{"id":16832,"date":"2024-12-18T13:41:38","date_gmt":"2024-12-18T13:41:38","guid":{"rendered":"https:\/\/millitv.net\/?p=16832"},"modified":"2024-12-18T13:41:40","modified_gmt":"2024-12-18T13:41:40","slug":"onun-ayaginda-bir-tay-corab-vardi-huseyn-cavidin-m%C9%99zari-nec%C9%99-tapilmisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/millitv.net\/?p=16832","title":{"rendered":"&#8220;Onun aya\u011f\u0131nda bir tay corab vard\u0131&#8230;&#8221;\u00a0&#8211; H\u00fcseyn Cavidin m\u0259zar\u0131 nec\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kulis.az G\u00fclyaz \u018fliyevan\u0131n &#8220;Sar\u0131 pay\u0131z &#8211; Cavidl\u0259r f\u0259sli&#8221; yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259zan f\u0259sli olan sar\u0131 pay\u0131z\u0131n oktyabr ay\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdi b\u00f6y\u00fck v\u0259 unudulmaz \u015fairimiz H\u00fcseyn Cavid. Sonralar ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131n f\u0259lak\u0259tl\u0259rin\u0259 bais olan 1917-ci ilin Oktyabr inqilab\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyi ayda&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0259t\u0259n, oktyabra &#8220;Cavidl\u0259r ay\u0131&#8221; deyirl\u0259r. Maraql\u0131d\u0131r ki, ail\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri m\u0259hz bu ayda do\u011fulub. Oktyabr\u0131n 2-si \u015fairin q\u0131z\u0131 Turan xan\u0131m\u0131n, 22-si o\u011flu \u018frto\u011frolun, 24-\u00fc is\u0259 Cavid \u0259f\u0259ndinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Oktyabr\u0131n 2-d\u0259 anadan olmu\u015f Turan xan\u0131m ail\u0259nin ki\u00e7ik \u00f6vlad\u0131 olsa da, \u00f6mr\u00fc boyu \u00fcr\u0259yind\u0259 da\u011f boyda b\u00f6y\u00fck bir d\u0259rd g\u0259zdirdi, amma onun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259yilm\u0259di, yer\u0259 qoymad\u0131 bu d\u0259rdi, sonad\u0259k m\u0259tan\u0259tl\u0259 da\u015f\u0131d\u0131. N\u0259d\u0259ns\u0259, &#8220;\u0259n q\u0259mli \u00e7\u00f6hr\u0259, k\u0259d\u0259rli g\u00f6z&#8221; deyil\u0259nd\u0259 x\u0259yal\u0131m \u00f6n\u00fcn\u0259 m\u0259hz Turan xan\u0131m\u0131n \u00e7\u00f6hr\u0259si, onun g\u00f6zl\u0259ri g\u0259lir&#8230; Daim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u0259n simas\u0131ndak\u0131 iri, m\u0259hzun g\u00f6zl\u0259ri&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259zin bir \u00e7\u00f6hr\u0259, bay\u011f\u0131n bir n\u0259z\u0259r, suzi\u015fli bir m\u0259nz\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Geni\u015f bir c\u0259bh\u0259, \u00fclvi bir z\u0259ka, d\u00fc\u015fg\u00fcnc\u0259 bir sima.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018fv\u0259t, d\u00fc\u015fg\u00fcnc\u0259 bir sima; f\u0259q\u0259t p\u0259k nazl\u0131, p\u0259k dilb\u0259r&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O, h\u0259m d\u0259 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn bir f\u0259dakarl\u0131q v\u0259 m\u0259tan\u0259t m\u00fcc\u0259ssim\u0259si idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ail\u0259sinin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n faci\u0259l\u0259r Turan xan\u0131m\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131 alt-\u00fcst etdi&#8230; Bu \u00fczd\u0259n daim k\u0259d\u0259rli v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li idi.<\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb durma b\u00f6yl\u0259 inc\u0259, d\u0259rin;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130nc\u0259lik, ya d\u0259rinlik af\u0259tdir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Nerd\u0259 \u0259vv\u0259lki tatl\u0131 cilv\u0259l\u0259rin?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu n\u0259 hal\u0259t, nas\u0131l qiyaf\u0259tdir!?