f\u0259m, h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u0131l\u0131nc ola bilir\u0259m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>B\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rin filosoflar\u0131 \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u0259ncl\u0259rind\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7i olublar. Sizin \u201cG\u0259ncliyin f\u0259ls\u0259f\u0259si\u201d kitab\u0131n\u0131zda n\u0259d\u0259n b\u0259hs edilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; H\u0259r yeni d\u00f6vr\u00fcn t\u0259z\u0259 qatlar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259n komp\u00fcterin olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 do\u011fulmu\u015fam. H\u0259tta o vaxt m\u0259kt\u0259b\u0259 hesablama kalkulyatoru g\u0259l\u0259nd\u0259 biz nec\u0259 sevinirdik\u2026 G\u0259nc u\u015faqlar\u0131n diliyl\u0259 des\u0259k, \u201cdinozavr d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalma\u201d biriy\u0259m (g\u00fcl\u00fcr). Amma indiki g\u0259ncliyin imkanlar\u0131 ba\u015fqad\u0131r, onlar art\u0131q h\u0259r \u015feyi s\u00fcni intellektd\u0259n \u00f6yr\u0259nirl\u0259r. M\u0259n indiki g\u0259ncl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259, onlar\u0131n d\u00fcnyaya nec\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Bizim istedadl\u0131 g\u0259ncl\u0259rimiz \u00e7oxdur! Amma d\u00fcnyan\u0131n r\u0259ngar\u0259ngliyin\u0259 alud\u0259 olub, h\u0259qiq\u0259td\u0259n \u00fcz d\u00f6nd\u0259r\u0259n g\u0259ncl\u0259rimiz d\u0259 var. Bu yax\u0131nlarda m\u0259nim yan\u0131ma t\u0259cr\u00fcb\u0259\u00e7i t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r g\u0259lmi\u015fdi. Bilirsiniz n\u0259 \u00f6yr\u0259ndim? H\u0259min g\u0259ncl\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259yir, amma onlar\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259n yoxdur. G\u0259ncl\u0259r\u0259 t\u0259dqiqat aparma\u011f\u0131, d\u0259rin\u0259 getm\u0259yi, h\u0259qiq\u0259ti axtarma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tmirl\u0259r. Allah\u0131n l\u00fctf\u00fc il\u0259 \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u0259 u\u011fur qazanan g\u0259ncl\u0259ri g\u00f6r\u0259nd\u0259 onlar\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 m\u0259n d\u0259 sevinir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 AB\u015e-da \u00e7al\u0131\u015fm\u0131s\u0131n\u0131z, m\u00fcxt\u0259lif xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259msil edirsiniz. Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259riniz siz\u0259 n\u0259 verir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Xaric\u0259 getm\u0259k m\u0259n\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 daha da sevdirir. Az\u0259rbaycana k\u0259nardan baxa-baxa onu daha \u00e7ox sevm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131m. Bir konfransa getmi\u015fdim \u2014 o q\u0259d\u0259r \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 vard\u0131 ki, onlar\u0131 \u00f6z adlar\u0131 il\u0259 yox, \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ad\u0131 il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131lar. Orada m\u0259n\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u201d deyirdil\u0259r, bu, m\u0259n\u0259 o q\u0259d\u0259r xo\u015f g\u0259lirdi ki&#8230; H\u0259r d\u0259f\u0259 xaricd\u0259 yeni tan\u0131\u015fl\u0131qlarda, yeni \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131n bir az da uza\u011fa getdiyinin \u015fahidi oluram, bu m\u0259ni \u00e7ox f\u0259r\u0259hl\u0259ndirir.<br>&#8211;\u00a0<strong>Yax\u0131nlarda yen\u0259 xaric\u0259 n\u00f6vb\u0259ti beyn\u0259lxalq t\u0259dbir\u0259 yola d\u00fc\u015f\u0259c\u0259ksiniz..<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; El\u0259dir, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Az\u0259rbaycandan ki\u00e7ik bir qrup Vyana Universiteti il\u0259 Avropa Din Akademiyas\u0131n\u0131n birg\u0259 t\u0259\u015fkil etdiyi beyn\u0259lxalq bir konfransa gedirik. Avstriyan\u0131n paytaxt\u0131 Vyanada \u201cDin v\u0259 sosiom\u0259d\u0259ni transformasiya \u2013 Avropada perspektivl\u0259r\u201d adl\u0131 n\u0259h\u0259ng bir konfrans ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. \u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq beyn\u0259lxalq bir konfransda Az\u0259rbaycan ideya m\u00fc\u0259llifi kimi i\u015ftirak edir. M\u0259n h\u0259min konfransa \u201cB\u00f6l\u00fcn\u0259n d\u00fcnyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n ideya\u201d adl\u0131 \u00f6z layih\u0259mi t\u0259klif etdim v\u0259 onlar q\u0259bul etdil\u0259r. H\u0259min konfransda panell\u0259rd\u0259n biri m\u0259hz m\u0259nim ideyam \u0259sas\u0131nda qurulacaq. Bizim i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z aras\u0131nda h\u0259m Q\u0259rbd\u0259n, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar var. Onlar\u0131n h\u0259r biri Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259traf\u0131na y\u0131\u011f\u0131lacaq, Az\u0259rbaycan yeni bir birl\u0259\u015fdirici q\u00fcvv\u0259 olacaq. Onu da deyim ki, orada yeni f\u0259ls\u0259fi sistemim \u2014 \u201cSufi fenomenologiyas\u0131\u201d t\u0259qdim olunacaq. \u201cSufi fenomenologiyas\u0131\u201d xaricd\u0259 o q\u0259d\u0259r maraq do\u011furub ki, \u00e7oxcildlik \u201c\u0130slam f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 Q\u0259rb fenomenologiyas\u0131n\u0131n dialoqu\u201d adl\u0131 beyn\u0259lxalq toplunun 9-cu cildi m\u0259hz m\u0259nim s\u00f6z\u00fcged\u0259n kitab\u0131m\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k, art\u0131q m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flan\u0131b. \u00c7ox xo\u015fdur ki, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r 8 cild kollektiv halda \u00e7\u0131x\u0131b, m\u0259hz 9-cu cild t\u0259k m\u00fc\u0259llifin \u2014 m\u0259nim kitab\u0131m olacaq\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kulis.az \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, \u015e\u0259rqd\u0259 f\u0259ls\u0259fi sistem t\u0259qdim ed\u0259n ilk qad\u0131n filosof, professor K\u00f6n\u00fcl B\u00fcnyadzad\u0259 il\u0259 m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir.&#8211;\u00a0F\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131z nec\u0259 yaran\u0131b? &#8211; M\u0259nd\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 qarda\u015f\u0131m \u00dclvi yarad\u0131b. M\u0259n h\u0259l\u0259 u\u015faq ik\u0259n onun N\u0259simid\u0259n oxudu\u011fu q\u0259z\u0259ll\u0259rin f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 heyran idim. Sonra t\u0259l\u0259b\u0259 olanda atam m\u0259n\u0259 Yunus \u018fmr\u0259nin \u201cG\u00fcld\u0259st\u0259\u201d kitab\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda dedi ki, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19592,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-19591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19591"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19594,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19591\/revisions\/19594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}