{"id":17716,"date":"2025-01-22T12:09:24","date_gmt":"2025-01-22T12:09:24","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=17716"},"modified":"2025-01-22T12:09:25","modified_gmt":"2025-01-22T12:09:25","slug":"suni-z%C9%99lz%C9%99l%C9%99-yaratmaq-mumkundurmu-qurban-yetirmisli-ilk-d%C9%99f%C9%99-faktlari-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=17716","title":{"rendered":"S\u00fcni z\u0259lz\u0259l\u0259 yaratmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?\u00a0&#8211; Qurban Yetirmi\u015fli ilk d\u0259f\u0259 FAKTLARI A\u00c7IQLADI"},"content":{"rendered":"\n<p>AMEA n\u0259zdind\u0259 Respublika Seysmoloji Xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f direktoru Qurban Yetirmi\u015flinin&nbsp;<a href=\"https:\/\/apa.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">APA<\/a>-ya m\u00fcsahib\u0259si<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycanda g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 daha az olub<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; \u00d6t\u0259n ili \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, Az\u0259rbaycanda seysmik aktivlik hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olub?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; 2024-c\u00fc ili \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, \u00f6t\u0259n il g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 daha azd\u0131r. Y\u0259ni \u00f6t\u0259n il z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 \u00e7ox olsa da, g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 daha az olub. Maqnitudas\u0131 5 v\u0259 5-d\u0259n yuxar\u0131 olan z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 baxsaq, 2012-ci ild\u0259 6, 2014-c\u00fc ild\u0259 5, 2023-c\u00fc ild\u0259 4, 2024-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 3 bel\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 olub. Son ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 2012-ci ild\u0259 olub. Son 20 ild\u0259 is\u0259 5 v\u0259 5-d\u0259n yuxar\u0131 131 z\u0259lz\u0259l\u0259 olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada g\u00fccl\u00fc, da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r ba\u015f verir. Bununla bel\u0259, b\u0259z\u0259n tektonik silahlar, s\u00fcni z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 dair iddialar da s\u0259sl\u0259ndirilir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n bel\u0259 bir \u015fey m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; El\u0259 bir g\u00fcn olmur ki, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z daxild\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 ba\u015f verm\u0259sin. \u00d6nc\u0259likl\u0259 biz ara\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q, analiz edirik v\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259nin hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n ba\u015f verdiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. M\u0259s\u0259l\u0259n, yol \u00e7\u0259kili\u015fi zaman\u0131 ba\u015f ver\u0259n s\u0259naye partlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n ay\u0131ra bilirik. Bunlar\u0131n h\u0259r biri qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 onlar\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, s\u00fcni z\u0259lz\u0259l\u0259 nec\u0259 ola bil\u0259r?! Bel\u0259 bir \u015fey m\u00fcmk\u00fcn olsa idi, m\u0259s\u0259l\u0259n, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r m\u00fcharib\u0259 aparmazd\u0131. Niy\u0259 onlar silahlanmaya bu q\u0259d\u0259r pul qoyur? \u018fg\u0259r m\u0259qs\u0259d \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri, \u00f6lk\u0259l\u0259ri darmada\u011f\u0131n etm\u0259kdirs\u0259, onda bu \u00fcsulla ed\u0259rdil\u0259r. N\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n bir \u015feyi dedikd\u0259, o \u00f6z\u00fcn\u00fc praktikada do\u011frultmursa, dem\u0259li, bo\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcni z\u0259lz\u0259l\u0259 o vaxt ola bil\u0259r ki, onu oyatmaq imkan\u0131 olsun. Bel\u0259 ki, g\u0259rginlik toplanan zonalar\u0131n, z\u0259lz\u0259l\u0259 olma ehtimal\u0131 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olan \u0259razil\u0259rin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ox g\u00fccl\u00fc bir partlay\u0131\u015f olsun v\u0259 b\u00f6y\u00fck sah\u0259ni silk\u0259l\u0259sin. Bu h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259ni tezl\u0259\u015fdirib oyada bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/3_1737533620.