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259n dil\u0259rdim ki, c\u00fcml\u0259 z\u00fcvvar\u0131n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Sana<\/em><em>&nbsp;h\u0259m\u015fireyi-s\u0259fa dey\u0259l\u0259r!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ni\u00e7in a\u011flar nigahi-bimar\u0131n,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259ni qoynunda b\u0259sl\u0259mi\u015fmi k\u0259d\u0259r?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H. Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Onu sanki, Cavidin dediyi kimi, qoynunda b\u0259sl\u0259mi\u015fdi k\u0259d\u0259r! Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, Turan xan\u0131mla \u018fnv\u0259r M\u0259mm\u0259dxanl\u0131 bir-birini sevibl\u0259r. \u018fnv\u0259r M\u0259mm\u0259dxanl\u0131 H\u00fcseyn Cavid repressiya olunandan sonra \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ninin q\u0131z\u0131\u201d il\u0259 evl\u0259n\u0259 bilm\u0259zdi. Buna g\u00f6r\u0259 Turan xan\u0131mla evl\u0259nmir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bilm\u0259dim, uydum \u015fu m\u0259cnun k\u00f6nl\u00fcm\u00fcn f\u0259ryadin\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>E\u015fq\u0259 dil verdim, b\u0259lad\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ruhi-m\u0259cruhum g\u00f6z\u0259ll\u0259rd\u0259n v\u0259fa b\u0259kl\u0259r yen\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259n h\u0259nuz \u0259sla c\u0259fad\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6rm\u0259dim \u0259sla dik\u0259nsiz g\u00fcl, qaranl\u0131qs\u0131z i\u015f\u0131q,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u0259p visali daima t\u0259qib ed\u0259r bir ayr\u0131l\u0131q,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00f6yliyorlar: \u201cDaim zevqi-s\u0259ad\u0259t var\u201d, yaz\u0131q!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Seyr edib bo\u015f iddiad\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;H\u0259r v\u00fcsal\u0131 daima t\u0259qib ed\u0259r bir ayr\u0131l\u0131q&#8230;&#8221; Turan xan\u0131mla \u018fnv\u0259r b\u0259yin qism\u0259tin\u0259 \u0259b\u0259di v\u0259 amans\u0131z ayr\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcr&#8230; O, qism\u0259ti il\u0259 bar\u0131\u015f\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259ni anlatma ki e\u015fq, al\u0259mi-sevda n\u0259 imi\u015f?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bilir\u0259m b\u0259n s\u0259ni, get! H\u0259r s\u00f6z\u00fcn \u0259fsan\u0259 imi\u015f.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, g\u00fcl\u00fcm, get, g\u00f6z\u0259lim! Ba\u015fqa bir a\u015fiq ara, bul!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Duydum art\u0131q s\u0259nin e\u015fqind\u0259ki m\u0259na n\u0259 imi\u015f!..<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8230;Al\u0259mi-zevqi-s\u0259fad\u0259n bana b\u0259hs etm\u0259, saq\u0131n!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bildik art\u0131q bu cihan m\u00fclk\u00fc n\u0259 viran\u0259 imi\u015f!..<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011frudur, \u018f.M\u0259mm\u0259dxanl\u0131 Turan xan\u0131mla evl\u0259nmir, amma \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r v\u0259 h\u0259yat\u0131 boyu ail\u0259 qurmur. Bunu bil\u0259n Turan xan\u0131m da h\u0259m\u00e7inin.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8230;H\u0259r s\u0259ad\u0259t r\u00fch\u00fc ox\u015far p\u0259k s\u00f6n\u00fck bir \u015f\u00f6l\u0259dir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259lk\u0259 var s\u0259hvim? F\u0259q\u0259t g\u00f6rd\u00fckl\u0259rim h\u0259p b\u00f6yl\u0259dir&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6rm\u0259dim, \u0259sla b\u0259lad\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Daim c\u0259falara tu\u015f g\u0259lib, &#8220;tikans\u0131z g\u00fcl, e\u015fq\u0259 dil vers\u0259 d\u0259, b\u0259ladan ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259y\u0259n, zevqi-s\u0259ad\u0259tin bo\u015f iddia oldu\u011funun&#8221; \u015fahidi olan Turan xan\u0131mla \u018fnv\u0259r M\u0259mm\u0259dxanl\u0131n\u0131n qism\u0259tin\u0259 ayr\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259 d\u0259, o, yen\u0259 e\u015fqin\u0259 sonad\u0259k vafal\u0131 qal\u0131r. \u00d6mr\u00fc boyu he\u00e7 k\u0259s\u0259 k\u00f6n\u00fcl verm\u0259y\u0259n Turan xan\u0131m \u018f.M\u0259mm\u0259dxanl\u0131n\u0131n bac\u0131s\u0131 il\u0259 sonad\u0259k yax\u0131n r\u0259fiq\u0259 olub. Deyirl\u0259r, onlar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdikd\u0259n sonra tez-tez \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259ziz olan iki adam\u0131n \u2013 H\u0259bib\u0259nin v\u0259 \u018fnv\u0259r M\u0259mm\u0259dxanl\u0131n\u0131n m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t edib&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259xsi s\u0259ad\u0259tind\u0259n vaz ke\u00e7\u0259n bu d\u0259yan\u0259tli qad\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 H\u00fcseyn Cavid irsinin qorunub-saxlan\u0131lmas\u0131na s\u0259rf edib, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131n\u0131 onda tap\u0131b. M\u0259hz&nbsp;onun g\u0259rgin \u0259m\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn H\u00fcseyn Cavidin ev muzeyinin \u0259sas fondunda 5000, elmi-k\u00f6m\u0259k\u00e7i fondlar\u0131nda is\u0259 300-d\u0259n art\u0131q eksponat toplanm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259kc\u0259 H\u00fcseyn Cavidin yox, anas\u0131 M\u00fc\u015fkinaz xan\u0131m\u0131n, qarda\u015f\u0131 \u018frto\u011frulun a\u011fr\u0131-ac\u0131l\u0131 \u00f6m\u00fcr yolunun bug\u00fcnk\u00fc n\u0259sill\u0259r\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7iliyind\u0259 Turan xan\u0131m bir ne\u00e7\u0259 alimin, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas\u0131n g\u00f6r\u0259c\u0259yi i\u015fi t\u0259kba\u015f\u0131na yerin\u0259 yetirib&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Oktyabr\u0131n 22-d\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131 H\u00fcseyn Cavidin yegan\u0259 o\u011flu \u018frto\u011frul. \u00c7ox sevir\u0259m \u018frto\u011frul ad\u0131n\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nas\u0131 igid \u015fahin, igid qartal; q\u0259hr\u0259man, alp, bahadurdur. Amma n\u0259d\u0259ns\u0259, bu ad\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 q\u0259lbim\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131qdan, igidlikd\u0259n do\u011fan bir f\u0259h\u0259r hissi dolmur, \u0259ksin\u0259, \u00fcr\u0259yimd\u0259 bir nisgil v\u0259 qubar ba\u015f qald\u0131r\u0131r&#8230; \u018frto\u011frul ad\u0131n\u0131 yazark\u0259n bu g\u0259nc istedad\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc nec\u0259 k\u0259d\u0259rli v\u0259 faci\u0259li bir sonluqla ba\u015fa vurdu\u011funu xat\u0131rlamamaq, z\u0259ngin f\u0259aliyy\u0259tini bu q\u0131sa \u00f6mr\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck bir ustal\u0131qla s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131na heyr\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259k, 24 ya\u015f\u0131nda bu d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u00fcb getm\u0259sin\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nm\u0259m\u0259k olmur. El\u0259 bilir\u0259m ki, \u018frto\u011frul ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131 nisgilli, g\u00fcnahs\u0131z qurban dem\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki ilk d\u0259f\u0259 bu ism\u0259 H\u00fcseyn Cavidin nakam o\u011flunun ad\u0131 kimi rast g\u0259lmi\u015f\u0259m v\u0259 yadda\u015f\u0131ma o m\u0259sum, istedadl\u0131, institutu f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirs\u0259 d\u0259, x\u00fcsusi musiqi