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>H\u0259r \u0259srin sonu v\u0259 \u0259vv\u0259li Yerd\u0259 canlanma daha da ba\u015f qald\u0131r\u0131r v\u0259 biz indi 21-ci \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259yik<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarix boyu g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r olub, indi d\u0259 olur. \u0130nsan n\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131 kimi, Yer d\u0259 n\u0259f\u0259s al\u0131r. Yerdaxili h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r var v\u0259 bu canl\u0131 al\u0259min daxili d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, insan bir az s\u00fcr\u0259tli getdikd\u0259 \u00fcr\u0259yi s\u00fcr\u0259tli d\u00f6y\u00fcn\u00fcr, t\u0259zyiq qalx\u0131r. Yer d\u0259 bel\u0259dir, m\u0259s\u0259l\u0259n, sad\u0259c\u0259 yer daxili h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r deyil, kainatda olan planetl\u0259rin, G\u00fcn\u0259\u015fin aktivliyinin, qravitasiya sah\u0259sinin, bunlar\u0131n h\u0259r birinin t\u0259siri var. M\u0259s\u0259l\u0259n, G\u00fcn\u0259\u015fd\u0259 partlay\u0131\u015flar olanda h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259nin say\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r. Dem\u0259li, G\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259n maqnit seli Yer daxili h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir edir. Bunlar ham\u0131s\u0131 bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Praktika da g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r \u0259srin sonu v\u0259 \u0259vv\u0259li Yerd\u0259 canlanma daha da ba\u015f qald\u0131r\u0131r v\u0259 biz indi 21-ci \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>N\u0259simi, X\u0259tai rayonlar\u0131nda seysmik f\u0259all\u0131q var<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; B\u0259s<\/strong>&nbsp;<strong>seysmik f\u0259all\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rimiz hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015eamax\u0131, \u0130smay\u0131ll\u0131, \u015e\u0259ki, Zaqatala, Nax\u00e7\u0131van, L\u0259nk\u0259ran z\u0259lz\u0259l\u0259y\u0259 meyilli b\u00f6lg\u0259l\u0259rdir. H\u0259m\u00e7inin X\u0259z\u0259rd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 ocaqlar\u0131 yerl\u0259\u015fir v\u0259 bu da Ab\u015feron \u0259razisind\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, X\u0259z\u0259rd\u0259 30 km, 70 km d\u0259rinlikl\u0259rd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 olub. Z\u0259lz\u0259l\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259th\u0259 yax\u0131n olsa, onun \u0259hat\u0259 dair\u0259si ki\u00e7ik olur, amma silk\u0259l\u0259nm\u0259, t\u0259sir daha \u00e7ox olur. Bak\u0131n\u0131n rayonlar\u0131ndan is\u0259 N\u0259simi, X\u0259tai rayonlar\u0131nda seysmik f\u0259all\u0131q var.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/4_1737533639.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>Bundan art\u0131q Yerin d\u0259rinliyin\u0259 gedib n\u0259 etm\u0259k olar?!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; \u0130nsan m\u00fcdaxil\u0259si il\u0259 seysmik f\u0259all\u0131\u011f\u0131 olan \u0259razil\u0259rd\u0259 bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bunu etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. El\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259n d\u0259rin quyu 8 km 324 m olan Saatl\u0131 quyusudur. X\u0259z\u0259rd\u0259 d\u0259 7 km-d\u0259n bir az art\u0131qd\u0131r. Bundan art\u0131q Yerin d\u0259rinliyin\u0259 gedib n\u0259 etm\u0259k olar?! Z\u0259lz\u0259l\u0259 ki\u00e7ik bir n\u00f6qt\u0259d\u0259 ba\u015f vermir v\u0259 ona uy\u011fun quyu da qazmaq olmur. Buna g\u00f6r\u0259 he\u00e7 bir m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k olmaz. Bizim ed\u0259 bildiyimiz, \u0259raziy\u0259 uy\u011fun \u0259n g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259ni bilm\u0259kdir v\u0259 layih\u0259ni haz\u0131rlayanlar\u0131n ona uy\u011fun d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fc hesablay\u0131b binalar tikm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumi seysmik rayonla\u015fd\u0131rma x\u0259rit\u0259si var v\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131landa biz tikinti olacaq \u0259razid\u0259 maksimum ne\u00e7\u0259 bal g\u00fcc\u00fcnd\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 ola bil\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n edirik. Bunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikd\u0259n sonra tikinti i\u015fl\u0259rind\u0259 olan layih\u0259\u00e7i tikinti normalar\u0131n\u0131 h\u0259min \u0259razinin z\u0259lz\u0259l\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, tikinti i\u015fl\u0259ri h\u0259min \u0259razid\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n az olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259l\u0259ndirilir. Y\u0259ni ba\u015fqa c\u00fcr Yerin alt\u0131nda ba\u015f ver\u0259n proses\u0259 t\u0259sir etm\u0259k olmur. Yer alt\u0131nda ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259ni azald\u0131b-\u00e7oxaltmaq olmur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/5_1737533672.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>B\u0259lk\u0259 100 il d\u0259 ke\u00e7s\u0259, Yerin alt\u0131n\u0131 d\u0259qiq-\u00f6l\u00e7\u00fcb bilm\u0259k olmaz<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Z\u0259lz\u0259l\u0259nin vaxt\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 ya z\u0259lz\u0259l\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 yeni texnologiyalar m\u00f6vcuddur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bizd\u0259 \u0259n yeni texnologiyalar var, avadanl\u0131qlar\u0131m\u0131z ham\u0131s\u0131 Amerika istehsal\u0131d\u0131r v\u0259 h\u0259min cihazlar bizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bizim \u00fcmumi 84 stansiyam\u0131z var. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqat imkan\u0131 dem\u0259kdir. Stansiya say\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox olsa, Yer alt\u0131nda ged\u0259n b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259ri izl\u0259m\u0259k imkan\u0131 var. Bu texnologiyalar \u0259n z\u0259if z\u0259lz\u0259l\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc bel\u0259 qeyd ed\u0259 bilir, h\u0259m\u00e7inin vulkanlar\u0131, adi partlay\u0131\u015flar v\u0259 n\u00fcv\u0259 partlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da ay\u0131rd ed\u0259 bilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, z\u0259lz\u0259l\u0259 proqnozlar\u0131 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir ne\u00e7\u0259 saatdan 1-2 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli proqnoz, 1-2 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 q\u0259d\u0259r ortam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 10 illikl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n uzunm\u00fcdd\u0259tli proqnozlar m\u00f6vcuddur. B\u0259lk\u0259 100 il d\u0259 ke\u00e7s\u0259, Yerin alt\u0131n\u0131 d\u0259qiq-\u00f6l\u00e7\u00fcb bilm\u0259k olmaz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Bu yax\u0131nlarda \u201cAz\u0259rbaycan \u0259razisinin seysmik t\u0259hl\u00fck\u0259 x\u0259rit\u0259si\u201dnin t\u0259qdimat\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259si ke\u00e7irildi. X\u0259rit\u0259 n\u0259 zaman \u00e7ap olunacaq?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; X\u0259rit\u0259ni r\u0259y bildirm\u0259l\u0259ri, \u00f6z t\u0259klifl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u0259l\u0259ri v\u0259 n\u00f6qsanlar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Amerikan\u0131n, Kanadan\u0131n sayt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirmi\u015fik. \u00c7\u00fcnki biz bunu t\u0259\u015fkil ed\u0259nd\u0259 Kanadan\u0131n Viktoriya Universiteti, Amerikan\u0131n Mi\u00e7iqan Universiteti v\u0259 ba\u015fqa bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edib, x\u0259rit\u0259ni m\u00fczakir\u0259 etmi\u015fik. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu sah\u0259nin aliml\u0259rinin r\u0259y bildirm\u0259l\u0259rini g\u00f6zl\u0259yirik. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259r hans\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizim Oksford il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f 1 ild\u0259n \u00e7ox internetd\u0259 qal\u0131b v\u0259 onlar oxuyub \u00f6z r\u0259yl\u0259rini bildiribl\u0259r. Beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 prinsipl\u0259r bel\u0259dir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tikinti normativl\u0259rini bu seysmik x\u0259rit\u0259 il\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Biz d\u0259 bu x\u0259rit\u0259 haz\u0131r olduqdan sonra&nbsp;D\u00f6vl\u0259t \u015e\u0259h\u0259rsalma v\u0259 Arxitektura Komit\u0259sin\u0259 t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yik ki, tikinti normativl\u0259rind\u0259 buna uy\u011fun d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r edilsin, yenilikl\u0259r \u0259lav\u0259 edilsin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/2_1737533688.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n seysmik m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lacaqm\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; B\u0259li, seysmik aktivliyin monitorinqi v\u0259 t\u0259hlili apar\u0131lacaq. Az\u0259rbaycan\u0131n seysmik aktivlik zonalar\u0131n\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 seysmik m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri d\u0259 apar\u0131lacaq. H\u0259m\u00e7inin, q\u0131r\u0131lmalar boyunca Yer qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tinin \u00f6yr\u0259nm\u0259si v\u0259 toplanan g\u0259rginlikl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geodezik \u00fcsullardan istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k. Tektonik prosesl\u0259rin Yer s\u0259thind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 deformasiyalar\u0131 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn peyk monitorinq texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlardan \u0259lav\u0259 onu da deyim ki, Yerin d\u0259rinlik qurulu\u015funun \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r mexanizml\u0259r\u0259 ayr\u0131l\u0131r, aktiv zonalar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir, seysmik rayonla\u015fd\u0131rma x\u0259rit\u0259sind\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259razil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn harada tikinti apar\u0131laca\u011f\u0131 t\u0259rtib olunur. Hans\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 