istedad\u0131na malik olsa da, &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ninin o\u011flu&#8221; kimi \u00e7ox a\u011f\u0131r v\u0259 iyr\u0259nc bir dam\u011fa il\u0259 dam\u011falanm\u0131\u015f talesiz bir g\u0259ncin simas\u0131 h\u0259kk olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm h\u0259r m\u00fczt\u0259rib simay\u0259 duydum m\u0259rh\u0259m\u0259t,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yar\u0259, h\u0259m \u0259\u011fyar\u0259 yar oldum da, sevdim bicih\u0259t;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>A\u015fina z\u0259nn etdiyim h\u0259r y\u00fczd\u0259 heyhat!.. Aqib\u0259t<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bo\u015f t\u0259m\u0259ll\u00fcqd\u0259n, riyad\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey g\u00f6rm\u0259dim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259miyy\u0259td\u0259n zorla t\u0259crid olunmu\u015f, he\u00e7 yerd\u0259 i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259y\u0259r\u0259k, h\u0259tta c\u0259bh\u0259y\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131lsa da &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ninin o\u011flu&#8221; oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259hl\u0259 batalyonunda, a\u011f\u0131r i\u015fd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259hkum olunmu\u015f, ciy\u0259ri v\u0259r\u0259m ba\u011flam\u0131\u015f bu g\u0259nc istedad\u0131n d\u00fcnyadan \u00fcr\u0259yind\u0259 a\u011f\u0131r d\u0259rdl\u0259rl\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259sin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nmi\u015f\u0259m. \u018fn yax\u0131n bir adam\u0131mm\u0131\u015f kimi onun a\u011fr\u0131-ac\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6z\u00fclm\u0259zliyini \u00f6z \u00fcr\u0259yimd\u0259 hiss etmi\u015f\u0259m!<\/p>\n\n\n\n<p><em>Gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz h\u0259yati-m\u00fczt\u0259ribim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259nin alami-h\u0259sr\u0259tinl\u0259 s\u00f6n\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Fikr\u0259 g\u0259ldikc\u0259 h\u0259p ke\u00e7\u0259n g\u00fcnl\u0259r,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Daima \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131b durur q\u0259lbim.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>He\u00e7 yerd\u0259 i\u015f verilm\u0259diyi, b\u00fct\u00fcn qap\u0131lar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda b\u00f6y\u00fck insan v\u0259 b\u0259st\u0259kar \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli onu radioda i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f (ba\u015fqa adla, qeyri-qanunu olsa da) v\u0259 bu g\u0259nc istedad\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r ba\u015fqa adam\u0131n ad\u0131 il\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015fdur!<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259l\u0259mi h\u0259l\u0259 tam p\u00fcxt\u0259l\u0259\u015fm\u0259s\u0259 d\u0259, yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r onun irs\u0259n ke\u00e7m\u0259 bir istedad\u0131ndan x\u0259b\u0259r verirdi. \u0130lk d\u0259f\u0259 1927-ci ild\u0259, h\u0259l\u0259 8 ya\u015f\u0131nda ik\u0259n \u0259lin\u0259 q\u0259l\u0259m g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u018frto\u011frul 1939-cu ild\u0259, 20 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc ik\u0259n &#8220;\u0130span qad\u0131n\u0131n dilind\u0259n&#8221; laylan\u0131 yaz\u0131b. H\u0259l\u0259 ilk q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si onun da atas\u0131 H.Cavid kimi \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funun, b\u0259nz\u0259rsizliyinin v\u0259 \u0259d\u0259biyyata sevgisinin t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r istedadl\u0131 olsa da, c\u0259miyy\u0259td\u0259n g\u00f6rd\u00fcy\u00fc haqs\u0131zl\u0131q, a\u011f\u0131r m\u0259n\u0259vi v\u0259 maddi s\u0131x\u0131nt\u0131lar i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan \u018frto\u011frulun z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, g\u00fccd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. &#8220;Arizi q\u0259ml\u0259r \u0259lind\u0259n \u00fcr\u0259yi \u015fi\u015fir\u201d, ciy\u0259ri v\u0259r\u0259m ba\u011flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259nd\u0259n f\u0259l\u0259k ay\u0131rd\u0131 v\u0259fapi\u015f\u0259 yar\u0131m\u0131,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Tar etdi z\u00fclfi-yar kimi ruzigar\u0131m\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u0259brim t\u00fck\u0259ndi, yox q\u0259mi-hicran\u0259 taq\u0259tim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Hicri-nigar \u0259limd\u0259n al\u0131b ixtiyar\u0131m\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir \u0259hli-d\u0259rd yoxdu bu viran\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Tainki \u015f\u0259rh ed\u0259m ona m\u0259n q\u0259lbi-zar\u0131m\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018frto\u011frul Cavid h\u0259rt\u0259r\u0259fli istedada malik bir g\u0259nc idi. 1939-1942-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Konservatoriyas\u0131nda B\u00fclb\u00fcl\u00fcn r\u0259hb\u0259rlik etdiyi xalq musiqisini \u00f6yr\u0259n\u0259n elmi-t\u0259dqiqat kabinetind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n burada musiqi folkloru n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin toplamas\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f, Az\u0259rbaycan xalq mahn\u0131lar\u0131n\u0131 nota salm\u0131\u015f, Avropa v\u0259 rus b\u0259st\u0259karlar\u0131n\u0131 ayr\u0131ca notlar \u015f\u0259kilind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f romans v\u0259 mahn\u0131lar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 ne\u00e7\u0259 yaz\u0131lmam\u0131\u015f \u015feirl\u0259ri, pyesi v\u0259 r\u0259sml\u0259ri qald\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Onu itirm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131, musiqisi \u00e7ox \u015fey itirdi! \u00dcr\u0259yind\u0259 qald\u0131 ne\u00e7\u0259 arzusu, ne\u00e7\u0259 n\u0259\u011fm\u0259si. S\u0259si duyulmaz, \u00f6z\u00fc g\u00f6r\u00fclm\u0259z oldu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Y\u00fcr\u0259kd\u0259 qald\u0131 m\u0259ram\u0131m, duyulmaz oldu s\u0259sim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>G\u00f6z\u00fcmd\u0259 qalmad\u0131 nur, ah, i\u015ft\u0259 son n\u0259f\u0259sim!..<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>M\u0259zalim at\u0259\u015fi yaqd\u0131qca qavrulur b\u0259d\u0259nim,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 hali-m\u00fcdhi\u015f! Aman, son g\u00fcn\u00fcm bumuydu m\u0259nim!?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Solub bahari-\u015f\u0259bab\u0131m, d\u0259yi\u015fdi h\u0259r hal\u0131m;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu sur\u0259tim, bu v\u00fccudum, bu d\u00f6nm\u00fc\u015f iqbal\u0131m.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259niml\u0259 do\u011fmu\u015f imi\u015f sanki iztirab\u00fc k\u0259d\u0259r!&#8230;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mr\u00fcn g\u0259nclik \u00e7a\u011f\u0131nda \u2014 bahar\u0131 g\u00f6rm\u0259d\u0259n, \u00e7iskinli-buludlu, qas\u0131r\u011fal\u0131 pay\u0131za d\u00fc\u015fd\u00fc. 24 ya\u015f\u0131nda \u015faxtaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00fcl kimi bird\u0259n soldu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fasayd\u0131, nec\u0259 g\u00f6z\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifi olard\u0131! Atas\u0131 kimi o da bu d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259rk\u0259n \u00f6z\u00fc il\u0259 yaz\u0131lmam\u0131\u015f ne\u00e7\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259ri: mahn\u0131 v\u0259 romanslar\u0131, \u015feir v\u0259 pyesl\u0259ri, r\u0259sml\u0259ri, musiqi v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rini apard\u0131!