ne\u00e7\u0259 ball\u0131q z\u0259lz\u0259l\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rit\u0259l\u0259r, izoseys x\u0259rit\u0259si qurulur. H\u0259m\u00e7inin, bizim \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z \u00e7\u00f6ll\u0259rd\u0259 ekspedisiya i\u015fl\u0259ri apar\u0131rlar, harada \u00e7at olub, ziyan d\u0259yib m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilir. H\u0259r ay \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z \u0259n az 10-15 g\u00fcn rayonlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n punktlarda geomaqnit qravitasiyalar\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131q q\u00fcvv\u0259sinin d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rini \u00f6l\u00e7\u00fcrl\u0259r. Y\u0259ni i\u015fl\u0259rimiz \u00e7oxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Z\u0259lz\u0259l\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 proqnozla\u015fd\u0131rma modell\u0259rinin inki\u015faf\u0131&#8221; layih\u0259si il\u0259 yerli z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259 ehtimallar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rin haz\u0131rl\u0131q prosesl\u0259ri daha d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259rin d\u0259rinlik \u00fczr\u0259 paylanmas\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259dqiq olunacaq.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/LKN_3035_1737533740.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yeni seysmoloji stansiyalar qurulacaq v\u0259 m\u00f6vcud \u015f\u0259b\u0259k\u0259 daha m\u00fcasir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; Seysmoloji avadanl\u0131qlar\u0131n yenil\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259r planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; 2025-2030-cu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 seysmoloji m\u00fc\u015fahid\u0259 stansiyalar\u0131n\u0131n texnologiyalar\u0131 yenil\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 daha d\u0259qiq m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n yeni cihazlar v\u0259 proqram t\u0259minatlar\u0131 al\u0131nacaq. Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 seysmoloji \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r qurulacaq v\u0259 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r bir-birin\u0259 inteqrasiya olunacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Seysmik m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 toplayan v\u0259 analiz ed\u0259n intellektual monitorinq sisteml\u0259ri qurulacaq. B\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259r &#8211; Big Data v\u0259 s\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 seysmoloji m\u0259lumatlar\u0131n t\u0259hlili, \u0259vv\u0259lki n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n daha d\u0259qiq proqnozlar\u0131n verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf etdiril\u0259c\u0259k. &#8220;Seysmik t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcni intellekt alqoritml\u0259rinin inki\u015faf\u0131&#8221; layih\u0259si il\u0259 s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, seysmoloji hadis\u0259l\u0259rin daha d\u0259qiq proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn alqoritml\u0259r yarad\u0131lacaq. H\u0259m\u00e7inin, &#8220;B\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259rin (Big Data) analizind\u0259 yeni metodlar\u0131n t\u0259tbiqi&#8221; layih\u0259si olacaq. Bu layih\u0259 il\u0259 b\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259hlill\u0259r apar\u0131lacaq v\u0259 yeni metodlarla proqnozla\u015fd\u0131rma daha d\u0259qiq olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da qeyd edim ki, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yeni seysmoloji stansiyalar qurulacaq v\u0259 m\u00f6vcud \u015f\u0259b\u0259k\u0259 daha m\u00fcasir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AMEA n\u0259zdind\u0259 Respublika Seysmoloji Xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f direktoru Qurban Yetirmi\u015flinin&nbsp;APA-ya m\u00fcsahib\u0259si \u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycanda g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 daha az olub &#8211; \u00d6t\u0259n ili \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, Az\u0259rbaycanda seysmik aktivlik hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olub? &#8211; 2024-c\u00fc ili \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, \u00f6t\u0259n il g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 daha azd\u0131r. Y\u0259ni \u00f6t\u0259n il z\u0259lz\u0259l\u0259 say\u0131 \u00e7ox olsa da, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17717,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-17716","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17716"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17718,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17716\/revisions\/17718"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17716"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}