<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259yat\u0131 kimi &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;, &#8220;M\u0259sh\u0259ti&#8221; operalar\u0131, bir s\u0131ra kamera v\u0259 instrumental \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ondan biz\u0259 Nizaminin &#8220;Sevgili yar g\u0259lmi\u015f idi&#8221; q\u0259z\u0259lin\u0259, Nigar R\u0259fib\u0259ylinin &#8220;E\u015fq olsun&#8221;, T\u00fcrkm\u0259n \u015fairi K\u0259min\u0259nin &#8220;Leylan\u0131n v\u0259sfi&#8221;, Tahir Rasizad\u0259nin &#8220;S\u0259ninl\u0259 olayd\u0131m&#8221; v\u0259 s. \u015feirl\u0259rin\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259diyi romans v\u0259 mahn\u0131lar, B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si ba\u015flark\u0259n yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;S\u0259rh\u0259dd\u0259n m\u0259ktub&#8221; simfonik balladas\u0131 v\u0259 mar\u015flar qald\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>14 noyabr 1943-c\u00fc ild\u0259, atas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n 2 il sonra, 24 ya\u015f\u0131nda bu haqs\u0131zl\u0131qla dolu, ona q\u0259m-k\u0259d\u0259r g\u0259tir\u0259n iztirabl\u0131 d\u00fcnyadan ayr\u0131ld\u0131 \u018frto\u011frul. M\u00fcharib\u0259 qoxulu, sar\u0131 pay\u0131z f\u0259sinin noyabr ay\u0131nda tutqun buludlarla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f k\u0259d\u0259rli boz bir g\u00fcnd\u0259 v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u018frto\u011frul bu d\u00fcnyaya \u0259b\u0259dilik g\u00f6z yumdu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Sar\u0131 g\u00fcl! Ey \u015fik\u0259st\u0259, sol\u011fun nur!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ni\u00e7in aludeyi-x\u0259yal oldun?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00c7e\u015fmi-nazind\u0259 ba\u015fqa r\u0259mz oqunur,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>S\u00f6yl\u0259, bir s\u00f6yl\u0259, s\u0259n ni\u00e7in soldun?!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u018frto\u011frulun m\u0259zar\u0131 H\u00fcseyn Cavidin Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 m\u0259qb\u0259r\u0259sind\u0259 atas\u0131n\u0131n v\u0259 anas\u0131 Mi\u015fkinaz Cavidin q\u0259birl\u0259ri il\u0259 yan-yanad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>24 oktyabrda d\u00fcnyata g\u0259lmi\u015f H\u00fcseyn Cavid 1938-ci ild\u0259 \u015f\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259bs olunduqdan sonra 9 iyun 1939-cu ild\u0259 8 il islah \u0259m\u0259k d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sin\u0259 m\u0259hkum edilib. O, 1941-ci ilin soyuq dekabr ay\u0131nda uzaq \u0130rkutsk vilay\u0259tinin Tay\u015fet rayonunda \u0259lill\u0259r x\u0259st\u0259xanas\u0131nda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eev\u00e7enko k\u0259ndind\u0259ki q\u0259biristanl\u0131qda 59 sayl\u0131 q\u0259bird\u0259 d\u0259fn olunub. 1956-c\u0131 ild\u0259 b\u0259ra\u0259t alsa da, onun n\u0259\u015fini Az\u0259rbaycana g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1982-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 H\u00fcseyn Cavidin m\u0259zar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul edilib. Uzun s\u00fcr\u0259n axtar\u0131\u015flardan sonra q\u0259bri tap\u0131l\u0131b, c\u0259naz\u0259si 1982-ci il oktyabr\u0131n 26-da Bak\u0131ya g\u0259tirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Cavidin c\u0259naz\u0259sini Bak\u0131ya g\u0259tir\u0259nl\u0259rd\u0259n biri bizim uzaq qohumlar\u0131m\u0131zdan olan H\u0259mid C\u0259f\u0259rov idi. O, H\u00fcseyn Cavidin 140 illlik yubileyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259, 1976-1983-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan KP Nax\u00e7\u0131van Vilay\u0259t Partiya Komit\u0259sind\u0259 t\u0259bli\u011fat v\u0259 t\u0259\u015fviqat, partiya i\u015fi \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rinin m\u00fcdiri, ideoloji i\u015f \u00fczr\u0259 vilay\u0259t partiya komit\u0259sinin katibi v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. 1982-ci ild\u0259 qohumumuzgild\u0259 onun Cavidin q\u0259brini nec\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 axtar\u0131b tapd\u0131qlar\u0131ndan dan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 maraqla dinl\u0259diyimiz yad\u0131mdad\u0131r. Dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, H\u00fcseyn Cavidi 1941-ci ild\u0259 \u015fairin &#8220;h\u0259bs evind\u0259&#8221; ke\u015fik\u00e7i d\u0259st\u0259sinin r\u0259isi i\u015fl\u0259mi\u015f 72 ya\u015fl\u0131 Darafiy Tradyakola vasit\u0259sil\u0259 tap\u0131blar. Bu haqda yaz\u0131\u00e7\u0131, publisist Hikm\u0259t Xudiyevin &#8220;Sibir me\u015f\u0259sind\u0259ki 59 sayl\u0131 q\u0259bir&#8221; adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda da b\u0259hs olunub. M\u00fcsahib\u0259d\u0259 H\u0259mid C\u0259f\u0259rov qeyd edir ki: &#8220;O, (Darafiy Tradyakola) q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 bildirirdi ki, &#8220;\u015eev\u00e7enkoda 40 min insan\u0131n d\u0259fn olundu\u011fu q\u0259biristanl\u0131q da\u011f\u0131lmay\u0131b. Oktyabr\u0131n 21-d\u0259 \u015eev\u00e7enko k\u0259ndin\u0259 getdik&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, ora k\u0259nd yox, 100 hektarlarla \u0259razisi olan s\u0259rt Sibir me\u015f\u0259si imi\u015f. \u00c7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259 olsa da, m\u0259zarl\u0131q tap\u0131l\u0131r. \u0130ki saat axtar\u0131\u015fdan sonra is\u0259 \u015eev\u00e7enko rayon prokuroru 59 sayl\u0131 q\u0259biri tap\u0131b v\u0259 q\u0259brin a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sanksiya imzalan\u0131b. N\u0259hay\u0259t, Cavidin q\u0259bri qaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1982-ci ild\u0259 qohumumuzgild\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n H\u0259mid b\u0259yd\u0259n e\u015fitmi\u015fdim ki, Darafiy Tradyakola deyirmi\u015f ki, Cavid basd\u0131r\u0131lark\u0259n aya\u011f\u0131nda bir tay corab varm\u0131\u015f&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fg\u0259r H\u00fcseyn Cavid ona t\u0259klif edil\u0259n r\u0259zillikl\u0259ri q\u0259bul ets\u0259, \u0259qid\u0259sin\u0259 zidd gets\u0259 idi, b\u0259lk\u0259 d\u0259, can\u0131n\u0131 bu amans\u0131z \u00f6l\u00fcm\u00fcn cayna\u011f\u0131ndan qurtara bil\u0259rdi. Lakin o m\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u0259yat\u0131 deyil, \u0259b\u0259diyy\u0259ti se\u00e7di. Ail\u0259sinin \u00e7\u0259tinliyini, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n qurban ged\u0259c\u0259yini t\u0259xmin ets\u0259 d\u0259, m\u0259sl\u0259ki v\u0259 vicdan\u0131na xilaf \u00e7\u0131xmad\u0131, onu \u0259y\u0259, sars\u0131lda bilm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu ke\u015fake\u015fd\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, m\u0259\u011frur,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qoca, s\u0259ks\u0259n ya\u015f\u0131nda bir sima;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Uca bir da\u011f m\u00f6hn\u0259til\u0259 v\u00fcqur,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Qoca bir t\u00fcrk edib namaz\u0131 \u0259da.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Vird oxur, H\u0259qqa eyl\u0259r \u0259rzi-niyaz,<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u0259lk\u0259 da\u011f sars\u0131lar, o sars\u0131lmaz.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fcseyn Cavid\u0259 yeni qurulu\u015fu t\u0259rif etm\u0259k, r\u0259hb\u0259r\u0259 \u015feirl\u0259r h\u0259sr etm\u0259k, bunun m\u00fcqabilind\u0259 can\u0131n\u0131 qurtarmaq t\u0259klif olunub. Cavid is\u0259:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2014 Hans\u0131 r\u0259hb\u0259r\u0259, \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u0259 ya dirisin\u0259?\u2014 dey\u0259 cavab verib v\u0259 t\u0259klifi r\u0259dd edib.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, nam\u0259rd qonaq, get! Al\u00e7aq m\u00fclt\u0259ci!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, miskin h\u0259rif, get! C\u0259llad, y\u0131rt\u0131c\u0131!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, vicdans\u0131z k\u0259ndini qurtar, ya\u015fa!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Ancaq vicdans\u0131zlar\u0131 b\u0259sl\u0259r d\u00fcnya!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, g\u00f6z\u00fcm g\u00f6rm\u0259sin! Uzaqla\u015f, d\u0259f ol!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0259 haqs\u0131zl\u0131q etdins\u0259 Allahdan bul!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Get, \u00e7\u0259kil get! Dinsiz, Allahs\u0131z xain!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Murdar izin bu torpaqdan silinsin!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>(H.Cavid)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bilmir\u0259m, kimd\u0259ns\u0259 e\u015fitmi\u015fdim ki, sar\u0131 &#8211; x\u0259st\u0259lik, sar\u0131 \u2010 ayr\u0131l\u0131q, sar\u0131 \u2013 \u00f6l\u00fcm, q\u00fcrub r\u0259mzidir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Sar\u0131 pay\u0131zda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdi Cavidl\u0259r ail\u0259sinin \u00fc\u00e7 \u00fczv\u00fc: Turan, \u018frto\u011frul v\u0259 H\u00fcseyn Cavid&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Birinin taleyin\u0259 ayr\u0131l\u0131q, birininkin\u0259 x\u0259st\u0259lik, birininkin\u0259 d\u0259 \u00f6l\u00fcm d\u00fc\u015fd\u00fc&#8230; D\u00fc\u015fd\u00fcs\u0259 d\u0259, h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 qovu\u015fdu, \u0259b\u0259diya\u015far oldu&#8230; Sar\u0131 pay\u0131z\u0131n oktyabr ay\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f Turan, \u018frto\u011frul v\u0259 H\u00fcseyn Cavid&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kulis.az\/storage\/news\/upload\/WhatsApp%20Image%202024-10-21%20at%2014.06.08_1729517906.jpeg\" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kulis.az G\u00fclyaz \u018fliyevan\u0131n &#8220;Sar\u0131 pay\u0131z &#8211; Cavidl\u0259r f\u0259sli&#8221; yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. X\u0259zan f\u0259sli olan sar\u0131 pay\u0131z\u0131n oktyabr ay\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdi b\u00f6y\u00fck v\u0259 unudulmaz \u015fairimiz H\u00fcseyn Cavid. Sonralar ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131n f\u0259lak\u0259tl\u0259rin\u0259 bais olan 1917-ci ilin Oktyabr inqilab\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyi ayda&#8230; Ad\u0259t\u0259n, oktyabra &#8220;Cavidl\u0259r ay\u0131&#8221; deyirl\u0259r. Maraql\u0131d\u0131r ki, ail\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259ri m\u0259hz bu ayda do\u011fulub. Oktyabr\u0131n &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16833,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olke"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16832"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16834,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16832\/revisions\/16834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/millitv.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}